Türkiye'de hususi damgalı pasaport, belirli kamu görevleri ve kanunda tanımlanan özel statüler üzerinden verilen pasaport türlerinden biri. Pasaportun sağladığı vizesiz seyahat imkânları nedeniyle kimlerin bu belgeyi alabileceği uzun süredir vatandaşların araştırdığı başlıklar arasında yer alıyor.
Ekim ayının ilk günlerinde ise konuya ilişkin yeni bir gelişme yaşandı. TBMM'ye sunulan iki ayrı kanun teklifi, yeşil pasaport hakkının belirli şartları taşıyan pilotlar ile mühendis ve mimarlara da verilmesini gündeme getirdi. Teklifler İçişleri Komisyonu'na sevk edildi.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor. Meclis'e teklif sunulması, düzenlemenin kanunlaştığı anlamına gelmiyor. Dolayısıyla 3 Ekim 2026 itibarıyla söz konusu meslek grupları için yeni bir yeşil pasaport hakkı yürürlükte değil. Mevcut hak sahipleri ise geçerli mevzuat kapsamındaki şartlarla başvurularını sürdürüyor.
MEVCUT YEŞİL PASAPORT HAKKI HANGİLERİNE AİT?
Hususi damgalı pasaport sisteminde önemli gruplardan biri 1, 2 ve 3. derece kadrolarda bulunan belirli devlet memurları. Bu kadro derecelerinden emekli olan kişiler de kanunda öngörülen şartları karşılamaları halinde haktan yararlanabiliyor.
Bunun dışında TBMM eski üyeleri ve eski bakanlar ile görevleri süresince belirli belediye başkanları için de hususi pasaport düzenlenebiliyor. Bazı özelleştirme süreçlerinden geçen kamu kuruluşlarının çalışanları ve eski personeli için ise geçmişte elde edilen haklara bağlı özel hükümler uygulanıyor.
PİLOTLARA YEŞİL PASAPORT TEKLİFİNİN AYRINTILARI
Pilotlara ilişkin yeni teklif, havayolu pilot lisansını aldıktan sonra en az 5 yıl fiilen uçuş hizmetinde bulunan kişileri kapsayacak şekilde hazırlandı. Düzenleme yasalaşırsa belirlenen şartları karşılayan pilotlar hususi damgalı pasaport alabilecek.
Teklifin gerekçesinde pilotların yurt dışındaki eğitim, uçuş testi ve uçak teslimi gibi işlemlerinde vize süreçlerinin zaman ve maliyet açısından sorun oluşturabildiği belirtiliyor. Ancak teklifin komisyonda bulunması nedeniyle bu şartlar henüz yürürlükteki başvuru kriterleri arasında değil.
MÜHENDİS VE MİMARLARIN YEŞİL PASAPORT ŞARTI NE OLACAK?
Diğer teklif, TMMOB'ye bağlı odalara üye olan ve mesleğinde en az 10 yıl kıdem bulunan mühendis ve mimarlara hususi damgalı pasaport verilmesini amaçlıyor. Teklifte uluslararası mesleki faaliyetlere katılımın kolaylaştırılması gerekçesi öne çıkıyor.
Mühendis ve mimarlar açısından da süreç henüz tamamlanmış değil. Düzenleme komisyon aşamasında bulunuyor. Genel Kurul'da görüşülüp kabul edilmesi ve kanunlaşması halinde yeni başvuru koşulları yürürlüğe girebilecek.
YEŞİL PASAPORT SAHİBİNİN ÇOCUKLARI DA ALABİLİR Mİ?
Mevcut uygulamada hususi pasaport hakkı bulunanların aile bireyleri de belirli şartlarla pasaport alabiliyor. Eşler için hak sahipliğinin devamına ilişkin kurallar bulunurken çocuklarda yaş, medeni durum, çalışma ve eğitim şartları önem taşıyor.
Evli olmayan, çalışmayan ve öğrenimine devam eden çocuklar için 25 yaşın tamamlanmasına kadar özel düzenleme uygulanabiliyor. Sürekli bakıma muhtaç olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen bazı çocuklarda ise yaş sınırı bulunmayan hükümler yer alıyor.
YEŞİL PASAPORT KAPSAMI GERÇEKTEN GENİŞLİYOR MU?
Mevcut tabloya göre kapsamın genişlemesine yönelik teklifler Meclis'te bulunuyor ancak henüz yürürlüğe girmiş bir değişiklik yok. Pilotlar için 5 yıllık fiili uçuş, mühendis ve mimarlar için 10 yıllık mesleki kıdem ve ilgili oda üyeliği gibi şartlar teklif metinlerinde yer alıyor.
Dolayısıyla yeni düzenlemeler açısından şu aşamada kesinleşmiş bir hak değil, yasama süreci devam eden teklifler söz konusu. Meclis'teki görüşmelerin sonucuna göre pilot, mühendis ve mimarların hususi damgalı pasaport başvurusu yapabilmesine ilişkin şartlar netleşecek.
Kaynak: Haber Merkezi
