Muğla'da kalp ve damar cerrahisi uzmanı olarak görev yapan Prof. Dr. Buğra Harmandar, bu kez tıp alanındaki çalışmalarının dışında, iklim değişikliği ve coğrafyaya ilişkin bir projeye imza attı. Harmandar'ın hazırladığı 207 sayfalık “Denizler Yükselirse” adlı görsel atlas, deniz seviyesinin farklı yüksekliklere ulaşması durumunda Muğla ve çevresindeki kıyıların nasıl bir görünüm kazanabileceğini ortaya koyuyor.
Güneybatı Anadolu'nun coğrafi yapısını mercek altına alan çalışmada, mevcut kıyı çizgileri ile varsayımsal su seviyesi senaryoları karşılaştırılıyor. Böylece denizin ilerleyebileceği alçak alanlar, kıyı bağlantıları ve yer şekillerindeki olası değişimler görsel olarak değerlendirilebiliyor.

Bodrum, Milas ve Güllük Körfezi haritalarda öne çıkıyor
Atlasın Muğla açısından dikkat çeken bölümlerinde Bodrum Yarımadası, Güllük Körfezi ve Milas çevresindeki coğrafi yapı ele alınıyor.
Bodrum'un koyları, kıyı yerleşimleri ve dar kara bağlantıları, farklı su seviyelerinde oluşabilecek değişimlerin incelendiği alanlar arasında bulunuyor. Güllük Körfezi ile Milas çevresindeki alçak araziler de haritalar üzerinden değerlendiriliyor.
Bodrum Kalesi ve İasos Antik Kenti gibi tarihi alanların bulunduğu kıyı coğrafyası da çalışmanın dikkat çektiği bölgeler arasında yer alıyor. Ancak haritalar, bu yapıların belirli bir tarihte sular altında kalacağını gösteren kesin tahminler niteliği taşımıyor.
Gökova, Dalaman ve Fethiye kıyıları da incelendi
Çalışma yalnızca Bodrum ve Milas ile sınırlı kalmıyor. Gökova Körfezi, Marmaris, Datça, Köyceğiz, Dalyan, Dalaman, Göcek ve Fethiye çevresindeki kıyı alanları da farklı su seviyesi senaryolarıyla değerlendiriliyor.
Özellikle ovaların denizle bağlantısı, kıyıların gerisindeki alçak araziler ve yarımadaların dar geçişleri, harita karşılaştırmalarında öne çıkan coğrafi özellikleri oluşturuyor.
Dalyan ve İztuzu çevresi ile Dalaman Ovası gibi alanlar da kıyı çizgisindeki varsayımsal değişimlerin tarım arazileri ve doğal çevre bakımından neden önemli olabileceğini gösteren örnekler arasında bulunuyor.

Deniz seviyesi 5 metreden 1000 metreye kadar modellendi
Prof. Dr. Harmandar'ın hazırladığı atlasın bilimsel yaklaşımında, Avrupa Birliği'nin Copernicus programına ait yükselti verileri ile ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesinin (NOAA) ETOPO 2022 deniz tabanı verilerinden yararlanıldı.
Modelde seçilen su seviyesi, arazinin yüksekliği ve denizle bağlantısı birlikte değerlendiriliyor. Mevcut durum ile farklı senaryoların yan yana gösterilmesi, coğrafi değişimlerin karşılaştırılmasını sağlıyor.
Atlas, 5 metre gibi daha düşük eşiklerden başlayarak bazı bölgesel haritalarda 1000 metreye kadar ulaşan varsayımsal su seviyesi senaryolarını içeriyor.
Ancak yüzlerce metrelik senaryoların gelecekte gerçekleşmesi beklenen deniz seviyesi tahminleri olmadığı, günümüz arazi yapısının farklı koşullarda nasıl değişebileceğini göstermeyi amaçlayan coğrafi düşünce deneyleri olduğu özellikle belirtiliyor.
Bilimsel tahminlerle varsayımsal haritalar farklı
Atlasın değerlendirilmesinde dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biri, hazırlanan haritaların geleceğe yönelik kesin taşkın tahminleri olarak yorumlanmaması.
Hükümetlerarası İklim Değişikliği Panelinin (IPCC) değerlendirmesine göre küresel ortalama deniz seviyesinin 2100 yılına kadar, 1995-2014 dönemine kıyasla, çok düşük sera gazı emisyonu senaryosunda 28 ila 55 santimetre, çok yüksek emisyon senaryosunda ise 63 santimetre ila 1,01 metre yükselmesi olası görülüyor.
Harmandar'ın atlasındaki yüzlerce metrelik eşikler ise bu bilimsel projeksiyonlardan farklı bir amaç taşıyor. Haritalar, seçilen yüksekliklerde suyun coğrafi olarak nerelere ulaşabileceğini görselleştiriyor.
Çalışmanın açıklama bölümünde, kullanılan modelin çözünürlüğü ve yükseklik referansı nedeniyle bina, parsel veya yol ölçeğinde kesin taşkın değerlendirmesi yapılamayacağı da vurgulanıyor.

Yapay zekâ destekli görseller de kullanıldı
Atlasın yalnızca haritalardan oluşmadığı, yerleşim ve tarih sahnelerinin bir bölümünün yapay zekâ desteğiyle hazırlandığı da belirtiliyor.
Bu görsellerin hesaplanan harita sınırlarının gerçek fotoğraflara birebir aktarımı olarak değerlendirilmemesi gerektiği ifade ediliyor. Özgün fotoğraflar ise kaynakları ve lisanslarıyla ayrıca tanımlanıyor.
Çalışma, iklim ve coğrafyaya ilgi duyan genel okuyucuların yanı sıra lise ve üniversite öğrencileri ile eğitimcilerin yararlanabileceği bir görsel kaynak olarak tasarlandı.
Denizler Yukselirse Atlas V13 Okuma
Muhabir: Mukaddes Yelin