COP31'de iklimi kim kurtaracak? Doğayı tahrip edenler mi, doğayı savunanlar mı?
Antalya'da gerçekleştirilen COP31 İklim Zirvesi bugün sona eriyor. Zirve boyunca ülkeler, belediyeler, uluslararası kuruluşlar, bilim insanları ve sivil toplum temsilcileri iklim krizini konuştu. Geleceğin nasıl kurtarılacağına ilişkin öneriler sıralandı.
Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras da zirvenin görünen yüzlerinden biriydi. Konuk ülke pavilyonlarında, çeşitli oturumlarda Muğla'yı, Muğla'da verilen mücadeleyi, geleceğe dönük önlemleri ve yatırımları anlattı. Tabii beraberinde Muğla’dan Gonca Köksal, Tamer Mandalinci ve Acar Ünlü Başkanlar da vardı.Ancak zirve sona ererken benim asıl dikkatimi çeken, Başkan Aras'ın Gündem Fethiye'den Songül Karadeniz'e verdiği röportaj oldu. Çünkü o röportajda öyle sözler söyledi ki insan ister istemez sormadan edemiyor:
Başkan'ın anlattığı Muğla bizim bildiğimiz Muğla mı? Muğla Büyükşehir Belediyesi bizim bildiğimiz belediye mi?
*
Gelelim meselenin can alıcı noktasına...
Gündem Fethiye'den Songül Karadeniz, COP31'e destek veren şirketler arasında Kalyon Holding, Cengiz Holding ve Limak Holding gibi Muğla'daki doğa mücadelelerinin de odağında bulunan şirketlerin yer almasını hatırlatarak Başkan Aras'a bir saptamada bulunuyor. Bu saptama karşısında Başkan Aras'ın yanıtı ise oldukça dikkat çekici:
“Onları dışarıda tutarak iklimde başarılı olamazsınız.”
Gerçi COP31 organizasyonun sponsorları, ortakları arasında çimento üretenlerde varmış, ama Cemal Karakurt’un kabahati neydi? Paketlerinde “karbon ayak izi” verilerinin yer alacağını söylediği çimento üretimini Avrupa ülkelerine satacağını ifade eden Karakurt’u neden dışarıda tuttunuz?
Ki verdiğiniz röportajda daha da ileri gidip adı geçen firmalarla ilgili “Bu toplantıyı onların finanse etmesi lazım bana göre. Kim finanse edecek? Asıl doğayı kirleten kimse, o finanse edecek.” diyorsunuz…
COP31 İklim Zirvesi organizasyonu ile ilgili Ahmet Aras Başkan’ın “Asıl doğayı kirleten kimse, o finanse edecek.” sözü ilk bakışta kulağa hoş ve mantıklı bile gelebiliyor. Buna kim itiraz edebilir?
Ancak sorun tam da burada başlıyor. Çünkü kirletenin ödemesi başka şeydir, kirletenin iklim mücadelesinin vitrininin finansörü haline getirilmesi ise çok başka bir şeydir...
Bir şirketin çevreye verdiği zararın bedelini ödemesi, faaliyetlerini dönüştürmesi, emisyonlarını azaltması ve hukuki sorumluluklarını yerine getirmesi gerekir. Bunlar zaten olması gerekenlerdir. Peki, bir şirketin bir iklim zirvesine sponsor olması, onun çevre sorunlarının çözümüne katkı sunduğu anlamına gelir mi?
O zaman “Gökova (Kemerköy) ve Yeniköy ile Yatağan Termik Santralını işletenler hukuki sorumluluklarını yerine getiriyorlar mı?” diye sorulur…
İklim mücadelesi, kirleten şirketlerin iyi niyet açıklamalarına bırakılamaz…
*
Ahmet Aras Başkan “Onlar burada olacak ki suratlarına diyelim ki; ‘kardeşim, siz doğayı kirletiyorsunuz. Bunun karşılığında bu önlemleri alın. Gelin filtre koyun, yenilenebilir enerjiye dönün’ diyelim.” diyor.
