Ekonomik zorluk çeken haneleri rahatlatacak yeni sosyal yardım mimarisinde sona yaklaşıldı. İlk kez üç yıl önce telaffuz edilen ve pilot uygulamalarına bu yıl başlanan devlet desteği, önümüzdeki aylarda meclis onayına sunulacak. Hürriyet Gazetesi yazarı Noyan Doğan'ın paylaştığı bilgilere göre, dar gelirli yurttaşları doğrudan ilgilendiren bu yasal düzenlemenin 2027 yılı itibarıyla Türkiye'nin 81 ilinde aktif hale getirilmesi planlanıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI KİMLERE VERİLECEK VE ŞARTLARI NELER?
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine gelmesi beklenen tasarının omurgasını, hane içindeki toplam kazancın yoksulluk sınırına veya belirlenen asgari standartlara çekilmesi oluşturuyor. Bireylerden ziyade aileyi bütün olarak ele alan bu yapıda, evin içerisine giren toplam bütçe belirleyici unsur sayılacak. Hanede sigortalı çalışan kimsenin bulunmaması en kritik şart olarak öne çıkarken; evde 17 yaşından küçük kaç çocuğun yaşadığı, engelli veya bakıma muhtaç yaşlı bireylerin mevcudiyeti ödenecek tutarı şekillendirecek. Sistemi köşesine taşıyan Noyan Doğan, kurgulanan yapıyı şu doğrudan alıntıyla özetliyor: "Vatandaşlık maaşı aile bazlı olacak ve ailenin geliri dikkate alınacak. Ailede, 17 yaş altı çocuk sayısı, ailenin durumu ve geliri, ailede engelli ve yaşlı birey olup olmadığı gibi kriterler göz önünde tutulacak. Her ailenin en az asgari ücret seviyesinde geliri olacak, eğer bu gelir yoksa üstü Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi ile tamamlanacak."
İSTİHDAM SAĞLANANA KADAR KESİNTİSİZ ÖDEME YAPILACAK
Yeni mekanizmanın en dikkat çekici kuralı ise yardımın ömür boyu sürecek kalıcı bir hak statüsünde tasarlanmaması. Temel gaye, sosyal yardımlarla geçinen kitleleri üretim ve iş gücü piyasasına entegre etmek. Bu bağlamda, destekten faydalanan haneler devlet tarafından yakından izlenecek ve aileden en az bir kişinin meslek edinerek sigortalı bir işe yerleşmesi öncelik haline getirilecek. Haneden bir kişi düzenli maaş elde etmeye başlayana dek nakdi yardım kesintisiz olarak hesaplara yatmaya devam edecek. Ancak bu dev modelden yararlanmaya hak kazanan vatandaşların, gelir kriterine dayalı diğer sosyal yardım kalemlerine başvuru kapısı kapanacak.
43 FARKLI YARDIM KALEMİ TEK ÇATI ALTINDA BİRLEŞİYOR
Sistemin yasal zemine kavuşup tüm illerde yürürlüğe girmesiyle birlikte, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının mevcut yardım haritası da baştan aşağı değişecek. Halihazırda elektrik faturalarından kömür tahsisine, gıda paketlerinden 65 yaş aylığına kadar uzanan 43 ayrı destek programı sahada uygulanıyor. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin devreye girmesiyle beraber bu dağınık yapı toparlanacak. Birbirinden bağımsız yürütülen pek çok nakdi ve ayni yardım fonu, vatandaşlık maaşı şemsiyesi altında birleştirilerek daha şeffaf ve bütüncül bir sosyal devlet modeli inşa edilecek.
Muhabir: Haber Merkezi
