Volkanik patlamalar, yerin altındaki magmanın yüzeye çıkmasıyla oluşan doğa kaynaklı afetlerdir. Lav, kül ve zehirli gazlar yayarak çevreye ciddi zararlar verebilir. Bu tür patlamalar sadece lav akıntılarıyla değil, zehirli gazlar, kül yağışı ve heyelanlarla da büyük tehdit oluşturur. Ulaşımı aksatabilir, tarım alanlarını etkileyebilir ve solunum yolları için risk yaratabilir. Bu nedenle, patlama öncesi ve sonrasında alınacak önlemler hayati önem taşır.
Türkiye’deki Volkanik Faaliyetler
Dünya genelinde yaklaşık 1400 adet aktif volkan bulunmaktadır. Türkiye, aktif ve potansiyel olarak aktif olabilecek 14 volkan ve volkanik alana ev sahipliği yapmaktadır. Bunlardan başlıcaları Nevşehir Acıgöl, Kayseri Erciyes Dağı, Niğde Göllüdağ, Aksaray Hasan Dağı, Isparta Gölcük Volkanı, Bitlis Süphan Dağı, Diyarbakır Karacadağ, Ağrı Dağı, Konya Karapınar-Ereğli Volkanik alanı, Manisa Kula Volkanik alanı, Bitlis Nemrut Dağı – Tatvan, Van ve Ağrı Tendürek Dağı, Van Girekol Tepe, Kars-Erzurum Volkanik Platosu’dur. Bu volkanlar, ülkemizde volkanik tehlikelerin her an gerçekleşebileceğini hatırlatıyor.
Volkanik Tehlikeler ve Etkileri
Volkanik patlamalar sırasında ortaya çıkan tehlikeler oldukça çeşitlidir. Piroklastik akıntılar, aşırı sıcak ve hızlı akan kül, kayaç ve gaz karışımıdır; geçtiği bölgelerde ölüm veya ciddi yaralanmalara neden olabilir. Laharlar, volkanik çamur ve moloz akıntılarıdır; beton yapıları yıkıcı ve ölümcül olabilir. Lav, magmanın yüzeye çıkarak yüksek sıcaklıkta akmasıdır. Balistikler, volkanlardan yüksek hızla fırlatılan kaya parçaları ve lavlardır; genellikle volkan ağzından 5 km mesafeye kadar ulaşabilirler. Kül, püskürmeler sırasında atmosfere fırlatılan ve rüzgarla uzun mesafelere taşınan ince volkanik parçacıklardır; solunum güçlüğü, cilt ve göz tahrişi yapabilir. Volkanik gazlar, karbondioksit, kükürt dioksit, hidrojen sülfür gibi gazlar sağlık için zararlıdır ve su ile karışması durumunda asit yağmurlarına neden olabilir. Tsunami, denizlerde büyük mesafeler kat eden, kıyıda yıkıcı hasarlara yol açan güçlü dalgalardır.
Volkanik Patlama Öncesi Alınacak Önlemler
Volkanik faaliyetler öncesinde alınacak önlemler, hayati önem taşır. Bölgenizdeki volkanik faaliyet risklerini öğrenmek, bölge dışı irtibat kişisi belirlemek ve tahliye planları ile ilgili yetkililerden bilgi almak ilk adımlardır. Volkanik külleri solumamak için maske takmak, kül yağmasına karşı içeride sığınma yeri oluşturmak ve afet ve acil durum çantası hazırlamak da önemlidir. Ayrıca, evinizi ve aracınızın sigortasını güncellemek veya yaptırmak, olası zararlara karşı korunmanızı sağlayacaktır.
Volkanik Patlama Sırasında Yapılması Gerekenler
Volkanik patlama sırasında resmi basın yayın organlarını takip etmek, bölgesel tahliye kararı alındığında bir an önce tahliye olmak ve kapı, pencere ve havalandırma sistemlerini kapatmak hayati önem taşır. Düşen küllerden cildinizi, gözlerinizi ve varsa açık yaralarınızı korumak da unutulmamalıdır.
Volkanik Patlama Sonrasında Alınacak Önlemler
Patlama sonrasında yaşamsal mekana geri dönüş için yetkililerden onay almak, yalnızca acil durum aramaları yapmak ve aileniz ve arkadaşlarınızla haberleşmek için SMS kullanmak önemlidir. Herhangi bir solunum probleminiz varsa, yetkililer dışarı çıkmanın güvenli olduğunu söyleyene kadar içeride kalmalısınız.
AFAD'ın yayınladığı Volkanik Patlama bilgi broşürü
Volkanik Faaliyetler broşürü