İyi de sayın Başkan!
Siz COP31 Zirvesi’nde bir başka Muğla’yı anlatırken, yine Antalya’da aynı anda “Halkların İklim Zirvesi”nde yer alanlar senelerdir o patronların suretlerine “Havama, suyuma, toprağıma dokunma” diye bağırıyorlar. O sese kulak vermeyenler Antalya’da sizi de vitrine koyup “Kirlettk, ödeyelim. Gelin helalleşelim” diyorlar.
Bu şirketlere doğruları söylemek için mutlaka onların sponsor olduğu bir zirveye mi ihtiyaç var? Çevre mevzuatı var. Denetim mekanizmaları var. Belediyelerin yetkileri, yargı yolları, kamu kurumlarının sorumlulukları var. Üstelik Muğla'da yıllardır süren doğa mücadeleleri var. Akbelen var! İkizköy var!
Kömür madenciliği nedeniyle geleceği tartışılan ormanlar, zeytinlikler ve tarım alanları var. Doğasını korumak için mücadele eden insanlar var.
İşte bu nedenle Başkan Aras'ın sözleri daha fazla sorgulanmayı hak ediyor. Çünkü burada yalnızca bir sponsorluk tartışması yok. Burada iklim politikalarının kimler tarafından finanse edildiği, kimlerin söz sahibi olduğu ve kimin çıkarlarının gözetildiği meselesi var.
O nedenle Ahmet Aras Başkan’ın sözlerini bu anlamda ayrıca sorgularız…
*
Kirleten ödesin ama iklim mücadelesini de kirleten mi yönetsin?
Bu sorunun yanıtını kim verecek? Ahmet Başkan verebilir mi?
Dünyada iklim zirvelerinin en önemli tartışmalarından biri fosil yakıt sektörünün bu platformlardaki etkisidir. Bir tarafta kömürden çıkış, karbon emisyonlarının azaltılması ve yenilenebilir enerjiye geçiş konuşuluyor. Diğer tarafta kömür, petrol, doğalgaz ve yüksek karbonlu sanayi faaliyetleriyle bağlantılı şirketler bu platformlarda yer alıyor.
Şimdi bu “zirve” mi “zırva” mı oluyor? Burada bir ayrımı da doğru yapmak gerekiyor
COP31'in ana sponsorluk kategorileri ile çeşitli kurumsal destekçiler ve ülkelerin kendi pavilyon sponsorları aynı şey değil. Her şirketin statüsü, finansman katkısı ve zirvedeki rolü ayrı ayrı incelenmelidir. Ancak kategoriler farklı olsa da kamuoyunun sorması gereken soru açık ve net:
İklim krizine neden olan ekonomik faaliyetlerin sahipleri, iklim krizine karşı oluşturulan politikaların ne kadar uzağında veya ne kadar içinde olmalıdır?
Ahmet Aras Başkan’ın yaklaşımına bakılırsa onları dışarıda tutarak başarılı olamayacağız…!
Peki, doğa yaşam savunucularının, yöre halkının, yaşam alanlarını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalan insanların sesi ne olacak? Gerçi onların sesi ‘Halkların İklim Zirvesi’nde yükseliyordu, ama onlar da aynı ölçüde dinleniyor mu? Onların da sponsorları var mı? Onların da karar vericilere ulaşabileceği eşit imkânları var mı? Bir şirketin milyonlarca liralık sponsorluk gücüyle bir köylünün, bir çevre savunucusunun, bir yaşam alanını korumaya çalışan yurttaşın imkânları aynı mı? İklim adaleti biraz da bunu sorgulamak değil mi?
*
Ahmet Ara Başkan’a bakılırsa “Herkes suçlu” … Öyleyse sorumluluk kimin?
Ahmet Başkan röportajında bir başka dikkat çekici değerlendirme daha yapıyor:
“8 milyar insan ne yiyecek ne içecek ne giyecek? Ya herkes suçlu burada.”
