Gökay'a göre Türkiye'de büyük çoğunluğun benimsediği tasarruf modeli ciddi kırılganlıklar barındırıyor. Vadeli hesaplar enflasyonun gerisinde kalırken evde tutulan nakit her geçen gün değer yitiriyor. Altın ise çoğunlukla satılmak yerine olduğu yerde biriktirildiğinden likit bir varlığa dönüşemiyor. Oysa zenginler birikimlerini tek bir araçta yoğunlaştırmak yerine farklı varlık sınıflarına otomatik biçimde dağıtıyor.
PAY YOURSELF FIRST: 1926'DAN GELEN SİSTEM
Gökay'ın önerdiği yaklaşımın temeli kendini önce öde olarak bilinen ve ilk kez 1926 yılında kamuoyuna tanıtılan bir finansal disiplin anlayışına dayanıyor. Bu sistemin özü şu: Harcamak için kazanmak yerine önce biriktirmek, kalanıyla yaşamak. Pek çok kişi tam tersini yapıyor. Maaş geldiğinde önce harcamalar karşılanıyor, kalan varsa biriktiriliyor. Oysa bu sıranın değiştirilmesi finansal özgürlüğe giden yolda belirleyici bir fark yaratıyor.
BEŞ ADIMDA UYGULANABILIR PLAN
Gökay'ın önerdiği sistemin ilk adımında gelirinizin yüzde 10'unu dokunulmaz bir fon olarak ayırmanız gerekiyor. Bu fona acil durum fonu değil özgürlük fonu demesini tavsiye eden Gökay, psikolojik çerçevenin davranış üzerinde doğrudan etkisi olduğunu vurguluyor. Acil durum çağrışımı insanı bu parayı harcamaya iter; özgürlük çağrışımı ise korumaya.
İkinci adımda her ay tutarı küçük ama alışkanlığı kalıcı yatırımlar yapılması öneriliyor. Aylık bir gram fiziki altın ve bin TL değerinde fon alımı bu adımın somut karşılığını oluşturuyor. Küçük miktarlar yüksek disiplin gerektirmiyor, ancak zaman içinde yüksek birikime dönüşüyor.
Üçüncü adım kira ya da kredi ödemesi olan vatandaşlara özel bir uyarı içeriyor. Ödemeyi yaptıktan sonra biriktirmeye çalışmak yerine, önce birikimi ayırıp ardından kalanla ödeme ve harcamaları karşılamak gerekiyor.
Dördüncü adımda gereksiz dijital abonelikler mercek altına alınıyor. Spotify, Netflix ve benzeri platformlara yapılan aylık ödemelerin listelenmesini öneren Gökay, büyük ihtimalle bir ya da ikisinin hiç kullanılmadığına dikkat çekiyor. Bu aboneliklerin fark edilmesi bile aylık bütçeye kayda değer bir katkı sağlıyor.
Beşinci adım ise bütçe takibinde zamanlama meselesiyle ilgili. Ay sonu hesabı yapmak yerine haftalık bazda yedi günde bir ne harcandığının sorgulanması, harcama örüntülerini çok daha kontrol edilebilir kılıyor.
