Türkiye'de çalışma hayatını sürdüren ve prim gün sayısını çoktan doldurmasına rağmen yaşa takılan milyonlarca kişi, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatındaki esneklik paylarını araştırıyor. 8 Eylül 1999 ile 2008 yılları arasında sigorta başlangıcı olanlar, EYT yasasının dışında kaldıkları için yeni bir yasal düzenleme bekliyor. Kademeli emeklilik formülü ile 58-60 yaş sınırının aşağı çekilmesini talep eden çalışanlar, her gün yeni bir umutla resmi açıklamaları inceliyor. Peki, 1999 öncesi ve 2008 sonrasına kademeli emeklilik torba yasada olacak mı? İşte yanıtı...
KADEMELİ EMEKLİLİK SON DURUM NE, TORBA YASADA VAR MI?
EYT'den kıl payı yararlanamayan 8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişli çalışanlar, emeklilik şartlarının yeniden düzenlenmesini istiyor. Bu geniş grubun en büyük talebi, yaş şartının daha esnek bir yapıya kavuşması ve yüksek yaş sınırının tamamen ortadan kaldırılması. Kulislerde bazı kanun teklifleri ara ara gündeme gelse de şu an için somut bir adım atılmadı. 2000 yılı sonrasını kapsayan yeni bir kademeli emeklilik çalışması veya torba yasaya eklenen resmi bir madde henüz ufukta görünmüyor.
EMEKLİLİK SİSTEMİ DEĞİŞECEK Mİ, BAKANLIK NE DİYOR?
Gözler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından gelecek haberlere dönerken, Bakan Vedat Işıkhan geçtiğimiz aylarda konunun sınırlarını çok net bir şekilde çizdi. Bakan Işıkhan, emeklilik sisteminde yeni bir değişiklik planlamadıklarını vurguladı. Emekli olabilmek için gereken prim ve yıl şartlarının aynen devam edeceğini belirten Işıkhan, esneklik bekleyen milyonlarca kişinin umut kapısını şimdilik kapattı.
KADEMELİ EMEKLİLİK NEDİR, SİSTEM NASIL İŞLİYOR?
Kademeli emeklilik, sigortalı olarak çalışan kişilerin belirli bir yaşa ve prim gün sayısına ulaştıklarında sistemden kısmi olarak emekli aylığı almalarına olanak tanıyan bir yapı. Bu sistemdeki şartlar, kişinin ilk kez sigortalı olduğu tarihe, bağlı bulunduğu kuruma ve sigortalılık statüsüne göre tamamen farklılık gösteriyor.
KİMLER ERKEN EMEKLİ OLABİLİR, KADIN ERKEK ŞARTLARI NELER?
Standart yaş sınırını beklemeden sosyal güvenceyle iş hayatını bitirmenin mevzuatta bazı yolları bulunuyor. Türkiye'de erken emeklilik hakkından yararlanabilecek gruplar ve aranan o şartlar şöyle sıralanıyor:
EYT'liler: 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar yaş şartı olmadan hemen emekli olabiliyor. Kadınlar 20 yıl sigortalılık ve 5.000 prim günüyle; erkekler ise 25 yıl sigortalılık ve 5.975 prim günüyle bu hakkı kazanıyor.
Engelli Bireyler: En az yüzde 40 engeli bulunan ve vergi indirimi alanlar yaş beklemiyor. Yüzde 60 ve üzeri oranlar için 15 yıl 3.960 gün, yüzde 50-59 arası için 16 yıl 4.320 gün, yüzde 40-49 arası için ise 18 yıl 4.680 gün yetiyor.
Malulen Emeklilik Hakkı Olanlar: İş kazası veya meslek hastalığı gibi nedenlerle en az yüzde 60 iş gücü kaybı yaşayanlar, 10 yıllık sigortalılık süresi ve 1.800 prim gününü doldurunca malulen emekli sayılıyor.
Ağır ve Riskli İşlerde Çalışanlar: Maden işçileri, basın çalışanları ve askeri personel gibi zorlu görevleri üstlenenlere fiili hizmet süresi zammı veriliyor ve bu sayede emeklilik öne çekiliyor.
Borçlanma Yapanlar: Kadınlar çocuk başına 2 yıl olmak üzere (en fazla 3 çocuk, 6 yıl) doğum borçlanması yaparken, erkekler askerlik sürelerini borçlanarak sigorta başlangıçlarını geriye alıyor.