Siyah Pasaport, resmi adıyla Diplomatik Pasaport, rengi nedeniyle halk arasında bu adla anılmaktadır. Ancak bu pasaport, herkese verilen bir belge değildir. Dışişleri Bakanlığı tarafından yalnızca üst düzey devlet yöneticilerine verilir. Pasaportun geçerliliği ise genellikle görev süresiyle sınırlıdır. Yani, görev sona erdiğinde Diplomatik Pasaport da geçerliliğini yitirir.
Diplomatik Pasaport hakkına sahip olan kişiler arasında Türkiye’nin en üst düzey yöneticileri yer almaktadır. Bu kapsamda Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeleri ve TBMM üyesi olmayan bakanlar, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, büyükelçiler, valiler ve büyükşehir belediye başkanları, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay ve Askeri Yüksek Yargı organlarının üyeleri, Genelkurmay 1. ve 2. Başkanları, orgeneraller ve oramiraller ile Diyanet İşleri Başkanı, siyasi kuryeler ve yabancı devlete gönderilen üst düzey devlet görevlileri bu pasaportu alabilmektedir. Ayrıca eski Cumhurbaşkanları, eski Başbakanlar ve eski Dışişleri Bakanları da görevden ayrılmış olsalar dahi Siyah Pasaport kullanmaya devam edebilmektedir.
Diplomatik Pasaport sadece görevli kişilere değil, onların yakınlarına da sağlanmaktadır. Görev süresi boyunca eşler, 18 yaşını doldurmamış çocuklar, 18–25 yaş arası öğrenci olan veya evlenmemiş çocuklar da Siyah Pasaport kullanabilmektedir. Bu durum, devlet görevlilerinin aile bireylerinin de yurtdışı seyahatlerinde resmi statüden faydalanmasını sağlar.
Diplomatik Pasaport, sahibine uluslararası seyahatlerde birçok kolaylık sağlar. Vize muafiyeti, sınır geçişlerinde öncelik, uluslararası temsil kolaylığı gibi avantajlar Diplomatik Pasaport sahiplerine tanınan başlıca ayrıcalıklardır. Ancak bu ayrıcalıklar her ülke için aynı değildir; bazı ülkeler diplomatik pasaportlulara vizesiz giriş hakkı tanırken, bazıları ek prosedürler uygulayabilmektedir.
Türkiye’de kullanılan Bordo Pasaport (Umuma Mahsus), Yeşil Pasaport (Hususi), Gri Pasaport (Hizmet) ve Harçsız Öğrenci Pasaportu gibi farklı pasaport türleri bulunmaktadır. Diplomatik Pasaport ise bunların en ayrıcalıklı olanıdır ve yalnızca devlet protokolünde görev alanlara verilir.
Diplomatik Pasaport, yalnızca üst düzey kamu görevlilerine ve belirli kriterlere uyan aile bireylerine verilen, özel haklar tanıyan bir pasaporttur. Bu nedenle Siyah Pasaport, sıradan vatandaşların alabileceği bir pasaport türü değildir. Devletin resmi temsil yükümlülükleri gereği, yalnızca belirli görevlerde bulunan kişilere tanınan bir imtiyazdır.
Diplomatik pasaport sahipleri 170’ten fazla ülkeye seyahat edebilir. Detaylı ve güncel bilgiye T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları web sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.
