Ayakkabıda 670 milyon dolarlık açık: Ergun’dan 10 soru

İYİ Parti Muğla Milletvekili Prof. Dr. Metin Ergun, ayakkabı sanayisinde ihracatın gerilemesi, ithalatın yüksek seviyesini koruması ve üreticilerin rekabet sorunlarına ilişkin yazılı soru önergesi verdi. Ergun, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına sunduğu önergede, üretim ve istihdamı korumaya yönelik politikaları sordu.

Dış ticaret fazlasından 670 milyon dolarlık açığa

Ergun’un önergesinde yer verdiği verilere göre, Türkiye’nin ayakkabı ihracatı 2022’de 1 milyar 311 milyon dolar düzeyindeyken 2025’te 1 milyar 9 milyon dolara geriledi. Aynı dönemde ithalat, 962 milyon dolardan 1 milyar 679 milyon dolara yükseldi. Böylece sektör, 2022’deki 349 milyon dolarlık dış ticaret fazlasından 2025’te 670 milyon dolarlık açığa geçti.

2025 yılında bir önceki yıla göre ihracat yüzde 13,2, ithalat ise yüzde 1,9 azaldı. İthalattaki sınırlı düşüşe karşılık ihracatta daha yüksek oranda gerileme yaşanması, sektörün dış ticaret açığının büyümesine yol açtı.

İlave gümrük vergisinin etkisini sordu

Ergun’un önergesinde, ithalata karşı uygulanan önlemlerin yerli üretimi ne ölçüde koruduğu da gündeme getirildi. Ayakkabı ithalatında ilave gümrük vergisinin 2024 yılı sonunda yüzde 30’dan yüzde 40’a çıkarılmasına rağmen ithalatın yüksek seviyesini koruduğuna dikkat çekildi.

2025 yılında ayakkabı ithalatının yaklaşık yüzde 75’inin Çin, Vietnam ve İtalya’dan gerçekleştirildiğini belirten Ergun, vergi artışının üretim ve istihdam üzerindeki sonuçlarının açıklanmasını istedi.

150 bin kişilik istihdam kaybı iddiası

Önergede, sektör temsilcilerinin paylaştığı belirtilen istihdam ve işletme kapanışlarına ilişkin iddialara da yer verildi. Son 3,5 yılda istihdamın yaklaşık yüzde 40, adet bazında ihracatın ise yaklaşık yüzde 50 gerilediği; yüzlerce işletmenin kapandığı ve yaklaşık 150 bin kişilik istihdam kaybı yaşandığı yönündeki açıklamalar Bakanlığa soruldu.

Ergun, söz konusu rakamların Bakanlık tarafından doğrulanıp doğrulanmadığının açıklanmasını talep etti. Son beş yılda sektördeki istihdamın nasıl değiştiğini ve kaç işletmenin faaliyetini sonlandırdığını soran Ergun, kapanmaların nedenlerine ilişkin bir çalışma bulunup bulunmadığını da gündeme getirdi.

İthalatta denetim ve haksız rekabet soruları

Ergun, ithal ürünlerde düşük kıymet beyanı, yanlış Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) veya menşe beyanı ile kayıt dışı ticaret yoluyla haksız rekabet oluşup oluşmadığını sordu.

Bu alanlarda gerçekleştirilen denetimlerin sayısının açıklanmasını isteyen Ergun, kaç işlemde usulsüzlük tespit edildiği konusunda da bilgi talep etti.

Üretim girdilerinde vergi indirimi gündemde

Ayakkabı üreticilerinin maliyet sorunlarına da değinen Ergun; deri, suni deri, taban, kauçuk, kimyasal maddeler ve diğer yan sanayi ürünlerinde uygulanan gümrük vergilerine ilişkin bir çalışma yürütülüp yürütülmediğini sordu.

Önergede, üretim maliyetlerini düşürmek amacıyla bu girdilerdeki gümrük vergilerinin azaltılması veya sıfırlanmasının Bakanlığın gündeminde olup olmadığının açıklanması istendi.

Desteklerin tutarı ve eylem planı soruldu

Ergun, 2024, 2025 ve 2026 yıllarında ayakkabı sektörüne sağlanan ihracat destekleri ile kullandırılan ihracat kredilerinin tutarlarını da Bakanlığa yöneltti. Bu imkânlardan yararlanan firma sayılarının yıllara göre açıklanmasını talep etti.

Önergenin son başlığında ise üretim ve ihracat kapasitesini artırmak, istihdam kaybını durdurmak ve yerli üreticilerin rekabet gücünü korumak amacıyla sektöre özel bir eylem planı hazırlanıp hazırlanmadığı soruldu.