Cumhurbaşkanı kararıyla 1 Ekim 2026'da son bulacağı açıklanan eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatları üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor. Fiyat seviyelerinin eylül sonuna kadar değişmediği varsayıldığında, sistemin bitişiyle birlikte benzine litrelik 10,52 lira, motorine ise 12,55 lira ÖTV eklenmesi gerekecek. Bu vergi ayarlaması pompa fiyatlarına tek kalemde yaklaşık yüzde 16 oranında artış biçiminde yansıyacak.
Ekonomim yazarı Alaattin Aktaş, ham petrol fiyatlarında hızlı bir gerileme yaşanmadığı takdirde ekonomi yönetiminin bu ölçekte bir zammı göze alamayacağını aktardı. Aktaş'ın değerlendirmesine göre tablo ya küresel petrol fiyatlarındaki düşüşün ÖTV'yi yavaş yavaş tamamlamasıyla çözülecek ya da eşel mobil uygulaması ekim ayında da sürdürülecek.
EŞEL MOBİLİN MART AYINDAN BU YANA SEYRİ
Mart ayı başında yürürlüğe giren sistem, küresel çatışmaların yarattığı fiyat artışlarını tüketiciye en az düzeyde yansıtmayı amaçladı. Mart ile haziran arasındaki ilk dönemde zamların yüzde 75'lik kısmı ÖTV'den karşılanırken, yalnızca yüzde 25'i pompaya aktarıldı. Temmuz ayında başlayan ikinci aşamada ise zammın yarısı ÖTV'den karşılandı, diğer yarısı fiyata eklendi.
Ağustos ve eylül aylarında zamların yüzde 25'i ÖTV'den karşılanacak, kalan yüzde 75'lik dilim doğrudan pompaya yansıyacak. Bu süreçte gerçekleşen indirimler ise ÖTV yasal sınırına ulaşana dek devlet hazinesine aktarılıyor. Sürücülerin petrol fiyatları düşerken pompa fiyatlarına yansımamasından yakınması, uygulamanın bu kuralından kaynaklanıyor. 28 Temmuz'da motorinde yapılan indirimin doğrudan fiyata yansımasının nedeni ise o tarihte motorindeki ÖTV'nin tamamen sıfırlanmış bulunmasıydı.
1 EKİM TABLOSU VE EN KÖTÜ SENARYO
Eylül ayı sonuna kadar fiyatların aynı kalması durumunda hesap netleşiyor. Benzin 67 liradan satılırken ÖTV tutarı 10,52 lira eksik tahsil ediliyor. Motorinde ise 12,55 liralık vergi kaybı bulunuyor. Otogaz 32,30 lira ile yasal sınırına yakın bir çizgide duruyor. 1 Ekim tarihi geldiğinde uygulamanın bitmesiyle benzin 77,52 liraya, motorin 89,55 liraya çıkacak.
Savaşın şiddetlenmesi veya küresel gelişmelerin petrol fiyatlarını tırmandırması halinde felaket senaryosu devreye girebilir. Eksik ÖTV tamamen sıfırlanmışken sistemden çıkılırsa ve üzerine yasal vergi eklenirse benzin ile motorin 95 lira, otogaz ise 77 lira seviyesini görebilir. Alaattin Aktaş, hükümetin bu tabloyu engellemek adına Orta Doğu'daki gerilimin düşmesini umacağını ya da uygulamayı ekim ayında da devam ettireceğini söyledi.
Muhabir: Haber Merkezi
