Menteşe’ye bağlı Bayır ve Yatağan’a bağlı Deştin Mahallelerinin ortak sınırı Tekağaç mevkiinde Muğla Çimento A.Ş. tarafından kurulmak istenen ve kamuoyunun tepkilerine rağmen dönemin Menteşe Belediyesi yönetimi tarafından verilen yapı ruhsatı ile 2021 yılında yapımına başlanan entegre çimento tesisine verilen Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) olumlu kararı, Muğla 2. İdare Mahkemesi tarafından 7 Eylül 2023 tarihinde iptal edilmişti.

Menteşe Belediyesi de 18 Eylül 2023 tarihinde ÇED olumlu kararının iptalinin ardından fabrikanın inşaatını mühürlemiş ve projeye verilen yapı ruhsatlarını iptal etmişti.

Ancak Muğla Çimento A.Ş. İkinci ÇED olumlu kararını iptal eden Muğla İdare Mahkemesi kararını, yürütmesinin durdurulması istemiyle Danıştay’a taşımıştı. Danıştay 4. Dairesi, 9 Kasım 2023 tarihli kararında; yürütmenin durdurulması talebini oy birliğiyle reddetmiş ve 11 Ocak 2024’de de ÇED olumlu kararının iptalini onaylamıştı.

Muğla Çimento A.Ş. bunun üzerine yeni bir ÇED olumlu kararı girişiminde bulundu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ise iptal edilen ÇED için ÇED Yönetmeliğinde yer alan genelgeyi (2009/7) gerekçe göstererek 28 Kasım 2024’de İnceleme-Değerlendirme Komisyonu (İDK) toplantısı yapılmasına karar verdi ve böylece “Revize ÇED Olumlu Raporu” süreci başladı...

+

Bu şu demekti;

Muğla Çimento A.Ş. bu yeni sürecin sonunda yeni bir ÇED olumlu kararı alırsa, bu karar ile gider Menteşe Belediyesi’nden yeni bir yapı ruhsatı alıp, yarım kalan inşaatını tamamlayıp, üretime geçebilirdi...

Bunun üzerine çimento tesisine karşı çıkan Deştinliler ve kendilerini destekleyen yaşam savunucuları söz konusu Tekağaç mevkinde “çimento entegre tesisi” kurulmasına imkan veren 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planları ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının iptali için kampanya başlattı.

Bunun için Menteşe ve Muğla Büyükşehir Belediyelerine başvuru yapılırken, 4 Ocak 2024’de de

1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planından, entegre çimento fabrikası arazisinin bulunduğu Tekağaç bölgesini ‘Sanayi Alanı’ gösteren “sarı lekenin” kaldırılması için Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na dava açılmıştı.

Bu arada Deştinliler ile kendilerini destekleyen yaşam savunucularına kim akıl verdi veya öneride bulunduysa, bu hukukçu Muğla Milletvekili Cumhur Uzun olabilir mi bilmiyorum, 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planları ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının iptali için yargıya başvurdular ve yargı “Planlar iptal edilemez” kararı verdi...

Oysa İmar Planı iptali için bir mahkeme kararı gerekmiyordu. İmar Planını yapan meclis, iptal de ederdi... Deştinlilere kim ya da kimlerin “Gidin mahkeme kararı getirin” aklını verdiğini çok merak ediyorum...

+

Öte yandan Deştinliler ile yaşam savunucuları Osman Gürün’ün başkanlığında zorla çıkarıldıkları Büyükşehir Belediye Meclisi toplantılarına “planların iptali” talebiyle katılmaya başladılar ve o toplantılardan birinde planların iptali ile ilgili Belediye Başkanı Ahmet Aras “Siyasi karar alırız” demişti.

