Görgü,görmek fiilinden türetilen bir isimdir. "Gör" fiil köküne isim yapma eki "gü"getirilirse görgü , isimden isim yapma eki olan ve olumsuzluk bildiren"süz" getirilirse de görgüsüz elde ediliyor.
Görgününköken anlamını daha iyi açıklayabilmek için ise "bakmak" ve "görmek" arasındakifarkı ortaya koymak lazım. Bakmak; bakışı bir şey üzerine çevirmek anlamınagelir ki bu doğal bir eylemdir. Görmek ise gözün görmesi yoluyla bir şeyinvarlığını seçmektir. Dolayısıyla bu seçme eyleminde bir istek ve dikkat vardır.Bunun içindir ki her bakan, göremez.
İştegörgü; bir istek, dikkat, tercih ve hassasiyet ile bakışın neticesinde eldeedilen bir kültürdür. Bireysel bir değer ve toplumsal bir tercihtir.
Görgü;bir toplumun ya da bir kimsenin, yaşayarak ve deneyerek elde ettiği birikimdir.Görmüş, geçirmiş olma durumudur. Bu birikimin bir neticesi olarak toplumtarafından benimsenen ve uyulması gereken genel davranış kurallarıdır.
Dolayısıylada toplum içinde nasıl davranılacağını bilmeyen yani görgüsü olmayan kimseye de"görgüsüz" denir. Görmemiş, davranışları kaba saba ve bilgisizce davrananinsanlara "görgüsüz" denir. Bu yönüyle görgüsüz insanlar aynı zamanda nobrandır,sert ve gönül kırıcıdır.
Görgüsüz;"Nasılsınız?" diye hâl hatır sorduğunuzda hemen işinden, kazancından, sahipolduklarından bahsetmeye başlar.
Görgüsüz;kendisi masaya oturmadan pahalı cep telefonunu ve son model arabasınınanahtarını masaya atar.
Görgüsüz;toplu taşıma araçlarından ya da asansörden inenleri beklemeden binmeye çalışır.Sıraya geçmeyi, sırasını beklemeyi bilmez.
Görgüsüz;makam ve itibar sahibi kişilerden mahalle arkadaşı, kahvede oyun arkadaşı gibibahsetmeyi sever.
Görgüsüz;"Size ne kadar da yakışmış." dediğinizde, "Ay öyle mi, şu paraya aldım." Ya da"Şuradan aldım." diyerek kendince havasını atar.
Görgüsüz;çocuğunun okuluyla, sınavda aldığı puan ile övünür. "Biz..." ile başlayancümleler kurarak çocuklarının marifetlerini(!) anlatmaktan zevk alır.
Bulisteyi istediğimiz kadar uzatabiliriz. Öyle ki buradan bir kitap bile çıkar.Görgüsüzlük konusunu burada farklı bir boyuta taşımak istiyorum.
Moderngörgüsüzlük...
Aradakalanların, başkalarına özenerek arafta davranışlar sergileyenlerindavranışları... Altyapı olmadan lüks üstyapıya sahip olanların, sonradangörmelerin yaşam tarzları... Çalışma, emek ve alın teri nedir bilmeden kendisinebağışlanan şeyler ile varlığını hissettirmeye çalışanların son dönemyaşantıları...
Kullanmakılavuzunu okumadan bir aleti kullananların, o şeye dair bilgiye sahip olmadano şeye sahip olanların pervasızlığı...
Örnekmi?
AVM'lergörgüsüzlerle dolu. Sokaklar, yollar, okullar, kurumlar görgüsüz insanlarladolu. Sosyal medya çarşı pazar adeta...
Yeniçıkan ve satışa sunulan ne varsa ona koşanlar, "moda" diye yutturulan ne varsaalmak için sıraya girenler...
Bilgisizliğini,ezikliğini, yetersizliğini, beceriksizliğini ve bir şeylerin yokluğunu kendinceicat ettiği görgü süsü ile örtmeye çalışanlar...
Olmayanıvar gibi göstermeye çalışan sahtekârlar...
Maşallah(!)görgüsüz'süz kalmıyoruz.
Heryerin ve her ortamın kendine göre görgüsüzleri var. Her devrin kendine göregörgüsüzleri var. Bir sonraki yazıda da modern dönemin görgüsüzlüklerindenbahsedelim. Tabi ki nefesimiz yetişirse...
26.01.2022
