İkinciDünya savaşında dünyada 2 blok oluştu. Türkiye demokrasi taraflı olunca patronABD olmuştu. Rus tehlikesine karşı Türkiye batı aleminin karargahı oldu.
Savaşınözellikle ekonomiyi kötü yönde etkilemesi, büyük kentlerde karaborsacılığınortaya çıkması, sermayenin belirli ellerde toplanmasını kolaylaştırdı ve bu,bir kent stokçu oluşturdu. Kırsalda, genç nüfusun silah altına alınması küçükve orta büyüklükteki çiftçinin üretimini düşürdü. Büyük toprak sahipleri arzıkendileri kontrol etmeye başladı. Artan talep karşısında arzdaki daralmaenflasyonu ve hayat pahalılığını arttırdı. İktidarın önlem olarak düşündüğüçözümlerden ilki Varlık Vergisi oldu. Devlet tarafından salınan ağır vergileriödeyemeyen bütün iş adamları Aşkale'ye gönderilerek orada taş kırmak gibiişlerde amele olarak kullanıldı. Keyfi uygulamalara sebep olan bu vergi kentstokçuları iktidara cephe almaya itti. Diğer önlem ise Çiftçiyi TopraklandırmaKanunuydu. Bu kanunla büyük toprak sahiplerinin toprakları bölünerek, küçükçiftçiye destek sağlamak hedefleniyordu. Ancak bu, devletin Türkiye'deki bütünarazilerin zaten %70'ten fazlasına sahip olduğunu bilen toprak sahiplerinimuhalefet saflarına kanalize etti. İsmet İnönü'nün devletçilik uygulamalarısonucu oluşan ekonomik darboğaz zaten toplumu da aynı yöne iletmiş durumdaydı.
II.Dünya Savası 1945'te demokrasilerin zaferi ile son bulduğunda Türkiye budurumdaydı. Aynı zamanda savaşın sonlarına doğru ülkede özellikle basın veaydın çevrelerde, demokrasi arzusu artık yüksek sesle dillendirilir olmuştu.Bir yandan da II. Dünya Savaşı'nın galiplerinden olan Sovyetler Birliği'ninlideri Stalin, Türkiye'den Kars, Ardahan ve Artvin'i istiyordu. SovyetSosyalist Cumhuriyetler Birliği'ne karşı Amerika Birleşik Devletleri veBirleşik Krallık'a yaklaşan Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, 19 Mayıs 1945 günüyaptığı konuşmada bu arzuya yeşil ışık yaktı. Zaten TBMM içinde muhalefet, 1945bütçe görüşmelerinde su yüzüne çıkmıştı. Mustafa Kemal Atatürk'ün son başbakanıCelâl Bayar, Adnan Menderes, Feridun Fikri Düşünsel, Yusuf Hikmet Bayur, EminSazak bütçeye red oyu verdiler. Asıl kırılma Çiftçiyi Topraklandırma Kanunugörüşülürken ortaya çıktı. Tasarının 17. ve 21. maddeleri tartışılırken CelâlBayar, Adnan Menderes, Refik Koraltan ve Emin Sazak sert eleştiriler dilegetirdiler. Bu yasanın görüşüldüğü günlerde Celâl Bayar, Adnan Menderes, FuadKöprülü ve Refik Koraltan, CHP Grubu'na Dörtlü Takrir adlı bir önerge verdiler.Önerge ülke ve parti yönetiminde özgürlükçü bir anlayış içeren düzenlemeleridi.
BORALTANKÖPRÜSÜNDE 146 ULEMA TÜRK
İkinciDünya Savaşı yıllarında neredeyse Türk coğrafyası moskoflar tarafından işgaledilmişti.
Ozamanın komünist rejimi kendisine karşı tehlike gördüğü Müslüman olan Türkleriimha etmekte idi. Türkler ise kendilerine en güvenilir bildikleri Türkiye'yesığınıyorlardı.
Türkkardeşlerimiz 1945 yılında Azerbaycan'dan kardeş bildikleri Türkiye'ye gelenlerAras Nehri üzerindeki Boraltan köprüsünü geçip Türkiye sınır karakolunasığındılar.
Odönem Türkiye'de tek adam olan milli şef İsmet İnönü 146 Sovyet asıllıAzerbaycan Türkünün Türkiye'ye sığınmasının ardından mütekabiliyet ilkesiçerçevesinde Sovyetler Birliği'ne (Moskofya'ya) iadesini istedi. Türkiye'yesığınan Azerbaycan Türkleri komünist rejime iade edileceklerini düşünmüyordu.
Türkiyeye sığınarak kurtulduklarını düşünüyorlardı. Azeriler öz kardeşlerinin yurdunagelip kucaklaşıyor, seviniyorlardı. Stalin Türkiye'den bu Azerilerin derhaliadesini istiyordu. Sınırdaki karakola telgraf çekiliyor ve mültecilerin iadesiisteniyordu. Karakol komutanı emri defalarca teyit ettiriyordu. AncakAnkara'dan emir net geliyordu, iade edin! Durumu anlayan Azeriler lütfen bizisiz kurşuna dizin kendi bayrağımızın altında bizi öldürün diyorlardı. AncakAnkara'dan gelen emir net, Boraltan köprüsünü geçen aydınlar, elleri bağlanmışolarak Türk askerlerinin gözleri önünde kurşuna diziliyor. Karakol komutanınınbu elim manzara sonrasında intihar ederek canına kıydığı söylendi.
