Sonzamanlarda Muğla Valiliği 'nden " İrfan Bircan " imzası ile çokönemli, sevindirici, son yıllarda Muğla için duymaya hasret kaldığımız,umut verici haberler geldi.

Önce 02.11.2020 tarihinde " Akyaka Ortaçağ Kalesi Kültür TurizmineKazandırılıyor " başlıklı, sonra 04.11.2020 tarihinde " AçıkHava Müzesi; Thera Antik Kenti " başlıklı, sonra da 5.11.2020 tarihinde" Tarih ve Kültür Kenti; Muğla " başlıklı haber geldi.

Aklımailk gelen Muğla Üniversitesi Fen ve Edebiyat Fakültesi Arkeoloji BölümüBaşkanı Prof. Dr. Adnan Diler oldu.

StratonikeiaAntik Kenti 'ni 2008 yılından itibaren Pamukkale Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Bilal Söğüt kazıyor. Kazmakla kalmadı Helenistik, Roma,Bizans, Anadolu Beylikleri, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinden bugünekalanları restorasyonla birlikte ayağa kaldırıp Efes ile yarışır halegetirdi, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi 'nde yer almasınısağladı.

MuğlaSıtkı Koçman Üniversitesi Arkeoloji Anabilim Dalı ve KaryaUygarlığını Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Adnan Diler de 2008 'denberi Bodrum 'da Pedesa 'yı kazıyor.

Bilalhoca için " Pek çok antik kentin bulunduğu Denizli'yi bırakıp, Muğla'ya nedengelmiş? " demeyeceğim, ama " Adnan hoca Bodrum-Pedesa'ya gidinceye kadar,Thera'yı, Akyaka'da Ortaçağ Kalesi'ni neden görmemiş? El attığı Mabolla'yıayağa kaldırmadan neden bırakıp gitmiş? " demeden de edemeyeceğim...

xx xx xx

Niyetimiki bilim insanını karşılaştırmak ve karşı karşıya getirmek değil...

Ancakkazı alanlarının içine alınması halinde Kavaklıdere 'nin DerebağMahallesi 'ndeki Hillerima (Hyllarima) Antik Kenti 'nin,ilçenin " Kültür Turizmi "nden beklentilerinin karşılanmasına büyük katkıyapacaktır.

Sadece Hillerima mı? Yerkesik 'te Ula 'nın sınırları içinde kalan Thera ve Sakar 'daki " Ortaçağ Kalesi " ile Yeşilyurt 'un eski adı " Pisi "yialdığı " Psia ", Akyaka 'da Idıyma , karşısında denizde Cedrai (Sedir) Adası , onun karşısında karada Keramos (Ören) ve Gökova-Elmalı da a na tanrıça Kibele için yapılan tapınak dokunulmayı bekliyordu...

Tabitarihi eser kaçakçıları ve defineciler tarafından kaç kere dokunulduklarınıbilen yok..!

Elbette Mabolla 'da ve bu yerlerde yüzey araştırmaları yapıldı. Ancak şimdi, yeni Valimiz Orhan Tavlı sayesinde dokunulmaya başladılar... Oyerlerden Mabolla 'ya Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi ArkeolojiAnabilim Dalı ve Karya Uygarlığını Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr.Adnan Diler tarafından Büyükşehir Belediyesi desteğinde " AsarDağı yamaçlarından yukarıya platoya çıkan ahşap basamaklar " dokunmaksayılırsa dokunulmuştu...

Sanırım" Pedasa sevdası " ağır bastı, " Mabolla dokunuşunun " arkasıgelmedi. Hiç değilse, şehir merkezinden görünen " kale surları "restitüsyonu yapılabilirdi...

xx xx xx

HeavyMetal ve Rock müzik yanında " Paganizm " meraklıları bilirler. Bu anlamdaen ünlü grub İngiliz rock grubu Led Zeppelin 'dir. Topluluk üyelerinin Pagan oldukları söylenen Led Zeppelin 'in rock tarihinin ve bütün zamanların eniyi solosu kabul edilen ' Stairway to Heaven ' de bir " kadından " ve" göğe, cennete yükselen merdivenden " söz edilir. Bu hikayeyi çeşitlikereler anlatmıştım.

