HüseyinNizamoğlu
NuriDemirağ Kimdir; Türkiye cumhuriyeti devlet demiryolları inşaatını ilkmüteahhitlerinden olan ve Türkiye'nin 10 bin km'lik demiryolu ağını 1250 km'likbölümünün inşaatını gerçekleştirmiş ve bu nedenle kendisine Mustafa kemalAtatürk tarafından (Demirağ) soyadı verilmiştir. Nuri Demirağ varlıklı idi.Hayırseverdi (Sivas Divriği 1886- 1957 iş adamı ve siyasetçi)
TÜRKİYE'DE İLK
Uzunyıllar devlet memuriyetinden sonra serbest araştırma sanayi, sigara kâğıdıüretiminde başarı sağladı ve çok zengin oldu uçak fabrikasını kuruluş yerliparaşüt üretimi gerçekleştiren Nuri Demirağ; İstanbul boğazı üzeri köprüyapılması, Keban'a bu büyük bir baraj yapılması düşüncelerini ilk kez gündemegetiren kişidir. Özellikle havacılık sanayisinde başarıları ile anılır.
UÇAK FABRİKASI
Devrinen zengin iş adamları arasında idi. 1936 yılında uçak fabrikasına kurmagirişimine başladı. O yıllarda ordunun uçak ihtiyacı halktan ve zengin işadamlarından toplanan bağışlarla karşılanmakta idi. Kendisinden uçak satınalmak için başlatılan bir bağış kampanyasına katılması istenildiğinde ,(bendenbu millet için bir şey yapmamı istiyorsanız, en mükemmelini istemelisiniz.)mademki bir, millet tayyaresi yaşayamaz öyleyse bu yaşama vasıtasınıbaşkalarının lütfundan beklememeliyiz. Ben bu uçakların fabrikasını yapmayatalibim sözleriyle cevap vermişti.
Fabrikayı,memleketi olan Devriğe kurmaya planlamış ancak özellikle İstanbul'da bir denemeatölyesi kurulacak bu amaçla Çekoslovak bir şirketle anlaştı. İstanbul'daBarbaros hayrettin paşa iskelesinin yanında atölye binası inşaat edildi. (Denizmüzesinin solunda buluna büyük sarı bina )
Denemeuçuşlarını yapabilmek için Yeşil köydeki Elmas paşa çiftliğini satın aldı veüzerine büyük bir uçuş sahası yapıldı Avrupa'nın en büyük hava limanı olanAmsterdam havalimanı büyüklüğünde idi. Bu alan günümüzde Atatürk hava limanıiken şimdi büyük ihtiyaç duyulan hastane yapılıyor. Uçakları kullanacak Türkpilotların yetişmesi için bir havacılık okulu kurmak gerekiyordu. Pistinbulunduğu arazide gök okulu kuruldu, okul 1943 yılına kadar 290 pilotyetiştirdi. Yeşilköy'deki Gök okulundan önce Divriği de bir gök ortaokulu açtı Sivas'ınhiçbir ilçesinde ortaokul yokken açılmış bu okulda öğrencilerin tüm masraflarıkarşılanıyor; Öğrenciler havacılığı özenmeleri için İstanbul'a getirilip uçuşdersleri veriliyordu.
BEŞİKTAŞDA NU.D.36
Beşiktaş'takiuçak fabrikasında üretilecek uçak ve planörlerin planını Türkiye'nin ilk uçakmühendislerinden Selahattin Reşit Alan çizdi 1936 da ilk tek motorlu uçaküretildi ve NU-36 adı verildi 1938'de NU. D.38 adlı çift motorlu 6 kişilikyolcu uçağı yapıldı. Nu. D.38 1944 yılında dünya havacılığı A sınıfa alındı.İlk uçak siparişini 1938 yılında Türk hava kurumu THK tarafından verildi.
NuriDemirağ havacılık alanında çalışmalarına 1939'da Türkiye'nin ilk yerli paraşütüretimini gerçekleştirerek devam etti. 1941'de tamamen Türk yapımı ilk uçakİstanbul'dan Divriği ye uçtu. Nuri Demirağ'ın oğlu ve Gök okulunun ilkmezunlarından olan Galip Demirağ'ı, bu uçuşta pilot idi. Türk hava kurumutarafından sipariş edilen 65 planör kısa sürede teslim edildikten sonra Nu-D-36adlı 24 adet eğitim uçağı tamamlanmış deneme uçuşları İstanbul'dagerçekleşmişti.
UçakFabrikasının Kapanması
THK'ninsiparişi olan ve son olarak İstanbul'dan Eskişehir'e uçan uçakların teslimiiçin Eskişehir'de bir kez daha test uçuşu yapılması talep edilmiştir.Selahattin Reşit Alan, 1938'de Nu-d-36 uçağıyla iniş yaparken çevredekihayvanlar havaalanına girmesin diye piste açılan hendeği görmez ve hendeğedüşer. Reşit Alan bu kazada vefat eder.
Bukazadan sonra THK siparişi iptal etti. Nuri Demirağ'ın mahkemeye verdiği THKile yıllar süren mahkeme sürecine girdi. Mahkeme THK lehine sonuçlandı.
Buyüzden sipariş alamayan fabrika 1950'li yıllarda kapanır. Beşiktaş'ta üretilenuçakların uçuş deneme testleri ve Gök Okulu için yapılan pistler, hangarlar,üzerindeki bütün yapılı binalar o yıllarda dünyanın en büyük havaalanı olanAmsterdam havalimanı büyüklüğündeki bütün kurulu tesisler istimlak edildi. (Buhavaalanına günümüzde hastane yapılmakta olan Atatürk hava limanıdır)
THKsiparişi iptal edince, bu yüzden faaliyetine devam etmesi için elindeki uçaklarısatması lazım.
Yenidensipariş alınmasına yasak koydular ve o günün devleti göz göre göre fabrikanınrezil ve perişan olmasını sağladılar 1944'de yıkıntı halde bekledi ve 1950'ninilk günlerinde resmen kapandı.
