Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nde düzenlenen konferansta, Türklerin Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan ölü gömme gelenekleri ele alındı. Öğretim Görevlisi Berna Sevinç, Pazırık kurganlarında mumyalanmış insanlara rastlandığını belirterek Anadolu’daki mezar ve yas geleneklerinden örnekler verdi.
Metinbilim Enstitüsü Derneği ile MSKÜ Metinbilim Topluluğu tarafından “Orta Asya’dan Anadolu’ya Türklerde Ölü Gömme Geleneği” konulu konferans düzenlendi. Konferansta, MSKÜ Milas Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Berna Sevinç konuşmacı olarak yer aldı.
Metinbilim Topluluğu Başkan Yardımcısı Kübranur Şengör’ün Sevinç’i takdim etmesiyle başlayan etkinlikte, Orta Asya’daki ölüm kültürü ve bu kültürün Anadolu’daki izleri fotoğraflar eşliğinde anlatıldı.
Pazırık kurganlarından örnekler
Ölümün farklı kültürlerde çeşitli ritüellerin ortaya çıkmasını sağladığını belirten Sevinç, Orta Asya’daki Türk topluluklarında ölü gömme törenlerine önem verildiğini söyledi. Sevinç, özellikle kurganlara defnedilen yöneticiler ve toplumda güç sahibi kişilerin cenaze törenlerinin gösterişli olduğunu ifade etti.
Orta Asya’daki Şaman geleneğinde ölüm ve atalar kültünün mezar ve cenaze törenlerini şekillendirdiğini anlatan Sevinç, Pazırık kurganlarında bulunan bedenlerin tahnit edilerek mumyalandığını örneklerle gösterdi. Sevinç, ölen kişilerin atlarının da öldürülerek kendileriyle birlikte gömüldüğünü ve mezarlara değerli eşyalar bırakıldığını belirtti.
Pazırık kurganlarında bulunan ve en eski Türk halısı olarak tanımladığı halıdan örnekler de gösteren Sevinç, halının renk ve motifleri hakkında bilgi verdi. Sevinç, halının bordürlerindeki atlı figürlerinin orduyu temsil ettiğini söyledi.
Anadolu’daki geleneklere dikkat çekti
Pazırık kurganlarındaki mezarların yaklaşık 7 metre derinliğinde olduğunu aktaran Sevinç, huş veya kara çamla güçlendirilen mezarlarda insanların doğu yönüne doğru gömüldüğünü anlattı. Ölümün ardından günümüzdeki taziye çadırlarına benzer çadırlar kurulduğunu belirten Sevinç, tahnit edilen bedenin yas töreni tamamlanıncaya kadar burada bekletildiğini söyledi.
Sevinç, yas geleneğinin Anadolu’da da yaşadığını ifade ederek Ahlat mezar taşları ve Hakkâri çevresindeki balballar başta olmak üzere Orta Asya izleri taşıdığını belirttiği mezarlardan örnekler verdi.
Hunlar ve Göktürkler döneminde gelişen mezar kültürü ile balbal geleneğinin Ahlat mezar taşlarında İslami unsurlarla sürdüğünü belirten Sevinç, Anadolu’daki Tahtacı geleneğinin de Orta Asya ölüm kültürünü devam ettirmesi bakımından dikkat çekici olduğunu dile getirdi.
Teşekkür belgesi verildi
Konferansın sonunda Metinbilim Enstitüsü Derneği Başkanı ve MSKÜ Metinbilim Topluluğu Koordinatörü Doç. Dr. Ümral Deveci, Berna Sevinç’e teşekkür ederek belge takdim etti.
Organizasyonu Metinbilim Topluluğu Başkanı Umutcan Demirel ile Ayberk Tuğra Sarısoy, Mahmut Emre Özbaysar ve Eda Nur Ersoy gerçekleştirdi. Konferansı öğrenciler ve akademisyenler takip etti.
Muhabir: Kadir Tamer
