Son haftalarda birçok ilde yaşanan gıda zehirlenmeleri üzerine Tarım ve Orman Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı kapsamlı bir bilgilendirme yayımladı. Menşei belirsiz gıdaların ve toplu yemek organizasyonlarının vakalardaki artışta belirleyici olduğu vurgulandı. Bakanlıklar, hem vatandaşlara hem işletmelere hayati uyarılarda bulundu.
Gıda Zehirlenmelerinde Artış: En Büyük Risk Doğadan Toplanan Bitkiler ve Toplu Yemekler
Son dönemde birçok ilde art arda görülen gıda zehirlenmelerinin büyük bölümü, menşei belirsiz ve etiketsiz gıdalar ile doğadan kontrolsüzce toplanan bitkilerden kaynaklandı. Uzmanlara göre bazı bitkiler sinir sistemini etkileyen toksinler içeriyor ve kısa sürede bilinç bulanıklığı, solunum problemleri ve görme kaybına neden olabiliyor.
Toplu zehirlenmelerin büyük kısmı ise düğün, mevlit, taziye ve yurt yemeklerinde tespit edildi. Bu vakalarda genellikle tek tencerede pişirilip uzun süre bekletilen yemekler ile uygunsuz taşıma koşullarının etkili olduğu belirtildi.
Vatandaşlara Uyarılar: Bu Ayrıntılar Hayat Kurtarıyor
Bakanlıklar, toplu yemek tüketiminde şu noktalara dikkat edilmesini öneriyor:
Yemekler uzun süre oda sıcaklığında bekletilmemeli.
Sıcak servis edilen gıdaların sıcaklığı 65°C altına düşmemeli.
Catering firmalarının İşletme Kayıt Belgesinin bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli.
Çiğ ve pişmiş ürünler aynı ekipmanla hazırlanarak çapraz bulaşma oluşturmamalı.
Et, pilav, salata gibi ürünler kapalı kaplarda taşınmalı.
Artan yemekler ertesi gün tekrar ısıtılarak servis edilmemeli.
Bulantı, kusma, karın ağrısı gibi belirtilerde 112 Acil aranmalı.
İşletmeler her öğünden numune alıp 72 saat saklamak zorunda.
Ayrıca etiketsiz, son tüketim tarihi olmayan veya üretim yeri belirsiz ürünlerin tüketilmemesi gerektiği vurgulanıyor. Sosyal medyadan satılan “doğal”, “ev yapımı”, “organik” ürünlerin denetim dışında olabileceği ifade ediliyor.
Gıda Güvenliği İçin Genel Tavsiyeler
Vatandaşların dikkat etmesi gereken ek noktalar şöyle:
Açıkta satılan ürünler risk taşıyabilir.
Doğadan toplanan mantar ve bitkiler uzman onayı olmadan tüketilmemeli.
Şişmiş veya bozulmuş konserveler kesinlikle yenmemeli.
Şüpheli ürünler ALO 174 ve WhatsApp İhbar Hattı: 0501 174 0174 üzerinden bildirilmelidir.
Denetimler 81 İlde Sürdürülüyor
Tarım ve Orman Bakanlığı, 5996 sayılı yasa çerçevesinde gıda işletmelerini kayıt belgeleri, hijyen koşulları, saklama sıcaklıkları ve izlenebilirlik yönünden düzenli olarak denetliyor. Aykırı uygulamalarda ürün toplatma ve idari yaptırım uygulanıyor.
Sağlık Bakanlığı ise şüpheli durumları erken bildirim sistemiyle takip ediyor ve analizleri Halk Sağlığı Laboratuvarlarında gerçekleştiriyor.
2025 Gıda Denetim Raporu: 1 Milyon Üstü Kontrol
2025 yılı denetim verilerine göre:
1.103.052 gıda denetimi yapıldı.
25.749 işletmeye idari para cezası kesildi.
Toplam para cezası 2 milyar 206 milyon 162 bin 590 TL oldu.
495 dosya, suç duyurusu kapsamında savcılığa iletildi.
İstanbul’da yapılan kontrollerde ise 192.148 resmi denetim, 8.026 idari para cezası ve 79 suç duyurusu kaydedildi.
Farkındalık Çalışmaları Artıyor
Türkiye, EFSA’nın # Safe2Eat kampanyasına bu yıl ilk kez katıldı. Okullarda öğrencilere, kantin çalışanlarına ve gıda üretimi yapılan işletmelere düzenli eğitimler veriliyor.
Bakanlık ayrıca sosyal medya ve “guvenilirgida.tarimorman.gov.tr” üzerinden düzenli bilgilendirme yapıyor.
Sonuç: Denetim ve Bilinç Birlikte Etki Ediyor
Artan gıda zehirlenmeleri, hem yanlış tüketim alışkanlıklarının hem de uygunsuz üretim koşullarının ciddi sonuçlara yol açabileceğini gösteriyor. Yetkililer, gıda güvenliğinin sağlanması için hem vatandaşların hem de işletmelerin üzerine düşeni yapmasının hayati önem taşıdığını belirtiyor.