Elbette insanlığın ekonomik faaliyetleriyle doğa üzerindeki baskısı arasında bir ilişki var. Ancak herkesin sorumluluğunu aynı kefeye koymak da doğru değil. Bir tarafta geçimini sağlamak için çalışan, tüketen, yaşamını sürdürmeye çalışan milyarlarca insan... Diğer tarafta milyarlarca dolarlık yatırımları, enerji politikalarını, üretim zincirlerini ve doğal kaynakların kullanımını belirleyen dev şirketler var.
Bunların sorumluluğu aynı olabilir mi? İklim adaleti dediğimiz şey zaten bu sorumlulukların eşit olmadığını kabul etmekle başlamıyor mu?
Üstelik çevreye verilen zararın bedelini en ağır biçimde çoğu zaman o zararın oluşmasında en az payı olan insanlar ödüyor. Muğla'da da böyle değil mi?
Bir köylünün zeytinliği, bir ailenin geçim kaynağı, bir mahallenin suyu, bir ormanın geleceği tartışma konusu olurken ekonomik kararların merkezinde çoğu zaman büyük yatırımlar ve büyük şirketler bulunuyor. Dolayısıyla mesele yalnızca şirketleri toplantıya çağırmak değil. Onların faaliyetlerini hangi koşullarda sürdüreceklerini, hangi yaptırımlarla karşılaşacaklarını ve doğaya verdikleri zararın nasıl giderileceğini belirlemektir…
*
Asıl mesele sponsorluk değil, hesap verebilirlik olmalıdır.
Ben şirketlerin iklim zirvelerine katılmasına kategorik olarak karşı çıkmıyorum. Hatta yüksek emisyonlu sektörlerin dönüşümünün konuşulması elbette önemlidir. Ancak katılım başka, sponsorluk başka; sponsorluk başka, iklim politikalarını etkileme gücü başka.
Bu nedenle COP31'in organizatörlerine ve kamu yöneticilerine sorulması gereken sorular var:
Sponsor şirketler hangi çevresel kriterlere göre seçildi? Şirketlerin karbon azaltım taahhütleri bağımsız olarak denetlendi mi? Sponsorluk karşılığında hangi haklar ve görünürlük imkânları sağlandı? Şirketlerin çevresel sicilleri kamuoyuna açık biçimde değerlendirildi mi? Bu şirketlerin doğa üzerindeki etkilerini azaltmaya yönelik somut ve ölçülebilir taahhütleri var mı?
Ahmet Aras Başkan’a da fazla yüklenmeyelim. Bu soruları kendisi yanıtlamak zorunda değil. Organizasyonun patronu olmadığına göre… Bunlar düşmanlık değil, kamu adına hesap sormaktır.
Tabii Sayın Başkan'ın eleştirenler için kullandığı “hariçten gazel okuyorlar” ifadesini de unutmadım. Evet, ben de zirvelere katılmadım. Üstelik katılamadığım etkinliklerin bir bölümü engellilere erişilebilir değildi. Engelim nedeniyle katılamadım…
Ama iletişim çağındayız sayın Başkan…İnsanlar her toplantıya katılmadan da bilgi edinebilir, açıklamaları izleyebilir, belgeleri inceleyebilir, hiçbirini yapamıyorsa belediyenizdeki iletişim görevlilerinin bildirimlerini, sizin paylaşımlarınızı izleyebilir ve eleştiri getirebilir. Öneri yapabilir…
Eleştirmek kolay olabilir. Ancak eleştiriye tahammül etmek de demokrat olmanın, demokratik yönetimin gereğidir. Hele ki kamu görevinde bulunanların...
Yarın Muğla'nın doğasını, ormanlarını, kıyılarını, suyunu ve yaşam alanlarını konuşmaya devam edeceğiz. Çünkü COP31'in ardından geriye kalan en önemli soru şu:
Muğla'yı kim koruyacak? Muğla adına konuşanlar mı, Muğla için mücadele edenler mi?
-------------- --------------
GÜNÜN SÖZÜ: Bilgi sahibi olmak başka, bilgiyi doğru kullanmak başkadır. --José Raúl Capablanca