LedZeppelin 'in' Stairway to Heaven ' parçası 8 dakika süren bir sola ve buradaanlatılan " kadın " da bizim Yatağan 'da Stratonikeia antikkentine bir kutsal yol ile bağlı olan tapınağın tanrıçası Hekate 'denbaşkası değildir. Mitolojide Hekate muhtemelen Artemis ve Kybele (Kıbele) gibi, Anadolu'nun Ana Tanrıçası türevlerinden biridir.

Biztopraklarımızdaki medeniyetleri çok, hatta hiç bilmiyoruz, ama dünyadaki veülkemizdeki "pagan inancına" sahip olanların Hekate'de gizlice tapındıklarınıbiliyoruz.

Mitolojideçok ön planda olmayan Hekate' ye, özellikle erken Hristiyanlık dönemindebirçok olumsuz anlam yüklenmiş, şeytanileştirilmiştir. Özellikle Karyalılar tarafından sevilen Hekate günümüzde Neopaganizmde sevilen birtanrıçadır.

Geogle 'da ' Stairwayto Heaven 'ı bulduğunuzda, albüm kapağında " göğe yükselen bir merdiven "vardır. Şarkıda Hekate ile bu merdiven anlatılır, ama Yatağan 'da Hekate tapınağında bu merdiven yok. Belki de henüz yeraltındadır... Ama o merdiven, 2006 yılında hem de basamaklarında ' Cennete Giden Yol' diye yazılıolarak Gökova-Elmalı da bulundu. Burada yüzey araştırması yapan ve MuğlaÜniversitemizin arkeoloji bölümünden o zaman Yrd. Doç. olan Kaanİren, M.Ö. 500 'lü yıllara tarihlenen bu açık hava tapınağının ana tanrıça Kibele için yapıldığının anlaşıldığını kaydetmişti...

xx xx xx

Arkeolojiyayınlarından " ARKEOTR " da " Yabancı Arkeologlar Muğla'yıPaylaşamıyor " başlıklı bir yazı okumuştum. Başlık Muğla ÜniversitesiArkeoloji Anabilim Dalı Başkanı ve Pedesa Kazı Başkanı Prof. Dr. Adnan Diler 'inaçıklamalarından çıkarılmıştı.

Oyazıda Prof. Dr. Diler , " üzerlerinde çok ciddi baskı olduğunu,yabancı arkeologların Karia bölgesinde kazı yapmak için çok fazla talepleribulunduğunu " söylüyordu. O yazıda Diler , şu ifadelerdebulunuyordu:

" Bizdedaha arkeolojinin A'sı yokken yabancı seyyahlar 2-3 asır önce buralardaçalışmış. Yabancılar bu bölgede araştırma yapıyor. Biz kimsenin başkanlığındave ortaklığında değiliz ve çalışmayız. Onlar gelebilirler, misafirperveriz,bizim ekibimizde çalışabilirler. İngilizler bir taraftan, Almanlar bu taraftan,diğeri o taraftan. O orayı, bu burayı kazımak istiyor. Çalışmak isteyenler bizemüracaat etsin, şemsiyemizin altına alırız. Doğrusu budur. "

Arkeolojialanında yabancı arkeologlarla " ortak projelerin " kimseye zararıolacağını sanmam. Ki arkeoloji Adnan hocanın kendisinin de altınıçizdiği gibi " evrensel " bir " bilimdir ".. Üstelik bu tanıtımımızakatkı yapar... Ancak bu toprakları " ortak projeler " dışında butoprakların arkeologları kazmalıdır...

xx xx xx

Gerçekten" ortak projeler " dışında ideal olan topraklarımızı kendi arkeologlarımızkazmalarıdır.

Ancak" nadasa bırakılmış " gibi, gün yüzüne çıkarılmayı ve restorasyona, restitüsyonatabi tutulmayı bekleyen o kadar çok antik kent ve ören yerimiz var ki...

