Şehrindokusunu oluşturan unsurları birbirinden asla ayrı düşünemeyiz. Evler,sokaklar, meydanlar, mahalleler, camiler, parklar, pazarlar, iş yerleri,bitkiler, sinemalar, okullar. Elbette ki hepsinin başında insanlar!... Birşehrin şahsiyetini ve kültürel dokusunu anlamak için bunları ve bunlara ekolarak pek çok şeyi bilmek gerekir. Hikâyeler, türküler, masallar, efsaneler,maniler ise sözlü dokunun ana hatlarıdır. Hepsini tabiat merkezlibirleştirdiğinizde "o şehir" çıkar karşınıza. Tıpkı Ahmet Hamdi Tanpınar 'ın " Beş Şehir "indeki gibi şehirler. Oyüzden şehrin okumuş-yazmış çocukları, şehre şahsiyet ve karakter verenhususlarda uyanık ve dikkatli olmalıdırlar.

KURŞUNLU CAMİİRESTORASYONU

Muğla'dason günlerde iki konu konuşuluyor. Biri Kurşunlu Camii'nin restorasyonu veçevre düzenlemesi; diğeri Zeybek Sineması'nın kapanması.

Öncecami konusuna girelim.

Camininyanındaki meydan, bahanesi ne olursa olsun, o kadar yüksek yapılmamalı; kotucami hizasına düşürülmeliydi. Oradan dere geçmesi bahane olamaz. Teknoloji oder sorununu halledecek kadar ilerledi.

Neyse..Bu konuyu yazmıştık; tekrara düşmeyelim.

Bugünsizlere Kurşunlu Camii'nin restorasyonunda söz edeceğim.

Geçenlerdekorka korka camiin içine girdim ve yetkili OsmanAlişiroğlu ile konuştum. Baştan söyleyeyim; Osman bey ile konuşuncakorkumun yersiz olduğunu anladım.

Kurşunlucamii 1490'larda yapılmış. O yıllarda o kadar geniş bir zeminin yalıtımı ancakkurşunla yapılabildiğinden kubbe kurşunla kaplanmış. Ana dolu insanı da o kadarbüyük zeminin kuruşunla kaplanmasını ilk defa gördüğünden camiye o adıvermiştir. (Anadolu'da başka yerlerde de var "Kurşunlu camii) Yaklaşık 530yıllık bir cami. Pek çok tadilat ve tamirat görmüş. Son cemaat yeri eklemesi1900'de olmuş. Son cemaat yerinin alnındaki tuğra Abdülhamid 'in tuğrası.

Bucami, iç süslemeleriyle bilinir. Klasik dönem süslemeleriyle ilgili bugüneulaşan bilgi yok maalesef. İç mekân süslemesinin 19. Yüzyılda yapıldığınısöyleyebiliriz. Çünkü batı resmitarzındaki manzara ve kalyon çizimleri, bize 19. Yüzyılda batıdan gelmişti.Caminin köşelerinin kubbe ile birleştiği yerlerdeki bu manzara resimleri, Birgi Çakır Ağa Konağı ve Datça Mehmet Ali Ağa Konağı 'ndakiresimlerle aynı resim anlayışının ürünü.

Korkumuz,bu tezyinatın (süslemelerin) yok olmasıydı. Daha önceleri yapılanrestorasyonda, pek çok tezyinatın kurtarılamadığı açıkça görülüyor;barok-rokoko süslemelerin de aslına uygun olmayan bir şekilde elden geçirildiğianlaşılıyordu.

Mevcudunkorunması da bir kazanç olacağı için, yapılmakta olan restorasyondan korkarakgitmiştim camiye ama korktuğumuz başımıza gelmeyecekmiş meğer. Tezyinat işleriiçin Marmara ve Hacı Bayram üniversitelerinden yetkili bir ekipleçalışılıyormuş. İnşallah tez zamanda restorasyon biter de o güzellik tekraribadete hazır olur.

Lafıbitirmeden söyleyeyim. Restorasyon esnasında dış duvar dibinden 70 santimtoprak ve beton atılarak caminin gerçek zeminine ulaşılmış. Tabii böyleyapılınca da zemin havalandırma menfezleri ortaya çıkarak caminin rutubetkokması engellenmiş olacak. Alaşımlı duvar tekniği ile pek yükseltilmedenyapılan duvar da yöre mimarisine uyumlu olmuş.

ZEYBEK SİNEMASIKAPANMASIN

1994'tegeldiğimde 2 sinema vardı Muğla'da: Zeybek Sineması ve Belediye Sineması.Belediye Sineması yandı ve maalesef yerine çok katlı otopark yapıldı. Keşkesinema özelliği korunsaydı ve üzerine alış veriş merkezi yapılsaydı.

ZeybekSineması direndi ve bu günlere kadar açık kaldı.

NeZihni Derin'deki sinemalar direnebildi; ne Eski Garaj'ın oradaki sinemalar!..Şimdi de Rüya AVM'deki sinemalar sallantıda .

Sonaçılan 3 sinema Muğla karakteriyle bir türlü özdeşleşememişti ama ZeybekSineması özdeşleşmişti. Orada birkaç kuşağın hatırası vardı. Bu yönüyle şehrinhafızası ve karakter yapısına katkıda bulunan bir işletmeydi. Pek çok filmiorada seyretmek benim de hoşuma giderdi. ErolKutlay beyin ve diğer personelin insaniyetinin de katkısı vardı butercihlerde elbet.

Neyazık ki 2020 Mart ayından beri yaşanan pandemi süreci ilk vurgununu ZeybekSineması'na yaptı. Bunda internet sinemacılığının da etkisi vardır elbette. Neyazık ki Muğla, bir kültürel eksilmeyle karşı karşıya. Pek çok Anadolu şehri buacıyı yaşadı. Keşke Muğla, bu acının yaşanmaması için tedbirler alsa.