TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Muğla İl Temsilcisi Coşkun Çatalkaya, 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerin 3. yılında bir basın açıklaması yaptı. Çatalkaya, açıklamasında afet risklerinin giderek arttığına dikkat çekerken, özellikle Muğla özelinde yapı denetimi, zemin etütleri ve yerel yönetimlerin sorumluluklarına vurgu yaptı.
Afet risklerini azaltmak bir tercih değil, zorunluluktur
Açıklamasında uyarsızlığın afet zararlarını büyüttüğüne dikkat çeken Çatalkaya, “Özellikle altını çizmek isterim ki; kentsel ve kırsal yaşam alanlarımızı afetler karşısında dirençli kılacak çözümleri hayata geçirmesi gereken makamların duyarsızlığı, afet risklerini azaltmaya yönelik yatırımların maliyet artışı olarak görülmesi, yaşanan kayıpların her geçen gün katlanarak artmasına neden olmaktadır. Afet risklerini azaltmak bir tercih değil, zorunluluktur. Aksi hâlde hem can kayıpları hem de ekonomik yıkımlar kaçınılmaz hâle gelmektedir” dedi.
Afetlerin ekonomik yükü dünya genelinde artıyor
Birleşmiş Milletler Afet Risk Azaltma Ofisi’nin yayımladığı “Küresel Afet Risk Azaltma Değerlendirme Raporu 2025 (GAR 2025)”, afetlerin ekonomik maliyetinin dünya genelinde dramatik biçimde arttığını ortaya koyduğunu kaydeden Çatalkaya, “Rapora göre; 1970–2000 yılları arasında afetlerin yıllık ortalama doğrudan maliyeti 70–80 milyar dolar seviyesindeyken, 2001–2020 döneminde bu rakam 180–200 milyar dolara yükselmiştir. Bu tablo ne yazık ki Türkiye için de geçerlidir. 1999 Marmara depremlerinin ülke ekonomisine maliyeti yaklaşık 17 milyar dolar iken, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin maliyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından 103,6 milyar dolar olarak açıklanmıştır. TBMM Deprem Zararlarını Azaltma Komisyonu’nun 2023 raporunda ise bu maliyetin 148,9 milyar dolar seviyelerine ulaşacağı ifade edilmektedir” diye konuştu.
Türkiye, can kayıplarında üst sıralarda
Uluslararası Afet Veri Tabanı (EM-DAT) raporlarına da değinen Çatalkaya, Türkiye’nin afetler nedeniyle can kaybı ve zarar sıralamalarında sürekli üst sıralarda yer aldığını belirterek şunları söyledi:
“Ancak altını çizmek isterim ki; afetlerin neden olduğu kayıplar yalnızca ekonomik değildir. 6 Şubat depremlerinde 53 bin 537 yurttaşımızı kaybettik. On binlerce aile parçalandı, yüz binlerce insanımızın yüreğinde onarılması mümkün olmayan yaralar açıldı. Özellikle çocuklarımızın ve gençlerimizin yaşadığı mağduriyetin hiçbir maddi karşılığı yoktur. Yaşamdan koparılan tüm yurttaşlarımızı saygıyla anıyor, bu acıların bir daha yaşanmaması için afet risklerini azaltma mücadelesini kararlılıkla sürdüreceğimizi vurguluyorum. Sonuç olarak; 6 Şubat 2023 depremlerinde yaşadığımız gibi on binlerce can kaybı ve milyarlarca dolarlık ekonomik yıkımlarla bir daha karşılaşmamak için; Katılımcı, Erişilebilir, Şeffaf, Hesap verebilir bir afet risk yönetim sistemine acilen ihtiyaç vardır. Aynı zamanda yaşam çevrelerimizi afetlere karşı dirençli hâle getiren, afet risk azaltmaya yapılan yatırımları maliyet değil, yaşam yatırımı olarak gören, “İmar Barışı” ve “Yapı Kayıt Belgesi” gibi deprem güvenliği olmayan yapıları meşrulaştıran uygulamalardan uzak duran duyarlı merkezi ve yerel yönetimlere ihtiyaç duyulmaktadır.”
Muğla’da zemin ve temel etütleri yerinde denetlenmeli
Açıklamasında Muğla’ya özel uyarılarda bulunan Çatalkaya, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün ilçe belediyelerinde yapı ruhsatı süreçlerinde ciddi eksik ve farklı uygulamalar tespit ettiğini söyledi.
Çatalkaya açıklamasına şöyle devam etti:
“İlçe belediyelerinde, yapı denetim şirketlerinin sorumluluğunda bulunan zemin ve temel etütlerinin yerinde denetlenmesi zorunludur. Ancak yapılan incelemelerde; Zemin sondajlarının ve deneylerin yerinde denetlenmediği, denetimlerin evrak üzerinde ve göstermelik yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, kamusal görevlerin ihmal edildiğini açıkça ortaya koymaktadır.”
Muğla Büyükşehir Belediyesi sorumluluk almalıdır
Açıklamasında Muğla genelinde yapı üretim süreçlerinde uygulama birlikteliğinin sağlanması gerektiğini kaydeden Çatalkaya, “Muğla genelinde yapı üretim süreçlerinde uygulama birlikteliğinin sağlanması amacıyla, Muğla Büyükşehir Belediyesi büyükşehir yasasından kaynaklanan yetkisini kullanmalı ve ilçe belediyelerindeki bu eksik uygulamaların önüne geçmelidir. Ayrıca TMMOB’a bağlı meslek odalarıyla imzalanan mesleki ve teknik iş birliği protokolleri, yalnızca bir niyet belgesi olmaktan çıkarılmalı ve tüm ilçe belediyelerinde fiilen uygulanmalıdır. Bununla birlikte, Şubat 2025’te yapılan deprem çalıştayının sonuç raporu, kamu kurumları, üniversiteler ve meslek odalarının iş birliğiyle hayata geçirilmelidir” şeklinde konuştu.