Aldıkları düşük maaşlarla geçinmeye çalışan emekliler için yeni haber geldi. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, emekli çalışanların sigortasının eksik yatırılması durumunda hizmet tespiti davası açma haklarının bulunduğuna hükmetti. Karar, emekli maaşı zaten alındığı için bu tür davaların anlamsız olduğu yönündeki önceki yargı tutumunu köklü biçimde değiştiriyor.
DAVA SÜRECİ NASIL GELİŞTİ?
Emekli bir boyacı ustasının açtığı davada mahkeme süreçleri çarpıcı bir tablo ortaya koydu. Emeklilik sonrasında çalıştığı iş yerinde altı yıl boyunca sigortasının noksan yatırıldığını fark eden işçi, durumun tespit edilmesi için mahkemeye başvurdu. Yerel mahkeme işçiyi haklı buldu. Ancak dosyanın İstinaf mahkemesine taşınmasının ardından karar tersine döndü. İstinaf, davacının emekli maaşı almaya devam ettiğini ve prim tespitinin bu maaşı değiştirmeyeceğini gerekçe göstererek davayı güncel hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddetti.
KARARIN GEREKÇESİ: DÖRT TEMEL NOKTA
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun kararında hizmet tespiti davasının neden haklı olduğuna ilişkin dört temel gerekçe öne çıktı.
Birincisi, sigortalılık vazgeçilemeyen bir hak olarak tanımlandı. Sigortalı olmak yalnızca aylık maaş miktarını etkileyen teknik bir hesaplama unsuru değil, kamu düzenini ilgilendiren hukuki bir statüdür. Bu niteliği gereği çalışan, kendi iradesiyle dahi sigortasız çalışmayı kabul edemez ve bu haktan feragat edemez.
İkincisi, hukuki yarar kavramı genişletildi. Prim günlerinin tespiti emekli maaşını artırmasa bile hizmet tespiti davası açmakta somut bir hukuki yarar bulunuyor. Kayıt altına alınan günler, olası bir iş kazası ya da ilerleyen dönemde ortaya çıkabilecek meslek hastalığı durumunda işçinin yasal güvencelerini ve haklarını korumak açısından hayati işlev üstleniyor.
Üçüncü olarak, tazminat hesaplamalarında hizmet tespitinin belirleyici olduğu; dördüncü olarak ise kayıt dışı çalıştırmanın önlenmesinin ve emekli çalışanların dava hakkının önem taşıdığı vurgulandı.
KARAR KİMLERİ ETKİLİYOR?
Bu karar emekli olduktan sonra herhangi bir iş yerinde çalışmaya devam eden ve sigortasının eksik ya da hiç yatırılmadığını düşünen tüm vatandaşları ilgilendiriyor.
