N.BATIREL (2022 sonu)
Türkekonomisi yüksek faiz sıcak para sarmalından kurtuldu. 2003 yılında 16,9 milyardolar olan yabancı yatırımcıların hisse senedi ve tahvil stokları, 2013'te158,4 milyar dolarla rekor düzeye ulaştıktan sonra düşüşe geçti. 2021'defaizlerin sürekli aşağı çekilmesiyle 46,3 milyar dolara geriledi. 14 Ekim2022'de yabancıların 19,5 milyar dolar tutarında hisse senedi, 1,2 milyardolarlık tahvilleri var. Yabancı yatırımcıların menkul kıymet toplamları bugün20,7 milyar dolara gerilemiş durumda. Yani yabancıların hisse ve tahvilstoklarında 9 yılda tam 138 milyar dolarlık azalma yaşandı. Sıcak paraülkelerin kanını emen bir vampirdir...
Peki,yabancılar niye geldi, niye gitti?
Sebebiçok açık.
Yüksekfaiz ortamında tahvil ve hisse senetlerine yatırım yaparak büyük paralarkazandılar. Ekonomide korkunç bir balon oluşturdular. Yem boruları kesilincedefolup gittiler. Ama gelişleri gibi gidişleri de olay oldu. Geldiler, dövizkurları düştü, Türkiye ithal ürünler cenneti oldu, dış ticaret açığı büyüdüdolarlarını alıp gittiler, bu defa da Türk lirasında çok ciddi kayıplaryaşandı, maliyetler arttı, enflasyon zirveye çıktı.
Dövizkurlarının TL karşısında bugünkü seviyeye ulaşmasında sıcak para çıkışının büyükrolü var.
Hissestokları azalsa da devam ediyor, zira bankalarla şirketlerin bilançolarındatarihî kazançlar yaşanıyor. Tahvil piyasasından tamamen çekildiler, zira faizkapısı kapandı. Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği rakamları-na göre eylülayında yerli yatırımcıların hisse senedi varlıkları 1 trilyon lirayı aşarakrekor seviyeye ulaştı.
2021sonunda bu rakam 525 milyar liraydı. Yani 9 ayda varlıkları ikiye katlandı.Artık yabancılar pastamızdan yiyemiyor, yedirmiyoruz. Kaymak bize kalıyor...
Peki,diyeceksiniz ki, biz bu düşük faiz politikasını baştan neden uygulayamadık?
Birdefa buna uygun ortam yoktu...
Askerîvesayetin, hâkim olduğu dönemde işbaşına gelen hükümetin eli kolu bağlıydı.İktidardı ama muktedir değildi!..
Düşününmuhafazakâr kimliğe sahip olduğu için AK Parti hakkında kapatma davası açıldı.2002 yılında Türkiye IMF'nin programını uyguluyordu. Zira daha önce Standbyanlaşması imzalanmıştı. Bu birliktelik 2013 yılında son borcumuzu ödeyinceyekadar devam etti. IMF politikasını biliyorsunuz, yüksek faiz düşük kursistemine dayanıyor. Mayıs 2013'te Gezi Parkı olayları yaşandı. BununTürkiye'ye doğrudan maliyeti 1,4 milyar dolar, dolaylı maliyeti 100'lercemilyar doları buldu. 17-25 Aralık'ta iş dünyası FETÖ isyanı ile sarsıldı.Ardından 15 Temmuz darbesi, üstüne ABD'nin tarihin en ağır yaptırımları vebütün dünyayı kasıp kavuran pandemiden ekonomi ağır yara aldı.
2018'deyürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile yönetim rüştünü ispatetti. Bu tarihe kadar bağımsız hareket edemiyordu. AK Parti iktidarının tamkendini bulduğu dönem 2018-2022 arasıdır. Faiz kamburundan 2021 yılındakurtulduk. 2022 Kasım'da büyük ihtimalle tek haneyi göreceğiz. Artık kamubankalarıyla birlikte özel bankalar da kredi musluklarını açtı. Merkez Bankası faizindiriyor, ama TL kredi hacmi artmıyor diyenler iyi okusun...
14Ekim haftasında kredi büyümesi 2,5 ayın zirvesine ulaştı...
Ticarikredi faizleri son 2 yılın en düşük seviyesi olan %18,7'ye indi...
Kredibüyümesi %24,6'ya yükseldi. Esnaf ve sanatkârların Halkbank vasıtasıylakullanacağı 100 milyar liralık kredi paketi yürürlüğe girdi. Faiz %7,5, vade 60ay. Genç girişimciler için sıfır faizli kredi limiti 100 bin liradan 300 binliraya, yaş sınırı 30'dan 35'e çıkarıldı.
KurKorumalı Hesaplarda biriken 78 milyar dolar çözülecek.
Nedenmi?
Çünküdövizdeki oynaklık sona erdi. TL değer kaybetmiyor. Hazine kur farkıödemeyecek. Ayrıca faiz in-dirimiyle kur korumalıya yıllık ödenen faiz dedüşüyor. Dövizi bankada tutmanın cazibesi kalmadı. Hisse senetlerine akacak bupara endeksi 9 bin puana taşırken, Türk lirasını gerçek değerine kavuşturacak.O zaman görün bakın dolar nasıl paçavraya dönecek!..