Eylül 2024 Olağan Toplantısında ilgili davalarda Deştinliler ile Büyükşehir Belediyesi’nin birlikte “taraf” değil, “karşı karşıya taraf oldukları” anlaşılınca Başkan Aras şaşkınlık içinde Deştinlilere “Biz şu an belediye olarak size karşı savunma mı yapıyoruz?” diye sormuş ve “Evet.” karşılığı alınca belediyenin “Hukuk birimine” dönüp “Biz şu anda onlara karşı savunma mı yapıyoruz?” diye sormuş ve “Evet biz şuanda savunma durumundayız” yanıtı alınca da daha önce Menteşe Belediye Başkanı Gonca Köksal ile Deştin ziyaretinde Deştinlilerin destekçisi olduklarını belirterek, “Gerektiğinde eylemsel, gerektiğinde hukuksal her türlü mücadeleyi yapmaya hazırız” demiş olan Başkan Aras bu gelişme üzerine mealen şu ifadede bulunmuştu:

 “Anlaşıldı bu imar planı meselesini hukuk ile değil siyası kararla çözeceğiz”

+

Gelinen bu noktanın ardından o “siyasi karar” bir sonraki meclis toplantısında alınmadı. Bir ‘olağanüstü toplantıya’ da gidilmedi... Sanki o ifade ile ilgili bir ‘pişmanlık’ yaşandı... Çünkü “idare” için bir “siyasi karar” sıkıntılı olabilirdi...

Nitekim Deştinliler ve yaşam savunucuları o ifadenin gereğinin yapılması için baskılarını arttırırken, sonraki meclis toplantılarına Başkan Aras il dışında ve hatta yut dışında programı olduğu mazereti ile katılmadı, o meclis toplantıları Başkan Vekili Merve Fidem Barut başkanlığında yapıldı ve konu gündeme alınmadı.

Hatta Başkan Vekili Barut’un yönettiği Aralık 2024 Meclis toplantısında Başkan Aras’ın olmaması tepkilere neden olmuş, Deştinli kadınlar yere oturarak protestoda bulunmuşlardı.

O “siyasi karar” alınırdı alınmazdı diye tartışma konusu olurken önceki gün Başkan Aras’ın Başkanlığı’nda yapılan Şubat 2025 Olağan Meclis toplantısında o “siyasi karar’ alındı... Muğla Büyükşehir Belediyesi Meclisi oy çokluğu ile entegre çimento tesisi kurulmasının önünü açan 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planını iptal etti. Cumhur İttifakı Gurubu karşı oy vererek karara katılmadı...

+

Görüşmeler sırasında AK Parti Meclis Gurup Başkanvekili Duygu Pınar Marçalı Doğru söz alarak, “Keşke bu önergeyi daha önce gündeme gönderseydiniz bizim de inceleme fırsatımız olurdu” dedi. Oy çokluğu ile meclis gündeminin ilk sırasına alınan önerge, oy birliği ile İmar ve Bayındırlık Komisyonu, Çevre ve Sağlık Komisyonu ile Hukuk Komisyonu’na havale edildi. Bunun ardından meclise ara verildi.

Meclise ara verilmesinin ardından üç komisyon toplandı ve görüşleri Meclis’e sunuldu. Komisyonların  görüşüne, Cumhur İttifakı üyesi 6 Meclis Üyesinin “Bahse konu 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali, ‘ Zaman ve bilgi yeterli olmadığı için, mevcut mahkeme kararı olduğu için yıkım kararının mahkeme kararı ile durdurulduğu, hiç araştırılmadan incelenmeden bu konunun ara komisyonla geçiştirilmeye çalışmasını uygun bulmuyoruz” şeklindeki gerekçeleri ile ret oyu verdikleri görüldü.

Buna karşılık oy çokluğu ile alınan komisyon kararları, oy çokluğu ile meclisten geçti.

