Yaşı kırkı geçenler pek iyi hatırlar. 90’lı yıllarda birçok gazete daha çok satmak için promosyon yarışında idi. Neler neler vermediler ki… Ansiklopedi, cd, bisiklet, telefon, beyaz eşya, hatta çekilişle ev, araba bile verdiler. Tabi 80’ler ve 90’lar gazetelerin altın çağıydı. O dönemde milyon tirajlı gazeteler vardı. Ayrıca holdingler de medya sektörüne girmişti. Sabah vakitleri oldu mu sokakları iki koku sarardı. Birisi simit kokusu, birisi de gazete kokusu idi…

Geçtiğimiz günlerde Ali Şükrü Çoruk’un “İmparatorluk Yıkılırken Edebiyat” kitabını okurken ilginç bir bölüm dikkatimi çekti. Meğerse promosyon meselesi 1950’lerde varmış. Biraz şaşırdım ve kayda geçmek istedim. Sözü kitabın satırlarına bırakalım. “Yeni İstanbul gazetesi yeni bir gazete olmasına rağmen düzenlediği sürpriz çekilişlerle çekiliş sonunda dağıttığı hediyelerle birdenbire basın yayın sektöründe tiraj açısından ilk sıraya yükselecektir. Özellikle 1950’de promosyon amaçlı eşya ve konumuz açısından önemli olan saat çekilişleri (Burada Saatleri Ayarlama Enstitüsü kitabının içeriğiyle alakalı olduğu için bahsediyor.) uzunca süre İstanbul ve Türkiye gündemini meşgul edecektir.” Çekilişin yetmiş yılı aşan mazisi olduğunu bu satırlarla öğreniyoruz. Devam edelim.

“Yeni İstanbul gazetesinin 1950 yılında düzenlediği çekilişler Türk basınında gazetelerin promosyon tarihi açısından da yeni bir döneme işaret etmektedir. Basında daha önce de satışı artırmak amacıyla çekilişler düzenlenmiş olsa da Yeni İstanbul gazetesinin yaptığı hem çeşit hem de maliyet açısından öncekilerle kıyaslanmayacak şekilde yenidir.” Örnek vermek gerekirse yurt dışında tahsil, hikaye yarışması en güzel bebek yarışması gibi ilginç yarışmalar vardır. Daha neler yok ki araba, motorsikler, uçak bileti, çorap…

Ayrıca kitapta çok ilginç bir bilgi var. Tanpınar’ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü eserine dayalı olarak 1000 saat promosyon verilmiştir. Bu kampanya için benzeri görülmemiş bir reklam kampanyası yapılmıştır.

Bu ilgi çekici konuda biraz araştırma yaptığımızda ilk promosyonun 1870’lerde verildiğini dile getiren siteler var ama promosyon yarışının 1950’lerde başladığını 80 ve 90’larda kızıştığını görüyoruz.

Günümüze gelirsek gazete okumak biraz nostaljik bir eylem olarak hayatımızda devam ediyor. Gazetelerin düşen tirajlarıyla birlikte bırakın promosyon dağıtmayı var olan ayrıcalıklı ekleri veya dosya konuları da artık yayınlanmıyor. Gazete promosyonu yaşı kırkı aşanların mazide kalan mutlu bir anısı olarak hayatımızda yerini almış görünüyor.