Uzunzamandır adabı-ı muaşeret, görgü, protokol, nezaket konularında yazıyorum veeğitimler veriyorum. Daha önce birçok kez ifade ettiğim gibi bu konulara dairtanım sorunu üzerine çok kafa yordum. Nihayetinde eğitimlerde aldığımdönütlerin de yardımıyla bir tanıma ulaşabildim, kavramlar arasındaki ilişkiyiformüle edebildim. Görgü ve nezaketi, davranış piramidi metaforu üzerindentanımlamaya ve açıklamaya çalıştım.
Enazından bunu başarabildiğimi düşünüyorum. Daha iyi bir tanım ile karşılaşanakadar da bu konuyu gündeme getirmeye devam edeceğim.
Şükürki, yedinci kitabım olan "Sosyal ve Kurumsal Yaşamda Nezaket" isimli kitabımkasım ayı içerisinde Çınaraltı Yayınları tarafından yayımlandı. Bahsettiğimizbu eksikliği doldurması dileğiyle kaleme aldığım Nezaket'in, akıcı üslubu vezengin içeriğiyle nezaket dilinin gelişmesine faydasının olmasını umuyorum.
Buvesileyle tekrar ifade etmek isterim ki görgü ve nezaket eş anlamlı ya da yakınanlamlı kavramlar değildir. Görgü ve nezaket, iki farklı davranış/ilişkiboyutuna dair bilgilerdir. Dolayısıyla da biri varken diğeri yoktur. Çiçekvarken meyve olmadığı gibi...
Nezaket,otomatik pilottan çıkmaktır.
Görgü,bir topluluk içinde uyulması gereken genel (standart) davranış kurallarıdır.Dolayısıyla da otomatikleşmiş bir davranış biçimidir. Hangi durumda neyapılması, nasıl davranılması gerektiği bellidir. Toplum; her bir ferdine bunuöğretir, gösterir ve sonrasında da ondan uygulamasını ister.
Nezaketise kurallı davranışların bir adım sonrasında yer alır. Nezaket, daha iyisiiçin kurallı davranışı terk edip kişisel bir yaklaşımla daha incelikli birdavranışta bulunmanın adıdır. Bunun içindir ki nezakette bu otomatikleşmişdavranış biçimleri yoktur. Nasıl davranılacağı ve ne yapılacağı kişinintercihine, zarafetine, inceliğine, nahifliğine ve kapasitesine bağlıdır.İçtenliğine bağlıdır. Kültür ve medeniyet seviyesine bağlıdır. Dolayısıylaotomatik bir davranış söz konusu değildir.
Nezaket,iyileştirir.
Görgü,toplumu ve bireyleri "saygı" bağı ile bir arada tutan zorunlu davranışbiçimleridir.
Nezaketise toplumun ve bireyin bir arada tutulmasının ötesinde onların "iyi"liğini detemin etme gayretinde olan davranış biçimleridir. Çünkü her kurallı davranış(görgü), her zaman "iyi" olmayabilir. Her kurallı davranış iyiliği işaretetmeyebilir.
Nezaket,insanı ve insanlığı ayakta tutan bir iyilik halidir. Nezaket; kurala uyumanın çokötesinde "iyi"ye odaklanan, içten ve incelikle davranan insanın bir sıfatıdır.
Nezaket,tamir eder.
Görgü;standart, belli bir kalıba sokulan biçimsel bir davranışın adıdır. Her durumda,her zaman ve ortamda aynı şekilde davranmayı salık verir. Dolayısıyla görgü(kurallı yaşam) davranışı sonrasında ilişkilerde birtakım boşluklar oluşabilir.Hatta öyle ki, bazen bir görgü davranışı muhatabı rahatsız edebilir.
İştenezaket tam da bu noktada ortaya çıkar ve ilişkilerimizdeki boşluklarıdoldurur. Nezaket, kusurları ve kırgınlıkları tamir eder. Bu açıdan "fayda"odaklıdır.
Nezaket,ilişkileri ısıtır.
Görgülü(kurallı) yaşamaya alışan insan, bir süre sonra farkında olmadan otomatikleşenbir davranış biçimini benimser. Bu benimseme; insanı zamanla düz, soğuk,tekdüze ilişkilerin hâkim olduğu bir yaşam biçimine alıştırır.
Oysanezaket insanı tekdüzelikten kurtarır. Nezaket içten gelen bir hisle ilişkilerisıcacık tutar.
Nezaket,gönül alır.
İnsanbazen farkında olarak ya da olmayarak bir davranışta bulunarak, söz söyleyerekveya hiçbir şey yapmayarak muhatabını üzebilir. Böyle bir niyeti olmadığı haldemuhatabını rahatsız edebilir.
İştenezaketin en önemli fonksiyonu da bu noktada ortaya çıkar; alınganlıkları,gönül koymaları, üzüntüleri örtüp gönülleri serinletir. Gönül alır. Yüzügüldürür.
Kısacanezaket; toplum açısından medeniyetin ve kişi açısından da sahip olunan bilgi,kültür ve ahlakın bir göstergesidir. Nezaket, hayatı incelikle ve içtenlikleyaşamanın adıdır.
Nezaket;ailede mutluluğun mayası, okulda müfredatın bir parçası, iş hayatında isebiçimsel/soğuk ilişkilerin gülümseyen yüzü olmalı dileğiyle ve güzel bir"nezaket" tanımıyla (Halil Cibran) bitirmek isterim:
" Nezaket,kar gibidir. Üzerini örttüğü her şeyi güzelleştirir ."
14.12.2022
