Başlık, “bulmaca buldurmaca, dil üstünden kaydırmaca” gibi oldu ama hepiniz, derhal Muğla’nın 3 M’sinin ne olduğunu çözmeye başladınız ve hemen Muğla’nın ve Menteşe’nin başındaki M harflerine takıldınız ve üçüncü M için değişik arayışlara girdiniz.  Haklısınız da… Çünkü Muğla’da harflere dayalı bir şeyler olmaya başladı. Önce Ak Parti Büyükşehir Belediye Başkanlığı için adı ve soyadı A ile başlayan Aydın Ayaydın’ın adını açıkladı; CHP de bundan geri kalır mı? CHP de derhal Ahmet Aras’ın adını açıkladı ve böylece bir AA da CHP’den geldi. A ile başlayan adaylık Menteşe’de B ile mi devam eder bilinmez?...

Neyse… Konudan sapmayalım.

Muğla’da 3 yerde M harfi var. Hem de büyük harfle M…

Bu harflerin üçü de eski yazılı dönemden kalma eserlerin üstünde.

İlki Kurşunlu camiinin kubbesinde… Kubbelerden köşelere doğru uzanan şeritlerin üstündeki M harfi, basit bir süsleme değil…

İkinci M harfi, Müştak bey Mahallesi, Ragıp bey caddesindeki 7 numaralı evin sağ tarafındaki köşe çıkıntısında bir taşın üzerinde…

Üçüncü M harfi de Şeyh Camii ön bahçesindeki yüksek kabristan-haziresinde medfun  ve 1317/1899-1900 yıllarında vefat eden Bâkiye adlı bir kadının mezar taşında. Bu mezartaşının baş ucu şâhidesinde, Bâkiye’nin özelliklerini anlatan bir şiir var ama konumuz şiir değil; M harfi. İşte bu baş ucu şâhidesinin üst kısmında vazo içinde çiçekler var. Bu vazonun taban kısmında bir M harfi var?

Etti 3 tane M…

İmdiiii!...

“Hocam bu üç M’yi bulmak mesele de asıl mesele bu M’lerin neyi temsil ettiğini bulmak.” dediğinizi duyar gibiyim.

Tabii 3 M’yi biraz dikkat eden insan görür ama 3 ayrı yerde büyük harfle M harfinin olduğu bilgisini bir araya getirmek başlı başına bir meseledir.

İşte bu üç M’yi bir araya da getirdik…

Şimde asıl mesele bu M harflerinin neyi temsil ettiğidir.

Başka yerlerde de karşımıza çıkabilir bu M harfi. Dikkatli bakarsa, birkaç tane daha M harfi çıkabilir.

Anlaşıldığı kadarıyla bu harf bir imza. Eski yazılı dönemde olup da Latin/Grek harfi olduğuna göre, bu harf gayr-ı Müslim birini temsil ediyor.” demektir. Muğla’da Rum komşularımızdan başka gayr-ı Müslim olmayacağına göre, bu Rumlardan birinin imzası ve hatta bu kişi taş ustası. Çünkü iki M harfi taş üstünde. Biri evin köşesinde, diğeri mezar taşında. Kurşunlu camiinde de taş işçiliği sonrası atılmış bir imza olabilir.

Bu bilgileri bir araya getirdikten sonra, bilmece çözülmeye başlıyor demektir. Bu M harfleri, eski komşularımızdan Rum taş ustası birine ait.

Pekiii…

Bu taş ustası kim?

Uzağa gitmeyelim.

Burnumuzun dibinde Düğerek mahallesindeki Ahi Sinan Camii’nin minare kitabesine gidelim. Minarenin bina ediliş kitabesi şöyle:

Hacı İmam-zâde Hacı Molla Mehemmed itdi delâlet

Görüldi ahâlî-i karyeden dahi bir hayli gayret

 

Düğerek câmi’-i şerîf minâresinde

Okunan ezândan bulsun nezâket

1305 Ağustos’una etti isâbet

Binasına mimar Mihal verdi metânet

Fi 3 Ağustos 1305 (15 Ağustos 1889)

Üç ayrı yerdeki M harfinin sahibi ortaya çıktı; Mihal usta. Usta, imza olarak adının başındaki M harfini kullanmış.

Mihal (“Mihail” de olabilir. Vezin gereği “Mihal” yazılmıştır.) usta anlaşılan 19. yüzyılın ikinci yarısında adalardan gelen Rum ustalardan ve çok iyi taş işçiliği var. Hem bina inşa ederken kullanılan taşları çok iyi işliyor, hem de mezar taşı ve kitabe gibi ince işçilikli taşları çok güzel işliyor… Anlaşılan usta 1885-1900 arası hayli eser bırakmış. Şu anda üçünü tespit etmiş bulunuyoruz.

Mihal/Mihail ustanın başka yerlerde de imzası çıkabilir ama onun Ragıp Bey Caddesi’ndeki ve 1885’lerde yapılan evler onun imzasını taşıyor gibi.

Yaaa Süheylâ… İşte böyle!... Bir harften neler çıktı bak!...