Türkiye Çevre Ajansı Başkanlığı tarafından Muğla’nın Fethiye ve Dalaman ilçelerindeki koylarda hayata geçirilmesi planlanan mapa şamandıra projesinde yeni bir gelişme yaşandı.
Kapıkargın, Şerefler, Göcek ve İnlice mahalleleri mevkilerini kapsayan “Göcek-Dalaman Koylarında Mapa Şamandıra Sistemlerinin Kurulması ve İşletilmesi Alansal ve Sistem Revizyonu” projesine Muğla Valiliğince “ÇED Olumlu” kararı verildi.
17 koyda 856 tekne bağlama kapasitesi
ÇED Olumlu kararıyla birlikte projenin 86,73 kilometrekarelik alanda uygulanması planlanıyor. Toplam 17 koyu kapsayacak sistem, 856 tekne bağlama kapasitesine sahip olacak.
Yatırım bedeli 32,3 milyon TL olarak açıklanan proje kapsamında yapılacak revizyonlarla Göcek ve Dalaman koylarındaki tekne bağlama sisteminin daha kontrollü ve çevresel hassasiyetler gözetilerek işletilmesi hedefleniyor.
Önceki kararın yürütmesi durdurulmuştu
Projenin önceki hali için Muğla Valiliği tarafından 13 Şubat 2025 tarihinde “ÇED gerekli değildir” kararı verilmişti. Karara karşı Göcek Kültür ve Turizm Derneği, Anadolu Deniz Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifleri Birliği ile Fethiye Göcek Çalış Ölüdeniz Deniz Yolcu Taşıma Kooperatifleri Birliği dava açmıştı.
Muğla 2. İdare Mahkemesi, bilirkişi raporunda belirtilen eksiklikleri dikkate alarak “ÇED gerekli değildir” kararının yürütmesini durdurmuştu. Raporda oşinografik çalışmaların yanı sıra deniz memelileri, su altı kültür varlıkları, kuşlar ve yaban hayatına ilişkin incelemelerin yetersiz olduğu belirtilmişti.
Mahkeme kararının ardından proje, “alansal ve sistem revizyonu” adıyla yeniden değerlendirmeye alındı. Türkiye Çevre Ajansı Başkanlığınca hazırlanan yeni Proje Tanıtım Dosyası’nın incelenmesinin ardından ÇED Yönetmeliği’nin 17’nci maddesi gereğince projeye “ÇED Olumlu” kararı verildi.
“Yeni bir tekne yükü oluşturmayacak”
Yeni proje dosyasında mapa şamandıra sisteminin bölgede yeni bir tekne yükü oluşturmayacağı ve mevcut tekne yoğunluğunu artırmayacağı savunuldu. Projenin temel amacının bölgede hâlihazırda bulunan teknelerin kullanımını kontrol altına almak olduğu belirtildi.
Bağlama ve konaklama faaliyetlerinin belirlenmiş noktalara yönlendirilmesiyle mevcut kullanımın daha düzenli, izlenebilir ve çevresel açıdan yönetilebilir hale getirilmesinin amaçlandığı ifade edildi.
Yunus ve balina türleri de değerlendirildi
Proje dosyasında yunus ve balina türleri üzerindeki muhtemel etkilere ilişkin değerlendirmelere de yer verildi. Şamandıra sisteminin belirlenen amaç doğrultusunda işletilmesi, tekne kullanımının kontrollü biçimde sürdürülmesi ve deniz memelileriyle karşılaşılması halinde uygun tekne davranışlarının uygulanması gerektiği kaydedildi.
Atık ve kirlilik yönetiminin etkin şekilde yürütülmesi ve işletme döneminde gerekli izleme çalışmalarının gerçekleştirilmesi halinde projenin yunus ve balina türleri üzerinde önemli bir ilave baskı oluşturmasının beklenmediği belirtildi.
Dosyadaki sonuç değerlendirmesinde şu ifadelere yer verildi:
“Sonuç olarak, mevcut veriler ve proje amacı birlikte değerlendirildiğinde, şamandıra sisteminin Göcek Körfezi ve Dalaman koylarında yeni bir tekne yükü oluşturan veya mevcut tekne yoğunluğunu artıran bir proje olarak değerlendirilmemesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Projenin temel işlevi, bölgede hâlihazırda bulunan tekne kullanımını kontrol altına almak, bağlama ve konaklama faaliyetlerini belirlenmiş noktalara yönlendirmek ve mevcut kullanımın daha düzenli, izlenebilir ve çevresel açıdan yönetilebilir hâle getirilmesini sağlamaktır.
Bu çerçevede, şamandıra sisteminin amaçlandığı şekilde işletilmesi, mevcut tekne kullanımının kontrollü biçimde sürdürülmesi, Cetacea karşılaşmalarında uygun tekne davranışlarının uygulanması, atık ve kirlilik yönetiminin etkin şekilde yürütülmesi ve önerilen işletme dönemi izlemesinin gerçekleştirilmesi hâlinde, projenin yunus ve balina türleri üzerinde önemli ilave bir baskı oluşturması beklenmemektedir. Aksine mevcut tekne kullanımının kayıtlı ve kontrollü bir sisteme yönlendirilmesi, Göcek koylarındaki mevcut tekne kaynaklı çevresel baskıların daha etkin yönetilmesine katkı sağlayabilecek bir uygulama olarak değerlendirilmektedir.”
Yeni kararla birlikte revize edilen mapa şamandıra projesinin uygulama süreci yeniden gündeme gelirken, daha önce dava açan kurum ve kuruluşların karara karşı nasıl bir yol izleyeceği merak konusu oldu.
Muhabir: Mukaddes Yelin
