Dededen kalan ev, tarla veya birikimin paylaşımında torunların pay alıp alamayacağı, anne ya da babalarının hayatta olup olmamasına göre değişiyor. Ebeveynin dededen önce vefat etmesiyle mirasçılık sırası değişirken, vasiyetnameyle toruna mal bırakılması da mümkün olabiliyor.
Torun olmak doğrudan pay almak anlamına gelmiyor
Dedesi vefat eden bir kişinin, babası hayattayken onun yanında ayrıca yasal miras payı alması genel kural olarak mümkün değil. Yasal mirasçılıkta öncelikle miras bırakanın çocukları devreye giriyor ve çocuklar eşit olarak mirasçı oluyor. Bu nedenle babası hayatta olan torun, sırf torun olması nedeniyle babasının yanında ayrı bir pay kazanamıyor. Anne tarafından dedenin mirasında da aynı kural geçerli oluyor.
Baba dededen önce ölmüşse çocukları onun yerini alıyor
Babanın dededen önce vefat etmesi, onun çocuklarının dedenin mirasından mahrum kalması anlamına gelmiyor. Böyle bir durumda babanın yerini kendi çocukları alıyor. Babaya düşecek miras payı, onun çocukları arasında eşit olarak bölünüyor. Dolayısıyla torunların payı belirlenirken yalnızca ailede kaç kişi bulunduğuna bakılmıyor; hangi mirasçının yerini aldıkları da önem taşıyor.
Altı milyon liralık miras nasıl paylaşılır?
Dedenin iki çocuğu bulunduğunu, bunlardan birinin kendisinden önce vefat ettiğini ve geride iki çocuk bıraktığını varsayalım. Dedenin eşinin hayatta olmadığı, vasiyetname veya paylaşımı değiştiren başka bir durum bulunmadığı örnekte, paylaşılacak net miras 6 milyon liraysa hayattaki çocuğa 3 milyon lira düşer. Daha önce vefat eden çocuğun iki çocuğu ise babalarına ayrılan 3 milyon lirayı paylaşır. Böylece iki torunun her biri 1,5 milyon lira alır.
Dedenin eşi hayattaysa paylar değişiyor
Dedenin sağ kalan eşi, çocuklar veya onların yerini alan torunlarla birlikte mirasçı olduğunda mirasın dörtte birini alıyor. Aynı aile örneğinde paylaşılacak net miras 6 milyon liraysa eşe 1,5 milyon lira düşüyor. Kalan 4,5 milyon liranın yarısını hayattaki çocuk alırken, diğer yarısı daha önce ölen çocuğun iki çocuğu arasında bölünüyor. Bu durumda hayattaki çocuk 2 milyon 250 bin lira, iki torun ise ayrı ayrı 1 milyon 125 bin lira pay sahibi oluyor.
Vasiyetnameyle toruna mal bırakılabiliyor
Anne veya babanın hayatta olması, dedenin torununa vasiyetnameyle mal bırakmasını engellemiyor. Dede, hukuken tasarruf edebileceği sınırlar içinde torununu mirasçı atayabiliyor ya da ona belirli bir taşınmaz veya başka bir mal bırakabiliyor. Ancak bu işlemlerde diğer mirasçıların kanunla korunan saklı paylarının gözetilmesi gerekiyor. Bu nedenle “Babası hayatta olan toruna hiçbir şekilde miras kalmaz” şeklindeki kesin bir değerlendirme doğru değil.
Paylaşımda aile yapısı ve belgeler belirleyici
Dededen kalan bir evin, tarlanın veya birikimin paylaşımında önce mirasçıların kim olduğunun belirlenmesi gerekiyor. Çocukların ve eşin hayatta olup olmadığı, daha önce vefat eden çocukların altsoyunun bulunup bulunmadığı ve geçerli bir vasiyetnamenin varlığı paylaşımı etkiliyor. Mirasın reddi gibi özel durumlar da sonucu değiştirebildiği için örnek hesapların her aileye doğrudan uygulanmaması gerekiyor.
Muhabir: Mukaddes Yelin
