Mirasçılardan birinin kişisel borcu nedeniyle mirastaki payına haciz konulabilir. Diğer kardeşlerin payları borçtan doğrudan sorumlu olmasa da haciz ve satış işlemleri miras kalan taşınmazın paylaşılmasını zorlaştırabilir.
Borç yalnızca bir mirasçıya aitse ne olur?
Mirasçılardan birinin kredi, vergi, senet veya başka bir nedenle borçlu olması, diğer mirasçıları kendiliğinden borçlu hâle getirmez. Alacaklı, kural olarak yalnızca borçlu mirasçının miras hakkı ve payı üzerinde işlem yapabilir.
Bu nedenle miras kalan evin tamamına, yalnızca kardeşlerden birinin kişisel borcu var diye diğer mirasçıların paylarını da kapsayacak şekilde el konulamaz. Ancak miras henüz paylaşılmamışsa haczin uygulanma ve paraya çevrilme süreci daha karmaşık olabilir.
Tapu hisselere ayrılmışsa haciz nasıl uygulanır?
Miras intikali yapılmış ve tapuda her mirasçının hissesi belirlenmişse haciz, borçlu mirasçının tapudaki payına işlenebilir.
Örneğin dört kardeşe miras kalan bir evde her kardeşin dörtte bir payı bulunuyorsa borçlu kardeşin payına haciz konulabilir. Diğer üç kardeşin payı, borçlu kardeşin kişisel borcu nedeniyle haczedilemez.
Borç ödenmezse icra sürecinde borçlu mirasçının hissesi satışa çıkarılabilir. Bu durumda payı satın alan kişi, diğer mirasçılarla birlikte taşınmaza ortak olabilir.
Miras paylaşılmamışsa eve haciz konulabilir mi?
Mirasın tapu intikali veya paylaşımı henüz yapılmamış olsa bile borçlu mirasçının miras ortaklığındaki hakkı haczedilebilir. Mirasçının “Tapuyu üzerime almadım, bu nedenle haciz gelmez” düşüncesi her zaman doğru değildir.
Alacaklı, borçlu kişinin mirasçı olduğunu gösteren belgeler üzerinden işlem başlatabilir. Haciz, mirasçının paylaşım sonucunda kendisine düşecek hak ve pay üzerinde etkili olabilir.
Bu konu, “Miras kalan taşınmazın tapusu alınmazsa ne olur?” sorusuyla da yakından bağlantılıdır. Tapu intikalinin yapılmaması mirasçının hakkını ortadan kaldırmadığı gibi alacaklıların işlem yapmasını da kesin olarak engellemez.
Haciz nedeniyle evin tamamı satılabilir mi?
Bir mirasçının borcu nedeniyle evin tamamının doğrudan satılması her durumda mümkün değildir. Öncelikle borçlu mirasçının hakkı ve payı dikkate alınır.
Ancak miras ortaklığının veya paylı mülkiyetin sona erdirilmesi için yasal süreç başlatılması hâlinde taşınmazın aynen bölünmesi mümkün değilse satış gündeme gelebilir. Böyle bir durumda ev satılabilir, satış bedeli mirasçıların paylarına göre dağıtılır ve borçlu mirasçının payından alacak tahsil edilir.
Dolayısıyla diğer kardeşlerin payları borca gitmese bile ortak taşınmazın satış sürecinden fiilen etkilenmeleri mümkündür.
Diğer kardeşler borcu ödemek zorunda mı?
Kardeşlerden birinin kişisel borcunu diğer mirasçıların ödeme zorunluluğu bulunmaz. Diğer kardeşler borca kefil olmadıysa veya borçtan başka bir hukuki nedenle sorumlu değilse alacaklı onların kişisel mal varlığına başvuramaz.
Ancak evin satışını veya dışarıdan bir kişinin hissedar olmasını istemeyen diğer mirasçılar, borçlu kardeşin payını satın alma ya da borcun kapatılması konusunda anlaşma yoluna gidebilir. Böyle bir işlem yapılmadan önce borcun ve haciz dosyasının kapsamı ayrıntılı biçimde incelenmelidir.
Hacizli miras payı başkasına satılabilir mi?
Haciz bulunan bir payın devri, haczi kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Pay başka bir kişiye devredilse bile haciz kaydı ve alacaklının hakları koşullara göre devam edebilir.
Borçtan mal kaçırmak amacıyla yapılan devirler de alacaklı tarafından dava konusu edilebilir. Bu nedenle miras payının aceleyle bir akrabaya veya üçüncü kişiye devredilmesi borç ve haciz sorununu kesin olarak çözmez.
Miras payının satılmasıyla ilgili kurallar “Kardeşlerden biri miras payını başkasına satabilir mi?” başlıklı haberimizde ayrıntılı şekilde ele alınmıştı.
Borçlu mirasçı mirası reddederse haciz engellenir mi?
Mirasçının mirası süresi içinde reddetmesi hâlinde kural olarak mirasçılık sıfatı ve miras payı ortadan kalkar. Ancak borçlarını ödemekten kaçınmak ve alacaklılarını zarara uğratmak amacıyla yapılan ret işlemleri özel hükümlere tabidir.
Teminat alamayan alacaklılar, şartların oluşması durumunda mirasın reddine karşı yasal yollara başvurabilir. Bu işlemlerde süreler önemli olduğu için hem mirasçının hem de alacaklının hızlı hareket etmesi gerekir.
Borç miras bırakana aitse durum değişir
Borçlu olan kişi mirasçılardan biri değil de vefat eden kişiyse farklı kurallar uygulanır. Mirası kabul eden mirasçılar, tereke borçlarından kanunda öngörülen şekilde sorumlu olabilir.
Bu durumda yalnızca belirli bir mirasçının payı değil, miras bırakanın mal varlığı ve borçları birlikte değerlendirilir. Mirasın borca batık olması ihtimalinde mirasın reddi, resmî tasfiye veya terekenin resmî defterinin tutulması gibi seçenekler gündeme gelebilir.
Haciz öğrenildiğinde ne yapılmalı?
Mirasçılar öncelikle tapu kaydını, veraset ilamını ve ilgili icra dosyasını incelemelidir. Haczin kimin borcu için, hangi paya ve hangi tutarda konulduğu belirlenmelidir.
Haczin diğer mirasçıların paylarına haksız biçimde uygulandığı düşünülüyorsa icra hukukuna ilişkin itiraz ve şikâyet yolları değerlendirilebilir. Somut olaylarda süreler kısa olabileceğinden bir avukattan hukuki destek alınması önem taşır.
Not: Miras payına uygulanacak haciz işlemleri; tapunun mülkiyet türüne, mirasın paylaşılıp paylaşılmadığına ve icra dosyasının kapsamına göre değişebilir. Hak kaybı yaşanmaması için tapu ve icra dosyası incelenerek uzman bir hukukçudan destek alınmalıdır.
Kaynak: Haber Merkezi
