Osteoporoz,kemiğin yoğunluk kaybı ile zayıflaması kırılgan hale gelmesidir. Kemik yapım veyıkım sürecinin süreklilik gösterdiğicanlı bir dokudur. Yıkımın yapımı geçtiği durumda osteoporoz gelişir. SİNSİ bir seyir göstermesi en önemli tarafıdır. Kırıkoluştuğunda tanı konması kolaydır önemliolan bu aşamaya gelmeden gidişatın tanısının konması ve önlemlerin alınmasıdır. Osteoporoz öncesi osteopeni olarak tanımlanan kemikyoğunluğunun kısmen azaldığı bir süreç vardır en azından bu fazıyakalamak onun erken tanısı olabilir. Osteoporoz olgularının %80 postmenopozal kadınlar veyaşlı hasta gurubu oluşturur. Kalça kemik yoğunluğu 25 yaş'a maksimumaulaşırken bu omurga için35 yaşdır. 40 yaşdan sonra yıkım hızı yapımı geçerek heryıl %0.5 kemik kitle kaybı başlar. Menopozagirişle artmış (yılda %1-1.5) bir kemik kaybı oluşabilir ve bu süreç10-15 yılsürebilir. Süreç sinside olsamenopozda kemik kaybının fazla olduğusüngerimsi kemiklerdeki (omurga) çökmekırıkları sırt ağrısı , boy kısalması , kamburlaşma ve beklenmedik şekilde hafif travmalar ile kemikkırılması gibi bulgular konu hakkında araştırmayı gerektirir.
Risk faktörleri:
- Değiştirilemeyenler : Kadınlarda, yaşlılarda,beyazve asya ırkında, minyon (vücut kitle endeksi düşük olanlar) yapıda olanlarda, anneveya babada kalça kırık hikayesi olanailelerde
- Hormonal faktörler: estrojen seviyesinin düştüğü menopoz ve anti estrojen tedavi alan meme kanseri, antiandrojen kullanan prostat kanserli erkekler- tiroid hormonu yüksek olan zehirli guatre hastaları ve gereksiz yüksek doz tiroid hormonu alan hipotiroidi hastaları.- paratiroid ve böbreküstü bezi hastalıkları.
- Diet faktörü: calcium ve vitd3düşüklüğü, obesite yada hastalık gereği midenin kısmen alınması, hastalığabağlı barsak çıkarılması, enflamatuar barsak hastalıkları, psikiyatrik nedenli yeme bozuklukları
- İlaç kullanımı: Kortizol mide asitpompa bloklayıcılar, epilepsi, kemoterapi vs ilaçları
- Hastalıklar: Eklem romatizması, kanser,karaciğer ve böbrek hastalıkları. çöliak hastalığı, enflamatuar barsakhastalıkları
- Yaşam alışkanlıkları: Sedanter yaşam, alkol kullanımı, sigara kullanımı
TANI: Tanı kemik yoğunluğununölçümü ile yapılır. Burada kişinin kemik yoğunluğu genç sağlıklı erginkemik yoğunluğu ile karşılaştırılarak standart sapma(SD) ile tanımlanır. SD -1ile-2.5 arası osteopeni,-2.5üzeri osteoporoz olarak tanımlanır.
TEDAVİ:
-Önleme: Düzenli egzersizve yeterli vitD3 /Kalsiyum alınımı ve sigara-alkol tüketiminden uzaklaşma
18-50yaş arası günlük 1000 mg kalsiyum, kadınlarda 50 yaş sonrası erkeklerde 70 yaşsonrası miktar 1200 mg çıkma.VitD3 için günlül 600ıu/gün,70 yaş sonrası800ıu/gün
- Tıbbi tedavi:
. bisphosponate
.raloksifen
.paratiroidhormon
.denosumabvs.
