Eşlerden birinin ölümünün ardından, birlikte yaşanılan evin nasıl paylaşılacağı geride kalan aile için önemli bir soruya dönüşüyor. Türk Medeni Kanunu, sağ kalan eşe bu konutun kendisine verilmesini isteme hakkı tanıyor. Ancak bu hak, evin bedelsiz ve kendiliğinden eşe geçmesi anlamına gelmiyor. İşte detaylar...
Eşi vefat eden kişinin, yıllardır birlikte yaşadıkları konut üzerinde yalnızca miras payını almakla sınırlı olmayan bir talep hakkı bulunuyor. Türk Medeni Kanunu’nun 652. maddesine göre sağ kalan eş, miras kapsamındaki ortak yaşam konutunun ve ev eşyalarının, miras payına karşılık kendisine verilmesini isteyebiliyor.
Ev kendiliğinden eşin üzerine geçmiyor
Düzenleme, miras kalan her konut için uygulanmıyor. Talebin, eşlerin birlikte yaşadıkları ve miras bırakanın mal varlığında bulunan konuta ilişkin olması gerekiyor.
Sağ kalan eşin bu haktan yararlanmak için talepte bulunması gerekiyor. Eşin ölümü, konutun tamamının doğrudan geride kalan kişinin mülkiyetine geçmesini sağlamıyor. Kanundaki “miras hakkına mahsuben” ifadesi, verilecek konut ve eşyaların değerinin eşin miras hakkından düşülmesini ifade ediyor.
Diğer mirasçıların payları ne olacak?
Konutun eşe verilmesi, çocukların veya diğer mirasçıların haklarının ortadan kalkması anlamına gelmiyor. Paylaşımda konutun güncel değeri ile sağ kalan eşin miras hakkı birlikte değerlendiriliyor. Eşin hakkını aşan bölüm için diğer mirasçıların paylarını karşılayacak ödeme gündeme gelebiliyor.
Adalet Bakanlığının yayımladığı eğitim kaynağında, mahkemenin önce şartları incelemesi, ardından güncel değer üzerinden miras payını mahsup ederek diğer mirasçıların haklarının karşılanmasını sağlaması gerektiği anlatılıyor.
Mülkiyet yerine oturma hakkı da tanınabilir
Kanun, haklı sebepler varsa farklı bir çözüme de imkân veriyor. Sağ kalan eşin veya diğer yasal mirasçılardan birinin talebi üzerine, mülkiyet yerine intifa ya da oturma hakkı tanınabiliyor.
Bunun yanında özel istisnalar bulunuyor. Ölen kişinin meslek veya sanatını yürüttüğü ve altsoyundan birinin aynı faaliyeti sürdürmesi için gerekli olan bölümlerde bu haklar kullanılamıyor. Tarımsal taşınmazlara ilişkin özel miras hükümleri de korunuyor.
Talep paylaşım tamamlanmadan değerlendirilmeli
Sağ kalan eşin mirasçılık sıfatını koruması gerekiyor. Mirası reddeden kişi bu düzenlemeden yararlanamıyor. Miras paylaşımının tamamlanması da konutun eşe verilmesini isteme hakkı bakımından önem taşıyor.
Uyuşmazlık halinde, miras payına dayanan bu talep ölen kişinin son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde diğer mirasçılara karşı ileri sürülebiliyor. Eşler arasındaki mal rejiminden doğabilecek alacaklar ise miras payından ayrı değerlendiriliyor; bu nedenle hesaplama yalnızca tapudaki isim üzerinden yapılamıyor.
Muhabir: Mukaddes Yelin
