İzmir’deki üniversitelerden akademisyenler, Uygur Türkü Doç. Dr. İlham Tohti’nin 2026 Nobel Barış Ödülü adaylığına destek vermek amacıyla bir araya geldi. Çin’in baskıcı politikalarına karşı barışçıl mücadelesiyle tanınan Tohti’nin düşünsel mirası toplantıda bir kez daha vurgulanırken, üç büyük şehirde düzenlenen dayanışma etkinlikleri uluslararası farkındalık oluşturmayı hedefledi. İzmir–İstanbul–Ankara buluşmalarının ortak gündemini, Tohti’nin özgürlüğü ve Uygur halkının haklı mücadelesinin dünya kamuoyuna duyurulması oluşturdu.
Toplantı İzmir Atlı Spor Kulübü’nde Gerçekleşti
İzmir Atlı Spor Kulübü’nün şömineli salonunda düzenlenen etkinlik, Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü, İzmir Düşünce Platformu, İlham Tohti İnisiyatif Hareketi, İzmir Yüksek Ticaretliler Derneği ve İsa Yusuf Alptekin Vakfı iş birliğiyle gerçekleştirildi. Çok sayıda akademisyenin katıldığı toplantıda, Doç. Dr. İlham Tohti’nin barışçıl mücadelesine destek mesajları öne çıktı. Toplantıya Muğla’dan katılan isim ise Hamle Gazetesi yazarı Prof. Dr. Namık Açıkgöz oldu.
İzmir, İstanbul ve Ankara’da Üçlü Toplantı Serisi
Toplantıda yapılan ortak açıklamada, bir gün önce İstanbul’da benzer bir etkinlik düzenlendiği, İzmir toplantısının ardından ise 30 Kasım 2025’te Ankara’da üçüncü buluşmanın yapılacağı ifade edildi. Bu toplantı zincirinin, Çin yönetiminin baskıcı uygulamaları altında yaşayan Uygur halkının barışçıl mücadelesine uluslararası dikkat çekmeyi amaçladığı belirtildi.
İlham Tohti’nin Mücadelesi ve Siyasi Yargılama Süreci
Basın açıklamasında, Uygur aydını İlham Tohti’nin yıllardır diyalog, hukuk ve barış ilkelerine bağlı kalarak çalıştığı, ekonomik veriler ışığında Doğu Türkistan’daki yapısal eşitsizlikleri ortaya koyduğu hatırlatıldı. Tohti’nin siyasal şiddeti reddeden duruşu nedeniyle 2014 yılında siyasi nitelikli bir yargılamayla müebbet hapse mahkûm edildiği, uzun süredir ağır tecrit koşullarında tutulduğu ve ailesiyle görüştürülmediği vurgulandı. Bu şartların uluslararası hukuk açısından kabul edilemez olduğu belirtildi.
"Barışçıl Çözümlerin Sembolü”
Açıklamada Tohti’nin düşünsel mirasının, etnik gerilimlerin barışçıl yöntemlerle çözülebileceğine dair güçlü bir inanç temsil ettiği aktarıldı. Çin’in baskıcı uygulamalarının bu çabaları engellediği ifade edilirken, Tohti’nin hem Uygur halkı hem de insan hakları savunucuları için “cesur ve barışçıl duruşun sembolü” olduğu belirtildi.
Tohti’nin bugüne kadar Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü, Václav Havel İnsan Hakları Ödülü, PEN Özgürlük İçin Yazma Ödülü, Martin Ennals Ödülü ve Turan Yazgan Büyük Ödülü gibi 10’dan fazla prestijli ödüle layık görüldüğü hatırlatıldı. 2018’den bu yana düzenli olarak Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterilen Tohti’nin birçok yıl “son adaylar” listesine girdiği bilgisi de paylaşıldı.
“Her Adaylık Uygur Halkının Sesini Dünyaya Taşıyor”
Ortak açıklamada, Nobel Barış Ödülü için aday gösterme yetkisine sahip parlamenterler, akademisyenler ve kurumların desteğinin kritik önemde olduğu vurgulandı. Tohti’nin Nobel’e layık görülmesinin yalnızca kendisi için değil, Uygur Türklerinin maruz kaldığı baskıların görünür hâle gelmesi için de tarihi bir fırsat oluşturacağı dile getirildi. Açıklamada şu ifadeye yer verildi:
“Bu ödül, Uygur halkının haklı davasının uluslararası arenada yeniden teyidi olacaktır.”
Enver Can: “İlham Tohti İnsanlığın Ortak Vicdanıdır”
İlham Tohti İnisiyatif Hareketi Kurucu Başkanı Enver Can, toplantıda yaptığı konuşmada Tohti’nin “Uygurların Mandelası” olarak anıldığını hatırlatarak, onun Türk dünyasının ve insanlığın ortak vicdanı olduğunu söyledi. Enver Can,
“Onun barışçıl mücadelesine destek veren herkes, insan haklarının evrenselliğine sahip çıkmaktadır. Nobel adaylığı süreci için çalışmalara başladık; Türk kamuoyunun desteği bizi memnun ediyor.”
dedi.
Tohti’nin düşünsel etkisinin “hücre duvarları ardında bile sürdüğünü” belirten Can, tüm kurum ve isimleri 2026 Nobel Barış Ödülü adaylığı sürecine destek olmaya davet etti.
Uygur Halkı İçin En Büyük İhtiyaç: Uluslararası Dayanışma
Toplantının sonunda söz alan akademisyenler ve katılımcılar, Uygur Türklerinin bugün en çok ihtiyaç duyduğu şeyin uluslararası dayanışma olduğunu ifade ederek İlham Tohti’nin barışçıl mücadelesine destek vermeye devam edeceklerini söyledi. Katılımcılar, böyle bir girişimin parçası olmaktan memnuniyet duyduklarını belirterek, Uygur halkının sesinin dünya kamuoyuna daha güçlü ulaştırılması için çabalarını sürdüreceklerini kaydetti.
