Geçtiğimiz günlerde TRT Haber’de “İsmet Teyyaresi” haberiyle karşılaştım. İlgili ile dinlemeye başladım. Ardından haberin peşine düştüm. Gazetemiz Hamle’de İsmet Teyyaresini editörümüz Kadir Tamer Bey aracılığıyla geçmişte haberleştirmiş.
İsmet Teyyaresinin yolu Muğla ile 1921 yılında kesişmiş. O yıl Kuşadası Davutlar sahiline zorunlu iniş yapan Yunan uçağı halkın dikkatini çekmiş. Pilot ve gözetleyici uçağı imha etmeye çalışırken yerli halk devreye girip her ikisini esir almış aynı zamanda uçağı da kurtarmış.
Uçak buradan Söke’ye taşınmış. İtalyan ve Yunanlıların girişimlerine rağmen uçak Türk jandarması tarafından teslim edilmemiş. Muğla için hikaye de burada başlıyor.
Uçak bir saatçi ve onbaşı jandarmanın yardımıyla teknik olarak ayrılıp Muğla’ya gönderilmiş.
Uzun ve zorlu yolculuk sırasında, uçağın tekerlekleri, kanatları ve motoru hasar görmüş. Hasar gören uçak Muğla’da marangoz Mehmet Köseoğlu, tüfekçi Emir Bekiroğlu, Sadık Aral ile demirci Madanın Salih ve makinist Eşref ustanın çabaları ile kısa sürede uçuşa hazır hale getirilmiş. Hayatlarında ilk kez gördükleri uçağı tamir eden ustalar aynı zamanda uçağın havadayken bomba atması amacıyla bir düzenekte oluşturmayı başarmışlar.
Vecihi Hürkuş tamir edilen bu teyyareyi uçurmayı başarmıştır. Bir süre sonra teyyare Batı Cephesine ulaştırılmış. Orada çok yararlı işler görmüş.
İşte bu uçağın maketi 2008 yılında Muğla Büyük Şehir Belediyesi tarafından birebir aynısıyla yaptırılmış. Atatürk Bulvarı ve Uğur Mumcu Bulvarı’nın kesiştiği yerde sergileniyor. Aslı ise İzmir’de bulunuyor. Yeniden gündem olması ise geçtiğimiz günlerde geçirdiği restorasyona dayanıyor.
Bu gibi eserlerin şöyle kıymetli bir yanı vardır. Şehrin hafızasını temsil eder. Türk tarihinde kıymetli bir yeri olan Muğla ilinin Kurtuluş Savaşı’nda da böyle anlamlı şekilde rol alması eşsiz bir kahramanlık örneğidir. O günden bugüne miras kalacak bir kıymettir. O zaman Muğla halkı olarak en azından gidip görmesek bile İsmet Teyyaresinin tarihinden, kahramanlığından haberdar olalım. Ayrıntılı şekilde haberi okumak isteyen herkes de Hamle Gazetesi adıyla aratırsa haberi bulabilir.
