Elektrik faturalarından aşina olduğumuz kademeli tarife uygulamasının 4 Nisan itibarıyla doğalgazda da devreye alınması, enerji tüketim alışkanlıklarımızı baştan aşağı değiştirecek. Etkilerini ilk kez mayıs ayı faturalarında göreceğimiz bu yeni sistemle birlikte, Türkiye genelindeki 21,8 milyon abonenin yaklaşık 19 milyonu devlet desteğinden yararlanmaya devam edecek. Ancak illerin iklim şartlarına göre özel olarak belirlenen aylık tüketim limitini aşan haneler, kullandıkları gazın bedelini hiçbir devlet sübvansiyonu olmadan, doğrudan gerçek maliyet üzerinden ödeyecek. Peki, yeni dönemde kimler indirimli gaz kullanacak, limiti aşanları nasıl bir fatura bekliyor ve merkezi sistem binalarda hesaplama nasıl yapılacak?
DOĞALGAZDA YENİ DÖNEM: KADEME 1 VE KADEME 2 METREKÜP FİYATLARI NE KADAR OLDU?
Yeni faturalandırma modeli temel olarak "Kademe-1" ve "Kademe-2" olmak üzere iki farklı fiyatlandırma üzerinden işliyor. Normal kullanım sınırında kalarak birinci kademede yer alan vatandaşlar için doğalgazın ham metreküp fiyatı 10,62 TL olarak hesaplanıyor. Bu rakamın üzerine ÖTV, KDV ve Sistem Kullanım Bedeli eklendiğinde tüketiciye yansıyan rakam ortalama 16,23 TL oluyor. Ancak belirlenen limiti aşarak ikinci kademeye geçenler için ham fiyat aniden 18 TL'ye fırlıyor. Vergiler eklendiğinde ise limiti aşan bir vatandaş, metreküp başına tam 26,13 TL gibi oldukça yüksek bir bedel ödüyor. Şehit aileleri ve gazilerimiz ise tüm bu sınırların dışında tutularak metreküp başına sadece 5,31 TL'lik (ham bedel) özel bir tarifeden yararlanıyor.
LİMİTİ AŞANLAR DİKKAT: KADEMELİ DOĞALGAZ FATURASI NASIL HESAPLANACAK?
Yeni sistemin en kritik ve can alıcı noktası hesaplama yönteminde gizli. Eğer bir abone kendisine verilen aylık tüketim sınırını sadece 1 metreküp bile aşarsa, o ay kullandığı doğalgazın tamamı ikinci kademe olan yüksek tarifeden hesaplanıyor. Örneğin nisan ayında İstanbul'da 191 metreküp gaz yakan bir hane, birinci kademede kaldığı için 3 bin 99 TL fatura ödüyor. Fakat aynı hane sınırları zorlayıp tüketimi 193 metreküpe çıkarırsa, tüm kullanımı yüksek bedelden çarpılıyor ve faturası anında 5 bin 43 TL'ye fırlıyor. Abone bir sonraki ay limitin altına düşmeyi başarırsa, yeniden destekli ve ucuz tarifeye dönüş yapabiliyor.
İL İL DOĞALGAZ TÜKETİM SINIRI KAÇ METREKÜP OLDU? (NİSAN VE MAYIS LİMİTLERİ)
Bakanlık, Türkiye'nin farklı iklim koşullarını göz önüne alarak her il için ayrı bir aylık tüketim sınırı belirledi. Havaların daha serin olduğu nisan ayı baz alındığında birinci kademe üst sınırları şu şekilde uygulandı:
İstanbul: 192,55 metreküp
Ankara: 180,69 metreküp
İzmir: 157,59 metreküp
Antalya: 124,95 metreküp
Diyarbakır: 207,76 metreküp
Erzurum: 262,97 metreküp
Hakkari: 292,32 metreküp
Kars: 273,26 metreküp
Rize: 237,84 metreküp
Havaların ısınmasıyla birlikte mayıs ayında bu sınırlar doğal olarak aşağı çekiliyor. Mayıs ayında İstanbul limiti 119,96, Ankara 109,01, İzmir 66,10 ve Antalya 55,37 metreküpe geriliyor. Soğuk illerimizde ise mayıs limitleri Erzurum için 154,02, Hakkari için 192,99, Kars için 154,60 ve Diyarbakır için 61,25 metreküp olarak uygulanıyor.
DOĞALGAZ DESTEĞİNDEN KİMLER MUAF VE MERKEZİ SİSTEMDE FATURA NASIL GELECEK?
Devreye alınan bu uygulamada bazı kişi ve kurumlar yüksek tarifeden tamamen muaf tutuluyor. Şehit yakınları, gaziler, ibadethaneler, cemevleri ve Kuran kursları kademe sınırı olmaksızın destekli gaz kullanıyor. Sanayi ve ticarethaneler genel olarak bu sistemin dışında bırakılırken, ekmek fırınları direkt olarak birinci kademenin ucuz tarifesinden faydalanıyor.
Milyonlarca vatandaşı endişelendiren en büyük tehlike ise merkezi sistemle ısınan binalarda yatıyor. Merkezi sistemlerde binaya gelen toplam fatura, daire sayısına bölünerek hane başı ortalama kullanım bulunuyor. Eğer bir apartmanda sadece birkaç daire petekleri sonuna kadar açıp aşırı tüketim yaparsa, binanın genel ortalaması yükselecek. Bu durum, kendi evinde tasarruf yapan diğer hanelerin de ikinci kademe sınırına takılmasına ve hiç yoktan kabarık faturalar ödemesine neden olacak.