Üsteliksenelerdir aynı yeri kazıp, kollektivizmden uzak, başka disiplinlerleçalışmayan, bir arpa boyu yol gidememiş, klan gibi yaşayan " kazıbaşkanlarımız " var ki, onların hepsini Eskihisar' a getirip, " BakınBilal hoca nasıl çalışıyor " diye göstermekte yarar olur mu bilemiyorum...

Prof.Dr. Adnan Diler ,o dergiye açıklamasında, sadece Bodrum Yarımadası değil, bütün antik Karia bölgesinin kültür envanteri, korunması ve tescillerini yaptıklarını ifade eden Diler ," Bundan sonra da her türlü mücadeleye varız. Her şeyimizi paylaşırız amahiç kimseye teslim etmeyiz. " diye devam ediyordu. O " hertürlü mücadeleyi " anlayamadım. Keşke Adnan hoca bunu açsaymış..

Aklıma Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy 'un Stratonikeia Antik Kenti 'ndekikazı çalışmalarını incelediği ziyareti geldi.

Ersoy o ziyarette,arkeoloji kazılarına verdikleri desteklere dair, " Kazı, başkanınınbaşarısına bağlı açıkçası. Ama zaten başarılı olmayan kazı başkanlarını dadeğiştireceğiz. Haybeye destek yok " demişti... Bence doğrusu bu... Kazıbaşkanlarının " performanslarına " bakılmalı. Yerin altındakileri ileüstündekileri buluşturan, dünü anlamamıza, oralardan dersler çıkarmamıza,geleceğe daha bilinçli yürümemize büyük katkı yapan arkeoloji çalışmalarını " heyecanınıyitirmiş ", " memurlaşmış " ellere bırakılmamalı... Ören yerleri vekazı alanlarının onların "oyun ve hobi bahçelerine" dönüşmesine izinverilmemeli...

xx xx xx

Bakan Ersoy 'un o sözünden buyana " değiştirilen kazı başkanı " olmadı. Enazından Muğla 'da görmedik.. Ancak 1 yıl boyunca kazı yapılmayabaşlanan antik kentlerden Stratonikeia , özellikle CumhurbaşkanıErdoğan 'ın eşi Emine hanımla birlikte ziyaretinden sonra Muğla 'daen çok bakanlık desteği alan bir kazı ve restorasyon alanı haline geldi...Ayrıca GEKA 'dan da destek alan Stratonikeia 'ya YatağanBelediye Başkanı Mustafa Toksöz de ciddi destek vermekte...

Muğla 'nın bütün antikkentleri ve ören yerlerinde Stratonikeia ve Hekate de sergilenenperformans sergilenebilse.. Aslında bu mümkün.. Stratonikeia Kazı BaşkanıProf Dr. Bilal Söğüt , Pamukkale Üniversitesi değil de MuğlaSıtkı Koçman Üniversitesi öğretim üyesi olsaydı.. Onun yaratacağı " sinerji "ve " heyecan " Muğla 'yı her yanında kazı yapılmakta olan bölgehaline getirebilir, Muğla bir başka şekilde turizm merkezi haline degelebilirdi... Bunun için Karya Uygarlığını Araştırma Merkezi 'nin Başkanlığına getirilmesi yeterli olabilirdi...

Yarın " Akyaka Ortaçağ KalesiKültür Turizmine Kazandırılıyor ", " Açık Hava Müzesi; Thera AntikKenti " ve " Tarih ve Kültür Kenti; Muğla " haberleri ile devamederiz...

-----------------------------------------

GÜNÜN SÖZÜ: Zorluklarıngöbeğinde fırsatlar yatar. -AlbertEinstein

ÇİVİ

TRUMPMI? BİDEN MI? ABD, önümüzdeki 4 yılda Dünyanın başına kimin bela olacağınıseçiyor. Arkadaşım ise "Neden Biden, Bizden olmuyor mu?" dedi.

BeniBi Gülmek Aldı: )))))