ADM Elektrik ve GDZ Elektrik, göçmen kuşların elektrik hatlarında karşılaştığı riskleri azaltmak için yürüttükleri projeyi beş ilde genişletiyor. Kuşların uçuş güzergâhlarının inceleneceği çalışmada, Muğla’nın Milas ve Denizli’nin Çivril ilçelerindeki sulak alanlar ile çevresindeki elektrik hatlarında pilot uygulamalar planlanıyor.
Aydem Enerji grup şirketleri ADM Elektrik ve GDZ Elektrik, ortak yürüttükleri “Leyleklere Yeni Yuva” projesinin kapsamını genişleterek çalışmalarını “Göçmen Kuşlar İçin Güvenli Gökyüzü” adıyla sürdüreceklerini açıkladı. 10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü dolayısıyla paylaşılan yeni yol haritası; Aydın, Denizli, Muğla, İzmir ve Manisa’da göçmen kuşların beslenme, dinlenme ve uçuş alanlarında elektrik hatlarından kaynaklanan risklerin belirlenmesine ve azaltılmasına odaklanıyor.
Doç. Dr. Ortaç Onmuş ve Yüksek Biyolog Muhammet Ertem’in katkılarıyla yürütülen çalışmalarda, saha gözlemleri ve takip cihazlarından elde edilecek veriler koruma önlemlerinin planlanmasında kullanılacak.
Leylek yuvalarından göç koridorlarına
Proje kapsamında daha önce leyleklerin elektrik direklerindeki yuvaları platformlarla yükseltilerek güvenli hâle getirildi; hatlarda bakım ve yalıtım uygulamaları yapıldı. Yeni dönemde bu çalışmaların kapsamı saha araştırmalarıyla genişletiliyor. Yöre halkı, muhtarlar ve gönüllülerin bildirimlerinden yararlanılarak leyleklerin üreme döneminde kullandığı doğal yuvalar ve platform yuvalar incelendi. Sulak alanlar ve göç koridorlarında gerçekleştirilen sonbahar kuş sayımlarıyla bölgedeki türlerin ve kuş yoğunluklarının belirlenmesi için ilk adımlar atıldı. Her mevsim sürdürülecek gözlem ve sayımlarla kuş envanterinin tamamlanması planlanıyor. Kuşların beslenme ve dinlenme alanları arasındaki uçuş güzergâhları incelenerek elektrik hatları açısından riskli noktalar belirleniyor. Şirketlerin açıklamasına göre riskli bölgelerde yalıtım çalışmaları yürütülüyor.
“O alanı ne zaman ve nasıl kullandıklarını anlamamız gerekiyor”
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Ortaç Onmuş, koruma önlemlerinin kuşların mevsimlere göre değişen hareketleri dikkate alınarak planlanacağını belirtti:
“Bir bölgede hangi kuş türlerinin bulunduğunu bilmenin yanında, o alanı ne zaman ve nasıl kullandıklarını da anlamamız gerekiyor. Göç dönemindeki yoğunluk ile üreme ya da kışlama dönemindeki hareketlilik farklılaşabiliyor. Bu nedenle gözlem ve sayımları yılın farklı dönemlerine yaymayı planlıyoruz. Elde edeceğimiz bilgilerle kuşların uçuş güzergahlarını değerlendirecek, elektrik hatları ile ilgili risklerin yüksek olduğu noktalarda alınması gereken önlemleri belirleyeceğiz.”
Takip cihazlarıyla risk haritaları hazırlanacak
Yeni dönemde seçilecek kuşlara takılması planlanan GPS-GSM takip cihazlarıyla göç hareketleri, beslenme ve dinlenme alanları izlenecek. Saha gözlemleri ile takip verileri, Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak hazırlanacak risk haritalarında bir araya getirilecek. Bu haritalarla yalıtım ve bakım çalışmalarında kuşlar açısından riskli bölgelere öncelik verilmesi amaçlanıyor. Riskli noktalarda elektrik telleri arasındaki mesafelerin büyük kuşların kanat açıklıkları dikkate alınarak düzenlenmesi de yol haritasında bulunuyor. Özellikle alacakaranlıkta ve sisli havalarda çarpma riskini azaltmak için tellere görünürlüğü artırıcı ekipmanlar yerleştirilmesi hedefleniyor.
Milas ve Çivril’de pilot uygulama planı
Muğla’nın Milas ve Denizli’nin Çivril ilçelerindeki sulak alanlar ile çevresindeki elektrik hatlarında kuş dostu uygulamaların pilot olarak hayata geçirilmesi planlanıyor. Proje, elektrik dağıtım faaliyetleri sırasında kuşların yuva kurma, beslenme, dinlenme ve göç hareketlerinin dikkate alınmasını amaçlıyor. Pilot uygulamaların başlayacağı tarihe ilişkin paylaşılan açıklamada bilgi verilmedi.
“Tellere çarpma ve akıma kapılma farklı önlemler gerektiriyor”
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nde görevli Yüksek Biyolog Muhammet Ertem, sahadan toplanacak verilerin uygulanacak önlemleri belirleyeceğini vurguladı:
“Kuşların tellere çarpması ile akıma kapılması farklı riskler, dolayısıyla farklı önlemler gerektiriyor. Takip cihazlarıyla leyleklerin hareketlerini ve elektrik hatlarının çevresinde yoğun olarak dinlendikleri noktaları daha ayrıntılı incelemeyi planlıyoruz. Bu bilgiler, hangi hatlara yalıtım yapılması ve nerede tellerin görünürlüğünün artırılması gerektiğini belirlememize yardımcı olacak.”
Yuvalarda elektrik ve manyetik alan ölçülecek
Ertem, araştırmanın sonraki aşamasında doğal yuvalar ile platform yuvaların karşılaştırılacağını da aktardı:
“Bir sonraki aşamada doğal yuvalarda ve platform yuvalarda elektrik ve manyetik alan ölçümleri de yapacağız. Ölçüm sonuçlarını karşılaştırarak gelecekteki yuva tasarımları ve elektrik hatlarında yapılması gereken iyileştirmeler için bilimsel veri oluşturmayı hedefliyoruz.”
Kaynak: İHA
