Miras kalan ev, arsa veya tarlanın tapuda mirasçılar adına geçirilmemesi, miras hakkını ortadan kaldırmıyor. Ancak intikal işlemi yapılmadığında taşınmazın satışı, paylaştırılması ve ipotek gibi işlemleri gerçekleştirilemiyor; veraset vergisi beyannamesinin geciktirilmesi ise ceza ve faiz doğurabiliyor.
Bir kişinin vefatının ardından adına kayıtlı taşınmazlar yasal mirasçılarına geçiyor. Ancak tapu sicilinde malik olarak vefat eden kişinin görünmeye devam etmesi, mirasçıların ileride yapacağı işlemlerde sorun yaşamasına neden olabiliyor.
Halk arasında “miras tapusunu almak” olarak bilinen işlem, taşınmazın tapu sicilinde mirasçılar adına tescil edilmesi anlamına geliyor.
Mülkiyet ölümle birlikte mirasçılara geçiyor
Türk Medeni Kanunu’na göre mirasçılar, mirası miras bırakanın ölümüyle birlikte bir bütün olarak kazanıyor. Bu nedenle tapu intikali yapılmamış olsa bile mirasçılık hakkı yalnızca zaman geçtiği için ortadan kalkmıyor.
Ancak tapu kaydı kendiliğinden mirasçılar adına güncellenmiyor. Tapuda hâlâ vefat eden kişinin adı bulunduğu için mirasçıların intikal başvurusu yapması gerekiyor.
Tapu intikali için belirli bir süre var mı?
Miras kalan taşınmazın tapuda mirasçılar adına geçirilmesi için genel olarak hak düşürücü belirli bir süre bulunmuyor. İntikal işleminin yıllar sonra yapılması da mümkün.
Sadece tapu intikalinin geciktirilmesi nedeniyle doğrudan para cezası uygulanmıyor. Ancak tapu işlemi ile veraset ve intikal vergisi beyannamesi birbirinden farklı yükümlülükler taşıyor.
Tapu için süre bulunmaması, vergi beyannamesinin de süresiz olarak ertelenebileceği anlamına gelmiyor.
Veraset vergisi beyannamesinde süreye dikkat
Ölümün Türkiye’de gerçekleşmesi ve mirasçıların Türkiye’de bulunması halinde veraset ve intikal vergisi beyannamesinin genel olarak ölüm tarihini izleyen dört ay içinde verilmesi gerekiyor.
Ölümün veya mirasçıların yurt dışında bulunması halinde beyan süresi duruma göre değişebiliyor. Beyannamenin zamanında verilmemesi vergi cezası, gecikme faizi ve ek mali yüklerle karşılaşılmasına neden olabiliyor.
Bu nedenle tapu intikali daha sonra yapılacak olsa bile vergiye ilişkin sürelerin ayrıca takip edilmesi önem taşıyor. Güncel beyan ve ödeme bilgileri Gelir İdaresi Başkanlığından kontrol edilebiliyor.
İntikal yapılmadan ev satılabilir mi?
Tapu sicilinde hâlâ vefat eden kişi malik olarak görünüyorsa mirasçılar taşınmazı doğrudan satamıyor. Satıştan önce mirasçılık durumunun belirlenmesi ve taşınmazın mirasçılar adına tescil edilmesi gerekiyor.
İntikal tamamlandıktan sonra bütün mirasçılar birlikte satış yapabilir. Mirasçılardan biri satışa karşı çıkarsa taşınmazın tamamının normal satış yoluyla devredilmesi mümkün olmaz.
Bir kardeşin satış istememesi halinde izlenebilecek hukuki yolları “Bir kardeş istemese de miras kalan ev satılabilir mi?” başlıklı haberimizde ele almıştık.
Mirasçılardan biri tek başına başvurabilir
Miras intikali için bütün mirasçıların aynı anda tapu müdürlüğüne gitmesi gerekmiyor. Mirasçılardan biri, gerekli belgelerle başvurarak intikal işleminin başlatılmasını isteyebiliyor.
İşlem sonucunda taşınmaz, mirasçılık belgesindeki hak sahipleri ve miras payları doğrultusunda tescil ediliyor. Bir mirasçının başvurması, diğer mirasçıların haklarını ortadan kaldırmıyor.
Başvurular tapu müdürlüklerinden veya uygun işlemlerde Web Tapu sistemi üzerinden yapılabiliyor.
Hangi belgeler gerekiyor?
Taşınmazın ve dosyanın özelliklerine göre ek belge istenebilmekle birlikte, miras intikalinde genel olarak şu bilgi ve belgelere ihtiyaç duyuluyor:
- Mirasçılık belgesi
- Mirasçıya ait kimlik belgesi
- Taşınmazın tapu bilgileri
- Zorunlu Deprem Sigortası gereken yapılar için geçerli poliçe
- Temsilci aracılığıyla işlem yapılacaksa vekâletname
- İlgili kurumlarca istenebilecek vergi ve belediye belgeleri
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, işlem türüne göre gerekli belgelerin başvuru öncesinde ilgili tapu müdürlüğünden teyit edilmesini öneriyor. Güncel işlem bilgilerine TKGM’nin resmî internet sitesinden ulaşılabiliyor.
Yıllarca intikal yapılmazsa ne olur?
Tapu intikalinin uzun süre yapılmaması mirasçılık hakkını kendiliğinden sona erdirmese de uygulamada çeşitli sorunlar oluşturabiliyor.
Aradan geçen sürede mirasçılardan birinin daha vefat etmesi halinde onun payı kendi mirasçılarına geçiyor. Böylece hak sahibi sayısı artıyor ve işlem için birden fazla mirasçılık belgesinin incelenmesi gerekebiliyor.
Uzun süre beklenmesi şu sonuçlara yol açabiliyor:
- Mirasçı sayısının artması
- Payların daha fazla bölünmesi
- Satış ve paylaşım işlemlerinin zorlaşması
- Vergi ve masraf uyuşmazlıklarının oluşması
- Taşınmazın kullanımı konusunda anlaşmazlık çıkması
- Gerekli belgelerin toplanmasının güçleşmesi
Bu nedenle taşınmazın hemen satılması düşünülmese bile tapu intikalinin geciktirilmemesi öneriliyor.
Evde bir mirasçı oturuyorsa durum değişir mi?
Tapunun henüz mirasçılar adına geçirilmemiş olması, evde yaşayan kardeşe taşınmazın tamamı üzerinde tek başına hak vermiyor. Diğer mirasçıların da taşınmaz üzerinde miras hakları devam ediyor.
Evde yalnızca bir mirasçının yaşaması halinde diğer mirasçıların kullanım bedeli isteyip isteyemeyeceğini “Miras kalan evde oturan kardeş kira öder mi?” başlıklı haberimizde ayrıntılarıyla anlattık.
Mirasçılık belgesi nereden alınabilir?
Mirasçılık belgesi, koşulları uygunsa noterlerden veya sulh hukuk mahkemelerinden alınabiliyor. Bazı mirasçılık belgeleri e-Devlet üzerinden de görüntülenebiliyor.
Yabancılık unsuru, nüfus kayıtlarında eksiklik, vasiyetname veya mirasçılar arasında uyuşmazlık bulunması halinde mahkeme süreci gerekebiliyor.
Her miras dosyasında taşınmazın tapu durumu, mirasçıların sayısı, vasiyetname bulunup bulunmadığı ve vergi yükümlülükleri değişebileceği için işlem öncesinde ilgili kurumlardan veya bir hukukçudan bilgi alınması önem taşıyor.
Kaynak: Haber Merkezi
