Kalabalıktan bilinçli olarak uzak duranların, motor sesinden çok dalga sesini tercih edenlerin adresi burası… Muğla kıyılarında berrak suların sessizce kıyıya vurduğu Bozukkale ve Loryma, zamanı yavaşlatan atmosferiyle yalnızca bir koy değil, dinginliği arayanlar için saklı bir sığınak sunuyor. Rüzgâra kapalı yapısı, cam gibi denizi ve binlerce yıllık taşlara sinmiş tarihiyle bu köşe, gürültüden kaçanların sessiz anlaşması gibi.
Bozukkale’ye ulaşmak bile bir yolculuk
Marmaris’ten Bodrum’a giden teknelerin konakladığı Bozukkale ve Loryma kalıntılarına karadan ulaşmak isteyenlerin önce Söğüt’ten Taşlıca’ya kadar araçla ilerlemesi, ardından da yürüyüş yapması gerekiyor. Bu zorluk, bölgenin bugüne kadar bakir kalmasının da en önemli nedeni.
Bozukkale Körfezi, rüzgâra karşı korunaklı konumuyla bugün mavi yolculuk tekneleri ve yatlar için vazgeçilmez bir durak. Ancak bu avantajı sadece modern denizciler değil, antik çağ donanmaları da keşfetmişti.
Berrak suların ve sessizliğin buluştuğu nokta
Bozukkale Körfezi, karadan ulaşımın sınırlı olması sayesinde bugüne kadar kalabalıktan uzak kalmayı başarmış ender koylardan biri. Mavi yolculuk tekneleri ve yatlar, rüzgâra karşı korunaklı bu doğal limana sessizce giriyor. Cam gibi berrak denizi, sakinliği ve çevresini saran kayalık yapısıyla Bozukkale, doğayla baş başa kalmak isteyenler için Ege’nin en huzurlu duraklarından biri olarak öne çıkıyor.
Savaş donanmalarının sığındığı koy
Tarihsel kayıtlara göre MÖ 1412 yılında Atina donanması Bozukkale’de konakladı. MÖ 395’teki Knidos Deniz Savaşı öncesinde ise donanma burada toparlandı. Bu yönüyle Bozukkale, yalnızca bir koy değil, aynı zamanda askeri tarih açısından stratejik bir merkezdi.
Bugün koyda mavi yolculuk teknelerine hizmet veren üç lokanta bulunuyor. Antik çağın savaş hazırlıkları yapılan bu sularında, günümüzde sakin akşam yemekleri yeniyor.
Loryma: Körfezi yukarıdan izleyen kent
Loryma Antik Kenti’nin kalıntıları, koyun girişini kontrol eden hâkim bir tepenin üzerinde yer alıyor. Kentten günümüze ulaşan en önemli yapı, 120 metre uzunluğunda ve 10 metre genişliğindeki kale. Oldukça iyi korunmuş olan bu kale, körfezin girişini kontrol etmek amacıyla inşa edilmiş ve zamanla tahkim edilmiş.
Körfezin kuzeyinde, tırmanması oldukça zor bir tepe üzerinde ikinci bir Antik Çağ kalesinin daha bulunduğu biliniyor. Bu durum, bölgenin savunma açısından ne kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor.
Adı bile gizemli: Loryma
MÖ VII. yüzyıla tarihlenen Loryma, Bozburun Yarımadası’nın güneyinde, Bozuk Körfezi kıyısında yer alıyor. “Loryma” sözcüğü Luwi ve Karia dillerinden geliyor ve Hellen dilinde karşılığı bulunmuyor.
Antik tarihçi Thukydides, bölgeden Rodos’un karşı kıyısı olarak söz ederken, Strabon burayı Karia’da Physkos’tan sonra gelen engebeli bir kıyı şeridi olarak tanımlıyor. Rodos ile olan bu güçlü bağ, kentin tarih boyunca önemini koruduğunu gösteriyor.
Sadece denizden ulaşılabilen kule
Loryma Koyu’nun doğusuna, dik kayalıklar nedeniyle yalnızca deniz yoluyla ulaşılabiliyor. Koyun en güneyinde, girişin hemen yanında, büyük kireçtaşı bloklardan oluşan yuvarlak bir kule yer alıyor. Bölge halkı tarafından yel değirmeni olarak yorumlanan bu yapı, aslında Gözetleme Kulesi.
Üzerinde bulunduğu burun bugün Değirmen Burnu olarak anılıyor. Kulenin, MÖ III. yüzyılda Rodoslular tarafından körfez girişini korumak amacıyla inşa edildiği biliniyor.
Taş ocakları, mağara konutlar ve rahipler
Kulenin kuzeyinde Kürekkelik olarak bilinen bölgede, kum taşından yapılmış bir taş ocağı bulunuyor. Çevresinde çok sayıda mimari yapı yer alırken, taş ocağının duvarlarına oyulmuş nişlere sahip küçük mağara konutlar dikkat çekiyor.
Bu konutların, bölgede faaliyet gösteren manastır rahipleri tarafından kullanıldığı düşünülüyor.
Şarap üretiminin sanayileştiği antik merkez
Taş ocağının kuzeyinde, bir dere yatağı kenarında antik bir çiftlik yer alıyor. Çiftliğin kuzeydoğusunda teraslarla oluşturulmuş düz alanda şarap cenderesi bulunuyor. Yaklaşık 6 metre uzunluğunda, 3 metre genişliğindeki bu yapı, kalın kireçtaşı levhalardan oluşuyor.
Dik ve taşlı yamaçlarda oluşturulan teraslar, üzüm üretiminin ne kadar zahmetli ama sistematik yapıldığını gösteriyor. Bu büyük ve ağır taş levhalar, yüksek miktarda şarap üretildiğinin açık bir göstergesi.
Karia Chersonesos, Rodos Devleti’nin bir parçası haline geldikten sonra üzüm üretimi burada adeta sanayileşiyor. Şarap, Rodos ekonomisinin en önemli unsurlarından biri haline geliyor.
Akropolis’ten Apollon tapınaklarına
Loryma’da yalnızca kale değil; Akropolis, Sarnıç, Nekropol ve Apollon tapınakları da yer alıyor. Evlerin büyük bölümü savunma amacıyla tepelerde inşa edilmiş. Bölgede bulunan yazıtlar, tapınakların Zeus Atabyrios’a adandığını ortaya koyuyor.
Muğla’nın sessiz ama derin tarihi
Bugün Bozukkale’de demir atan tekneler, belki de farkında olmadan binlerce yıllık bir tarihin tam ortasında konaklıyor. Loryma ve Bozukkale, kalabalık turizm merkezlerinden uzakta, Muğla’nın en gizemli ve en az bilinen antik miraslarından biri olarak hâlâ keşfedilmeyi bekliyor.