Karar toplantıda hazır bulunan Deştinliler ve yaşam savunucuları tarafından sevinçle karşılandı. Deştinlilerin sevinç ve mutluluklarına CHP Muğla Milletvekili Cumhur Uzun ve partisinin ‘Parti Programı Yenileme’ gündemli il danışma kurulu toplantısı için Muğla’da olduğu belirtilen CHP Parti Meclisi Üyesi Baran Bozoğlu’nun da ortak oldukları gözlendi...

Deştinlileri ben de kutluyorum...

+

Bu noktaya nasıl gelindi?

Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras’ın meclis toplantılarına başkanlık yapmadığı günlerde Deştinlileri ve yaşam savunucularını temsil eden bir grup Ankara’ya gittiler ve Milletvekili Cumhur Uzun tarafından CHP Genel Başkanı Özgür Özel ile bir araya getirildiler. Heyetin temsilcileri tarafından Deştin meselesi ve Muğla’nın çevre sorunları anlatıldı.

Kulis bilgilerimize göre CHP Genel Başkanı Özel, “imar planı iptalinin hukuki bir sorun yaratıp yaratmayacağı” konusunda Cumhur Uzun’dan çalışma yapmasını istemiş. Milletvekili Uzun yaptığı çalışmadan sonra Genel Başkanı Özel’e “İmar planı iptalinin hukuken bir sakıncası olamayacağını” söylemiş.

Yine kulis bilgisi: Cumhur Uzun’un görüşünden sonra CHP Genel Başkanı Özel, Başkan Aras’a “Planı iptal edin” talimatı verirken, bu konuda CHP Parti Meclisi Üyesi Baran Bozoğlu’nu da görevlendirmiş.

Duyumlar böyle...

Eğer bu kulis bilgileri doğruysa, keşke Cumhur Uzun, Deştinliler ve yaşam savunucuları plan iptali talebiyle yargıya baş vururlarken, “Buna gerek yok” uyarısında bulunsaymış demekten kendimi alamıyorum...

+

Bundan sonra ne olur?

Ortada “İmar planlarının iptal edilemeyeceğine dair” üst mahkemece de onanmış bir mahkeme kararı var.

Gerçi Marmaris’te Sinpaş’ın inşaatlarının yıkımı ile ilgili de mahkeme kararları var, ama...

Muğla Çimento A.Ş., Muğla Büyükşehir Belediye Meclisinde alınan karar üzerine tası tarağı toplayıp Muğla’dan ayrılmayacaktır. Muhtemelen bir hukuk savaşı başlatacaktır.

Hep “Vurun abalıya” dercesine “Çimentocular” diye adlandırdığımız ve saldırdığımız Muğla Çimento A.Ş. sahiplerini vuruyoruz, ama 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planları ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planını ve 1/100000 ölçekli Çevre Düzeni Planını kim yaptı? İptal edilen ÇED olumlu kararını ve buna dayanarak Yapı Ruhsatlarını kimler verdi?

Adamlar idarenin oluruyla milyar dolarları toprağa gömmüş. Şimdi o bacayı nereye koyacaklar?!!

Bence Muğla Çimento A.Ş.; Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na, Bahatti Gümüş’ten Osman Gürün’e, Osman Gürün’den Ahmet Aras’a ve ondan Büyükşehir Meclis Üyelerine kadar hukuk önünde hesaplaşmaya gidecektir... O bacanın hesabını soracaktır... Siz olsanız ne yapardınız?

Evet imar planlarını belediye meclisleri yapar ve isterse yaptığı planları iptal de eder... Ancak yaparken olduğu gibi, iptal ederken de “kamu yararı” aranır... Önceki gün alınan karar da “kamu yararı” var mı?

Deştin meselesinin çözümü için başka yollar bulunabilirdi. Neyse olan olmuş, Deştinlileri kutlarız...

---------            -----------

GÜNÜN SÖZÜ; Tatlı bir yalan söylersen on kişi seni alkışlar, acı bir gerçek söylersen sekiz kişi sana saldırır. Ama iki kişi sorgulamaya başlar. O iki kişiye selam olsun.--Bertrand Russell