Ölen kişinin bankadaki parası nasıl alınır? Gerekli belgeler

Vefat eden kişinin banka hesabındaki parayı almak isteyen mirasçılar hangi işlemleri yapmalı? Mirasçılık belgesinden vergi beyannamesine, gerekli evraklardan birden fazla mirasçının bulunduğu durumlarda izlenecek yola kadar başvuru adımları…

Bir yakınını kaybeden mirasçıların, banka hesabındaki parayı alabilmesi için mirasçılık belgesi ve vergi işlemlerini tamamlaması gerekiyor. Birden fazla mirasçı bulunması halinde ise tek kişinin başvurusu, hesabın tamamını çekmek için yeterli olmuyor.

Vefat eden kişinin banka hesabındaki para, miras kapsamında hak sahiplerine geçiyor. Ancak paranın mirasçılara ödenmesi için hak sahiplerinin belirlenmesi, bankadaki varlığın belgelenmesi ve veraset işlemlerinin yürütülmesi gerekiyor. Mirasçılık belgesi, vergi beyannamesi ve bankadan para çekme işlemi birbirinden ayrı aşamalardan oluşuyor.

İlk adım mirasçılık belgesi almak

İşlemlere, yaygın adıyla “veraset ilamı” olarak bilinen mirasçılık belgesinin alınmasıyla başlanıyor. Bu belge, mirasçıların kimler olduğunu ve mirastaki paylarını gösteriyor. Sulh hukuk mahkemesinden veya mevzuatın izin verdiği durumlarda noterlikten alınabiliyor.

Belgede payların yazılı olması, her mirasçının bankaya giderek kendi payını doğrudan çekebileceği anlamına gelmiyor. Birden fazla mirasçının bulunduğu durumlarda miras ortaklığına ilişkin kurallar da uygulanıyor.

Hangi bankada hesabı olduğu nasıl öğrenilir?

Yakınının hangi bankalarda hesabı bulunduğunu bilmeyen mirasçılar, kendi e-Devlet hesaplarından BDDK’nin “Mevduat / Katılım Fonu Hesabı Bulunan Banka Sorgulama (Mirasçısı Olduğunuz Kişi Adına)” hizmetine ulaşabiliyor.

Bu sorgulama, ödeme işleminin yerine geçmiyor. Hesabın ayrıntıları ve vergi işlemlerinde kullanılacak banka yazısı için ilgili bankaya başvurulması gerekiyor.

Bankaya başvururken hangi belgeler hazırlanmalı?

Hesabın türü, mirasçıların durumu ve temsil şekline göre ek belge istenebilmekle birlikte, başvuru öncesinde şu evrakların hazırlanması gerekiyor:

• İşlem yapacak mirasçıların geçerli kimlik belgeleri.
• Mirasçılık belgesi.
• Vergi işlemleri için bankadan alınan, miras bırakanın hesap ve alacak bilgilerini gösteren yazı.
• Kesintisiz ödeme yolu için vergi dairesinden alınacak veraset ve intikal vergisi ilişik kesme yazısı.
• İşlem vekil aracılığıyla yapılacaksa, ilgili işlemleri kapsayan usulüne uygun vekâletname.
• Yasal temsil gereken durumlarda, ilgili temsil veya mahkeme belgeleri.

Başvuru yapılacak şubeden, somut işleme ilişkin belge listesinin önceden alınması, eksik evrak nedeniyle yeniden başvuru yapılmasını önleyebilir. Merkez Bankası’nın kendi hesaplarına ilişkin hizmet standardında da kimlik, mirasçılık ve temsil belgeleri ayrı ayrı düzenleniyor.

Vergi çıkmasa da beyanname gerekiyor

Miras yoluyla geçen varlığın istisna tutarının altında kalması, beyanname yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.

Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçı da Türkiye’de bulunuyorsa veraset ve intikal vergisi beyannamesi ölüm tarihini takip eden dört ay içinde veriliyor. Ölümün veya mirasçının yurt dışında olması halinde süre değişebiliyor.

Beyannamede yalnızca bankadaki para değil, mirasa konu diğer varlıklar da dikkate alınıyor. Vergi işlemleri tamamlanıp ilgili borç ödendiğinde vergi dairesinden ilişik kesme yazısı alınabiliyor.

İlişik kesme yazısı olmadan para alınabilir mi?

Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 17’nci maddesi, verginin ödendiğini gösteren tasdikname sunulmaması halinde bankalara, miras yoluyla yapılacak ödemeden yüzde 5 vergi karşılığı kesinti yaparak kalan tutarı ödeme imkânı tanıyor.

Bu kesinti, herkesin mirası üzerinden kesin olarak yüzde 5 vergi ödeyeceği anlamına gelmiyor. Nihai vergi hesabı ile bankanın yaptığı vergi karşılığı kesinti farklı işlemler. Bu yolun uygulanması, diğer mirasçılık ve ödeme koşullarını da ortadan kaldırmıyor.

Tek mirasçı diğerlerinin parasını da çekebilir mi?

Türk Medeni Kanunu’nun 640’ıncı maddesine göre, birden fazla mirasçı varsa paylaşmaya kadar miras ortaklığı oluşuyor. Kanundan veya sözleşmeden kaynaklanan temsil ve yönetim yetkileri saklı kalmak üzere, mirasa ait haklar üzerinde birlikte tasarruf ediliyor.

Bu nedenle mirasçılardan biri, yalnızca mirasçılık belgesini göstererek hesabın tamamını kendi adına alamıyor. İşlem, mirasçıların ortak talimatıyla veya gerekli yetkileri taşıyan temsilci aracılığıyla yürütülebiliyor. Anlaşmazlık halinde ise paylaşım ya da temsil konusunda hukuki sürecin işletilmesi gerekebiliyor.

Mirası reddetmeyi düşünenler dikkat

Mirası reddetme ihtimali bulunan kişilerin, hesaptaki parayı çekip kullanmadan önce hukuki durumunu değerlendirmesi gerekiyor. Türk Medeni Kanunu’nun 610’uncu maddesi uyarınca, miras mallarını kendisine mal etme veya olağan yönetimi aşan bazı işlemler, mirası reddetme hakkının kaybedilmesine yol açabiliyor. İşlemin sonucu, somut olayın koşullarına göre değerlendiriliyor.