Batı Toroslar’ın eteklerine yaslanmış, insanlarının yüreği dağlar kadar büyük olan bir köy Çöğmen. Okumuş, ticarette ve hayatın her alanında başarılı olmuş pek çok insanın memleketi…
4 Kasım 2026… O gün, bu coğrafyanın kaderini değiştiren bir asırlık mirasın gururuyla attı yüreklerimiz. Bizler, birkaç gönüllü olarak yola çıkıp bu topraklara vefa borcumuzu ödemek için kolları sıvadığımızda, işin sonunda bu kadar büyük bir sevgi seliyle kucaklaşacağımızı biliyorduk; ancak şimdi o gün yaşanan coşkunun tarifini kelimelere sığdırmak gerçekten güç.
Yıl 1926… Cumhuriyet’in ilk şafağında, millî mücadele sonrasında yaralarını sarmaya çalışan bir milletin en umutlu, en heyecanlı yılları. Molla Himmet’in yaktığı medrese ocağının (1926 öncesinde yöre çocuklarına eğitim veren yaklaşık 70 yıllık bir medrese bulunuyordu.) Tevhid-i Tedrisat ve Maarif Teşkilatı Kanunları’nın ruhuyla kucaklaştığı günlerde, Muğla il merkezinden sonra “ilkokul” tabelasını gururla asan ikinci okul olan Çöğmen İlkokulu bugün tam 100 yaşında.
O gün, yoğun yağışa rağmen okul bahçesinde toplanan o muazzam kalabalığı gördüğümüzde daha da heyecanlandık. Dalaman Kaymakamı Ferhat Vardar, Dalaman Belediye Başkan Yardımcısı, İlçe Milli Eğitim Müdürü, Nüfus Müdürü, Tarım Müdürü ve adını burada sayamadığım nice kurum temsilcisi; okulumuzun 100. yaşında bizi yalnız bırakmadı. Çöğmen köyü muhtarı Bilal Aydoğan, Ufuk Turan ve Ramazan Toraman ile birlikte bu hayali gerçeğe dönüştürmek için yola çıktığımızda bunun sıradan bir program olmadığını; bir halkın, bir köyün ortak hafızasına sahip çıkma iradesi olduğunu iyi biliyorduk.
Çünkü bu okul sadece taştan duvarlardan, kara tahtalardan ve yıpranmış sıralardan ibaret değildi. Bu okul; bir milletin eğitim yolculuğunun ocağı, kuşaktan kuşağa aktarılan bir emanetiydi. Rasih Hoca’nın öncülüğünde, imkânsızlıkların bittiği yerde inancın başladığı o günlerde atılan tohum, bugün yüz yaşında bir çınara dönüşmüştü.
Bu okulun kara tahtaları önünde nice neslin zihnine-kalbine dokunan ve Çöğmen’de en uzun görev yapan öğretmen olan (20 yıl) Hüseyin Okulu’nun duygulu konuşması ve sesindeki titreme, eski öğrencilerinin zihninde saklı hatıraları bir kez daha gün yüzüne çıkardı. Programda bütün öğretmenlerimize ve eski mezunlara takdim edilen 100. yıl plaketleri bir vefanın en somut, en onurlu nişanesiydi.
Okulun bahçesinde yıllar önce koşuşturan, oyun oynayan mezunlardan (en yaşlı mezun) Muammer Demir duygularını bizlerle paylaştı. Belizar Avcı, Nahide Demir ve Nüzhet Gümüş… Dünün çocukları, bugün yaşları ilerlemiş ama ruhları hâlâ o okul bahçesindeki neşeli kız çocukları olan o ulu çınarlarımız, yıllar önce ezberledikleri şiirleri yeniden okumak için sahneye geldiler. Onlar sadece birer şiir okumadılar, bir asrın hâtırasını yeniden canlandırdılar.
Kendisi de Çöğmenli olan Ramazan Toraman’ın kaleme aldığı “Yüz Yıllık Işık Çöğmen İlkokulu” isimli anı kitabı, bu buluşmanın en kalıcı nişanesi oldu. Toraman’ın 500 adet kitabı, geliri tamamen okula kullanılmak üzere Okul Aile Birliği’ne bağışlaması ise bu toprağın insanının vefasının en güzel özetiydi.
Programın sonunda mezunların hazırladığı müzik ve eğlence programıyla coşku doruğa ulaştı. Yıllardır birbirini görmeyen eski dostlar kucaklaştı, anılar tazelendi. Hazırlanan fotoğraf sergisi, okulun mezunlarını ve öğretmenlerini eskilere götürdü.
Gördüğümüz o yoğun ilgi, insanların gözlerindeki mutluluk, Çöğmen’in çocuklarının yüzündeki tebessüm ve vefat eden öğretmenlerimizin (Rasih Yılmaz, Kazım Yılmaz, Suphi Tuncer, Kamil Yeşil, Şahiner Erkılıç, Güzin Avcı) çocuklarının ve torunlarının gururu ömrüm boyunca unutamayacağım bir hatıra oldu.
Biliyoruz ki; bazen dağ başındaki küçücük bir köy okulunda yakılan ışık, nesiller boyunca hiç sönmeden aydınlatabiliyor etrafını. Çöğmen İlkokulu’nun yaktığı o yüz yıllık ışık da ne rüzgârlara teslim oldu ne de depremlere… Öyle ki depremde yıkılan binalar hemen yeniden yapılarak ocak tütmeye devam ediyor.
Umarım; köylerin nüfusunun giderek azalmasına ve öğrenci sayısının düşmesine rağmen bir köye dönüş devri yaşanır ve bu topraklarda var olduğumuz sürece o ocak yanmaya, bu ışık yüreklerimizi ısıtmaya devam eder. Vefa da Çöğmen’in en güzel vasıflarından biri olarak sonsuza dek yaşar. İmkânı olanlar, köyüne ve toprağına dönerek vefasını gösterir.
İyi ki bu hikâyenin bir parçası olduk, iyi ki bu ışığın altında buluştuk!
11.11.2026
