Muğla Planlama Ajansı (MUPA) tarafından hazırlanan ve henüz yayımlanmamış olan “Muğla Çoklu Kırılganlıklar Araştırma Raporu”, Menteşe ilçesinde yaşayan hanelerin artan yaşam maliyetleri ve barınma baskısı altında ciddi bir ekonomik kırılganlık yaşadığını ortaya koydu. Raporda, geçim sıkıntısından gıdaya erişime, kira yükünden taşınma eğilimlerine kadar birçok başlık altında çarpıcı veriler yer aldı.
Menteşe’de Geçim Dengesi Kırılgan
Araştırmaya göre Menteşe’de yaşayanların %24’ü geçimini sağlamakta her zaman, %19,1’i ise sık sık zorlandığını ifade ediyor. Buna karşılık halkın %30,1’i bu durumu nadiren, %26,8’i ise hiçbir zaman yaşamadığını belirtiyor.
Bu verilere göre Menteşe halkının %43,1’i geçimini sağlamakta sürekli veya sık sık zorlanırken, %56,9’u bu sorunu hiç ya da nadiren yaşıyor. Raporda bu durumun, ilçede genel bir krizden çok belirli bir kesim için sürekli bir baskıya dönüştüğü vurgulanıyor.
Yaşam Maliyetinde En Büyük Artış Gıdada
“Hane harcamalarınızı son 10 yılda en fazla hangi kalem artırmaktadır?” sorusuna verilen yanıtlar da yaşam maliyetindeki değişimi gözler önüne serdi.
Katılımcıların;
- Yüzde 82,5’i gıda harcamalarının,
- Yüzde 49,2’si aylık faturalı harcamaların,
- Yüzde 38,8’i konut/kira giderlerinin,
- Yüzde 32,2’si eğitim harcamalarının,
- Yüzde 24,6’sı ise sağlık harcamalarının en çok arttığını belirtti.
Rapora göre Menteşe’de hanelerin %82,5’i için en büyük yük gıda harcamaları olurken, fatura ve konut giderlerinin de eklenmesiyle hane bütçesi neredeyse tamamen temel ihtiyaçlara sıkışmış durumda.
Her 3 Haneden 1’i Uygun Gıdaya Erişmekte Zorlanıyor
Raporda, “Hanenizde ne sıklıkla uygun fiyatlı ve besleyici gıdaya erişimde zorluk yaşıyorsunuz?” sorusuna verilen yanıtlar da dikkat çekti.
Buna göre;
- Yüzde 25,1 “hiçbir zaman”,
- Yüzde 38,8 “nadiren”,
- Yüzde 21,9 “sık sık”,
- Yüzde 14,2 ise “her zaman” yanıtını verdi.
Bu veriler ışığında Menteşe’de her 3 haneden 1’inin (%36,1) uygun fiyatlı ve besleyici gıdaya erişmekte zorlandığı ifade ediliyor. Bu durumun sofradaki çeşitliliği azalttığı ve yaşam kalitesini doğrudan gerilettiği vurgulanıyor.
Gelirin Büyük Bölümü Kiraya Gidiyor
Raporda yer alan bir diğer başlık ise konut maliyetleri oldu. “Aylık hane gelirinizin yüzde kaçı konut maliyetlerine harcanıyor?” sorusuna verilen yanıtlar, özellikle kiracılar üzerindeki baskıyı ortaya koydu.
Araştırmaya göre Menteşe’de kiracıların %27,9’u, aylık gelirinin %40’ından fazlasını konut maliyetlerine ayırıyor. Bu durumun hane ekonomileri üzerinde kronik bir baskı yarattığı ve kentsel refahı zayıflattığı ifade ediliyor.
Yüksek Kiraya Rağmen Aidiyet Güçlü Ama Zorlanıyor
Artan konut maliyetlerine rağmen halkın büyük bölümü kentten ayrılmak istemiyor.
“Artan konut maliyetleri nedeniyle başka bir şehre veya ilçeye taşınmayı düşünüyor musunuz?” sorusuna;
- Yüzde 15,8 “evet, başka bir şehre”,
- Yüzde 4,9 “evet, başka bir ilçeye”,
- Yüzde 79,3 ise “hayır, düşünmüyorum” yanıtını verdi.
Bu verilere göre her 5 haneden 1’inin (%20,7) taşınmayı düşünmesi, barınma krizinin kentsel aidiyeti zorlayan bir noktaya ulaştığını gösteriyor.
Konut Fiyatlarını En Çok Dış Talep Tetikliyor
“Muğla’da artan konut maliyetlerinin ana nedenleri nelerdir?” sorusuna verilen yanıtlarda ilk 5 neden şöyle sıralandı:
- Muğla dışından gelen yerleşim talebi: Yüzde 74,3
- Muğla’nın doğal güzellikleri ve yaşam kalitesi: Yüzde 63,9
- Turistikleşme ve artan tanınırlık: Yüzde 51,4
- Uygun fiyatlı konut politikalarının eksikliği: Yüzde 46,4
- Ekonomik büyüme veya yüksek yerel gelir düzeyi: Yüzde 31,1
Raporda, dış talebin fiyatları yukarı çektiği, bunun da barınmayı yerel halk için giderek ulaşılamaz hâle getirdiği vurgulanıyor.
Halkın Çözüm Beklentisi: Daha Fazla Konut, Kira Desteği ve Talep Kontrolü
Araştırmada katılımcılara “Bu artış nasıl kontrol altına alınabilir?” sorusu da yöneltildi. İlk 5 çözüm önerisi şöyle sıralandı:
- Daha fazla konut üretimiyle fiyatların düşürülmesi: Yüzde 82
- Kira desteklerinin sağlanması: Yüzde 74,3
- Dışarıdan yerleşim talebinin azaltılması: Yüzde 68,3
- Turistikleşmenin azaltılması: Yüzde 32,2
- İmar sorununun çözülmesi: Yüzde 7,1
Rapora göre Menteşe halkının büyük çoğunluğu, barınma krizinin çözümünde kamusal politikaların artık birincil öncelik hâline gelmesi gerektiğini düşünüyor.
Kaynak: MUPA (Muğla Planlama Ajansı) – Yayımlanmamış Rapor: Muğla Çoklu Kırılganlıklar Araştırma Raporu
