Emekli statüsüne geçtikten sonra iş yerinden gelir elde etmeyi sürdüren milyonlarca kişi bulunuyor. Çalışmaya devam ederken emekli aylığının yatıp yatmayacağı sorusu büyük bir karmaşa yaratıyor. Mevcut yasalara göre maaş kesintilerini önleyen Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) uygulamasında her çalışan için aynı şartlar işlemiyor.
1 EKİM 2008 SONRASI SİGORTALI OLANLARIN AYLIKLARI KESİLİYOR
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihi yasalarda keskin bir sınır çiziyor.
Bu tarihten sonra ilk kez sigortalı olup emekliliğe ayrılanlar yeniden işe girdiklerinde ağır bir yaptırımla karşılaşıyor. SGK bu gruptaki kişilerin aylıklarını çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ilk ödeme döneminde bütünüyle kesiyor. Özgür Erdursun 2008 sonrasında sigortalı olanlar için SGDP uygulamasının bulunmadığını vurguluyor.
Sistemi bu kişiler için normal bir çalışan gibi işleten devlet, kısa ve uzun vadeli sigorta primlerini tahsil ediyor. Kişi işi tamamen bıraktığında devlet emekli aylığını yeniden bağlıyor. Yeni çalışma süreleri hesaplamaya dahil edilerek emekli aylığı yukarı yönlü güncelleniyor.
1 EKİM 2008 ÖNCESİ SİGORTALILAR ÇİFTE MAAŞ ALABİLİYOR
Sisteme 1 Ekim 2008 tarihinden önce girenler eski yasal düzenlemelerden yararlanmayı sürdürüyor.
Bu kişiler emekli olduktan sonra bir işverene bağlı çalıştıklarında SGK aylıklarını kesmiyor.
İş yerindeki prim yükünü tamamen işverenler üstleniyor. Prime esas kazanç üzerinden hesaplanan yüzde otuz iki oranındaki destek primi işveren tarafından doğrudan kuruma yatırılıyor. Çalışanın maaşından prim adı altında herhangi bir kesinti yapılmıyor. Kişi emekli aylığını alırken hizmet akdiyle mesaisini sürdürüyor.
KAMU KURUMLARI VE TARIM İŞÇİLERİNDEKİ İSTİSNALAR
Kendi adına tarımsal faaliyette bulunan emekliler yasal muafiyetlerden yararlanıyor. SGK çiftçilik yapan bu kişilerin maaşlarına dokunmuyor. Bir işverene bağlı çalışarak emekli olduktan sonra kendi tarlasını ekenler de aylık kesintisi yaşamıyor.
Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelere personel götüren Türk işverenler çalıştırdıkları emekliler için destek primi yatırmıyor. Kurum bu kişilerden yalnızca kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primini alıyor.
Devlet kademelerinde görev alan emekliler 5335 sayılı Kanun ile belirlenen katı kurallara uyuyor.
1 Ocak 2005 tarihinden sonra kamu kurumlarında işe başlayan emekliler aylıklarından vazgeçmeden bu kurumlarda görev yapamıyor. SGK bu kişiler hakkında destek primi hükümlerini işletmiyor. Sadece kanunlarda açıkça istisna tanınan görevlerde çalışanlar bu uygulamanın dışında kalıyor.
YURT DIŞI BORÇLANMASI VE MALULLER İÇİN ÖZEL HÜKÜMLER
Yurt dışı hizmetlerini borçlanarak emekli olanlar için 19 Haziran 2012 tarihi dönüm noktası kabul ediliyor. Yürürlüğe giren yasal düzenleme, yurt dışı borçlanmasıyla emekli olanlara Türkiye'de destek primi ödeyerek çalışma imkanı veriyor.
Harp malulleri ile terörle mücadele veya vazife malullüğü kapsamında aylık alan kişiler için yasa farklı işliyor.
Bu gruptaki kişiler çalışmaya başladıklarında aylıklarını eksiksiz alıyor. Mevzuat bu kişiler için sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümlerini işletiyor. Sistem bu kişilerden genel sağlık sigortası primi tahsil etmiyor. İlgililer kendi istekleri doğrultusunda uzun vadeli sigorta kollarına katılabiliyor.
DESTEK PRİMİ EMEKLİLİĞE KATKI SAĞLAMIYOR
Çalışırken ödenen destek primleri emeklilik için gereken sigortalılık süresini uzatmıyor.
SGK hesaplanan bu süreleri hizmet birleştirmesi işlemlerine kesinlikle dahil etmiyor. Kurum yatırılan primleri çalışana toplu olarak iade etmiyor. Sadece 4/a kuralına göre çalışan emekliler iş kazası ve meslek hastalığı haklarını koruyor.
Uzmanlar aylık kesintisi yaşanmaması için vatandaşların sadece emeklilik tarihlerine değil ilk sigortalılık tarihlerine bakarak plan yapmalarını tavsiye ediyor.
