Eğitimci ve yazar Abdulkerim Eviz,"Medeniyet Tasavvurumuzda Kitap ve Okuma Bilinci" isimli kitabında; " Hayatkaranlık bir yol, insan bu karanlık yolda yürüyen bir yolcu, kitap ise bu yoluaydınlatan bir ışıktır. Bu yolda kitapla, okumayla arkadaşlık ve dostlukpekiştikçe, yolun karanlığı da o oranda dağılır ve aydınlığı artar. Ve tabi kibu durum hem yolu kolaylaştırır hem de yolculuğumuz rahmet, huzur ve mutluluksağanağıyla bereketlenir ." diyor.
Şükür ki kitapla olan yol arkadaşlığımdostluğa dönüşme yolunda hızla ilerliyor. Şükür ki okuma ve yazmaya olanameylim bir aşka dönüşüyor. Ve geçen hafta beşinci kitabım olan "Ahlâkî veMedenî Boyutuyla Âdâb-ı Muâşeret" yayımlandı.
Öncelikle ilk okumasını yapan dostumNiyazi Yüksel'e, editörlüğünü yapan Alpaslan Demir'e, sayfa tasarımını yapanLevent Preveze'ye, kapak tasarımını yapan Betül Akyar'a ve kitabın okuyucuylabuluşmasını sağlayan Çınaraltı Yayınlarının sahibi Fatih Demir'e çok teşekkürediyorum.
Gayret bizden, muvaffakiyet Allah'tan.Takdir ise siz değerli okuyucuların.
Âdâb-ı muâşeret, görgü ve nezakethepimizin her fırsatta kullandığı kavramlar. Âdâb-ı muâşeret, görgü ve nezaketbaşlığıyla yayımlanan birçok kitap var. Bunların bir kısmı eski, bir kısmı da güncelkitaplar. Ancak eski ve yeni; bütün âdâb-ı muâşeret, görgü ve nezaketkitaplarının birtakım ortak özellikleri var.
Birincisi; piyasada bulunan bu görgü,nezaket ve adabı muâşeret kitaplarının tamamında bu kavramların açık bir tanımıyapılmadan ve kavramlar arasındaki ilişki açıklanmadan, yalnızca konununönemine dair kısa açıklamalar yapıldıktan sonra doğrudan kurallar ve davranışbiçimleri sıralanıyor.
İkincisi; bütün kaynaklarda görgü, nezaketve âdâb-ı muâşeret kavramları kısa ve benzer cümlelerle, sanki eş anlamlıkavramlarmış gibi açıklanıyor. Birbiriyle ilişkileri, benzerlikleri,farklılıkları konusunda maalesef bir açıklama yok.
Üçüncüsü; klasik dönem âdâb-ı muâşeretkitaplarında günümüz insanı için bir davranış önerisi yer almıyor. Günümüz insanınınihtiyaçlarından çok uzak olan bilgi ve örnekler bu kitapların sayfalarınıdolduruyor. Görgü kitapları ise genelde yalnızca Batı görgüsünü anlatıyor.Dolayısıyla da konunun dinî ve ahlâkî boyutu eksik kalıyor. Dinî ve ahlâkîhassasiyete sahip olanlar, hep hedef kitle dışında bırakılıyor.
Oysa günümüz insanının; medenîilişkilerine ışık tutan, aynı zamanda konunun dinî ve ahlâkî boyutunu daönemseyen bir rehberliğe ihtiyacı var. Teorik ve soyut bir bilgiden öte, güncelhayata dair bir rehberliğe ve günlük yaşamda bize lazım olan pratik bilgiyeihtiyaç var. Daha doğrusu âdâb-ı muâşerete dair bilgilerin, toplumsal hayatınyeni alan ve yeni ilişki türleri ile birlikte genişlemesine ihtiyaç var.
Kısacası; âdâb-ı muâşeret, görgü, nezaketbaşta olmak üzere davranış kuralları ve usullerine ilişkin bir kavram karmaşasıvar. Kavramlar net olarak tanımlanmadığı ve birbiriyle ilişkileri net olarakortaya konulamadığı için görgü ve nezaketin davranışlarımıza yansıması veilişkilerimizin âdâb-ı muâşeret ekseninde düzenlenmesi pek mümkün olmuyor. Bueksikliği günlük hayatımızın her alanında ve her anında görmek mümkün.
Diğer taraftan değişen dünyada ilişkitürlerinin değişmesi ile insan ve davranışları hakkında sürekli yeni bilgilerinüretiliyor olması, yaşam şartlarının değişmesi ve yeni ihtiyaçların ortayaçıkması bir yaşam ve davranış bilgisi olan âdâb-ı muâşeret bilgisinin degüncellenmesini gerektiriyor.
Bu değişim ve yeni bilgi üretim sürecindeKur'an ve Sünnet ekseninde geleneksel dönemde ortaya çıkan birikim ile içindeyaşadığımız çağın ihtiyaç ve kabulleri doğrultusunda şekillenen bir âdâb-ımuâşerete ihtiyacımız var. İşte bu ihtiyaçtan hareketle, beşinci kitabım olan"Ahlâkî ve Medenî Boyutuyla Âdâb-ı Muâşeret"te, âdâb-ı muâşeretin klasik dönembirikimi "ahlâkî", modernleşme dönemi birikimi ise "medenî"boyut olarak değerlendirerek ahlâk, görgü, nezaket ve protokole dair bilgi,tutum ve davranışları bütüncül bir yaklaşımla ele almaya çalıştım.
Kavramlara dair açıklamalar ile başlayan"Ahlâkî ve Medenî Boyutuyla Âdâb-ı Muâşeret"; âdâb-ı muâşeretin hem dinî(ahlâkî) boyutunu hem de medenî davranış boyutunu içeren bir çalışma oldu. Buözelliği de onun mevcut âdâb-ı muâşeret kitaplarında ayrıştığı nokta oldu. Buanlamda önemli bir açığı da kapatacağını umuyorum.
"Ahlâkî ve Medenî Boyutuyla Âdâb-ıMuâşeret"in ilişkilerimize güzellik katması dileğiyle.
20.10.2021
