Geçenhafta yazımı, "Nezaket, kişinin ruhen olgunlaşmasının bir sonucu ve dışayansımasıdır. Bu olgunlaşma ise büyük oranda ailede atılan temel ilemümkündür." diyerek bitirmiş; duyarsızlaşan, kabalaşan, kuralsız davranmayıalışkanlık haline getiren, ilişkilerinde giderek daha kırıcı olan ve sonrasındaşiddete başvurmaktan çekinmeyen bir toplum olduğumuzdan hareketle bununnedenlerine değinmeye çalışmıştım.
Adetagiderek ruhumuz kirlenmekte, bulaşıcı ve ölümcül bir virüs ilişkilerimizizehirlemekte. Öyle ki geçen hafta bir üniversitemizde, toplumun dini ve dinîdeğerleriyle alay edip bunu bir eğlence aracı olarak gören sapkın anlayışın birörneğine daha şahit olduk.
Peki,bu hastalığın ilacı ne? Bu bulaşıcı virüsten nasıl kurtulabiliriz?
Aslındabunun basit bir yolu var. Öyle bir aşı geliştirilmesine ve virüse etkili birilaç bulunmasına gerek yok. Yani beklemeye gerek yok. Bu ilaç; görgü venezaket... Yani hoşgörü ve incelik kültürü...
Çaregörgülü (saygılı), hoşgörülü, nezaketli bir yaşam biçimini benimsemek...
Dünyayıdaha yaşanabilir hale getirmek ve insanlarla hoşça geçinebilmek içinyapabileceğimiz en iyi şey, topyekûn bir saygı, hoşgörü ve nezaket kültürügeliştirmek...
Yorulanruhlarımıza nefes aldırmak için lazım olan şey, nezaketi hayatımızın merkezinealmak...
Çünkünezaket bir yaşam biçimidir. Bu kültür, çocukluktan itibaren aile içindekazanılır ve yaşam boyu ilişkilerimizi şekillendirir.
Çünkünezaket ailede öğrenilir.
Peki,aile içinde bu kültürlenme nasıl sağlanacak? Ebeveynlerin bu konuda yapmasıgerekenler nelerdir?
Öncelikleanne-baba ve aile büyükleri görgü ve nezaket konusunda çocuklarına örnek olmalıdır.Bu örnekliğin hane içerisinde olduğu gibi hane dışında da devam etmesi, bukonudaki hassasiyetin başkalarıyla olan ilişkilere de yansıması, kısacadavranışların tutarlılığı çocuğun karakterinin şekillenmesi açısından çokönemlidir.
İkinciolarak; çocuklara görgü yani genel saygı kuralları öğretilmelidir. Çocuklarınkurallara uygun bir tutum ve davranış geliştirebilmesi amacıyla önce örnekdavranışlar yoluyla, ilerleyen dönemlerde bilişsel düzeye uygun olarak dakavramsal olarak temel davranış bilgisi olan görgü hakkında açıklamalaryapılmalıdır.
Üçüncüolarak; kurallı yaşamaya alışan (görgüyü öğrenen) çocuklara önce nezaketkavramı, ardından da görgü ve nezaket arasındaki fark öğretilmelidir. Kavramsalve davranışsal olarak görgü ve nezaket arasındaki ayrımın yapılması, çocuğunkurallı davranış boyutundan içselleştirilmiş davranış (nezaket) boyutunageçebilmesi açısından çok önemlidir.
Sonolarak da çocukların kurallara uygun bir davranış geliştirmesi ve ilişkilerininodağına içselleştirdiği nezaketi alabilmesi için anne-baba ve aile büyüklerininnezaket kültürünü tüm yaşamlarına yaymaları gerekmektedir. Bu noktada anne-bababaşta olmak üzere aile büyüklerinin örnekliği çok önemlidir.
Aileilişkilerimize ve çocuk yetiştirme biçimlerine baktığımızda ise özgürlüğükuralsızlık sayan, terbiyeyi çocuğun yeteneklerinin köreltilmesi, rekabetibencillik olarak gören; çocukluğunu yaşasın diyen, çocuğu hayata değilsınavlara hazırlayan bir çocuk yetiştirme pratiğimiz var.
Bupratik de çocukların görgü ve nezaketi öğrenmelerini engelliyor. Bu pratik,hoyratlığın sinsice hayata yerleşmesine neden oluyor. Dahası, anne-baba kurallıyaşamı ve nezaketi bir ihtiyaç olarak görmüyor. Ev içerisindeki bazıdavranışları anne-babasına karşı saygısızlık olarak görmeyen çocuk,başkalarıyla ilişkilerinde de aynı şekilde hoyrat davranıyor.
Oysa âdâb-ımuâşeret (görgü ve nezaket); ailede model alma ve aile içi eğitim yoluylakazanılan bir tür toplu yaşama disiplini ve buna dair pratik bilgidir. Bunedenle anne-babanın evdeki kuralsız ve hoyrat davranışları, çocukları dakuralsızlığa ve nezaketsizliğe sevk etmektedir. Ev içinde rahat oturmak,yatmak, yayılmak, giyinmek ve konuşmak insanları ev dışında ve sosyalilişkilerinde de rahatlığa alıştırmaktadır.
Bugüngörüyoruz ki kuralsızlığın, kabalığın, hoyratlığın, nezaketsizliğin başladığıyer evlerimiz... Oysa evlerimizde bir düzen ve ihtimam olmalı. Görgü ve nezaketinmutfağı evlerimiz olmalı. Nezaket evlerimizden dışarı taşmalı.
Özetlegörgü ve nezaket; ailede mutluluğun mayası, okulda müfredatın bir parçası, işhayatında ise biçimsel ilişkilerin tedavi edici bir aracı olmalı. Olmalı kiböyle bir ortamda gözlerini yaşama açan, büyüyen, kişilik ve karakterişekillenen çocuk, iliklerine kadar işleyen bu nezaket kültürü sayesinde yaşamıboyunca insan ilişkilerinde ve iletişimde başarılı olabilsin.
Unutmamalıki anne-baba açısından gerçek başarı, çocuklarına böyle bir kültürükazandırabilmektir. Çocuklarının geleceği için yapabileceği en büyük yatırım,ailede bir nezaket kültürünü oluşturabilmektir.
Unutmamalıki nezaket; hoyratlığın ve şiddetin ilacıdır.
18.05.2022
