15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal ağlarda hesap açmasını engelleyen düzenleme 1 Kasım'da yürürlüğe girdi. Yeni hesaplarda e-Devlet üzerinden yaş doğrulaması yapılacak. Mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart 2027 olarak belirlendi.
Türkiye’de sosyal medya kullanımına ilişkin yeni kuralların uygulanmaya başlamasıyla birlikte hesap açılışlarında yaş kontrolü dönemi de başladı. Düzenleme, yalnızca çocukların yeni hesap oluşturmasını değil, sosyal ağ sağlayıcılarının mevcut hesapları kontrol etmesini ve 15 yaşını doldurmuş çocuklara farklı güvenlik koşulları sunmasını da kapsıyor. Bu nedenle kullanıcıların merak ettiği başlıkların başında yaş doğrulamasının nasıl yapılacağı ve hangi platformlarda uygulanacağı geliyor.
e-Devlet yaş doğrulama belirteci nasıl oluşturulacak?
Yönetmelikte belirlenen yönteme göre yaş doğrulaması e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulacak dijital bir belirteçle gerçekleştirilecek. Hesap açmak isteyen kullanıcı, sosyal medya platformunun yaş kontrolü aşamasında e-Devlet üzerinden yaşını doğrulayacak. Sistem tarafından oluşturulan belirteç, kullanıcının ilgili yaş sınırını karşılayıp karşılamadığını gösterecek.
İşlemin temelinde kimlik bilgilerinin sosyal medya şirketlerine aktarılması değil, yaş eşiğinin doğrulanması bulunuyor. Platformlara kullanıcının adı, soyadı, T.C. kimlik numarası veya doğum tarihi gibi kimlik bilgileri yerine yalnızca gerekli yaş koşulunu sağlayıp sağlamadığına ilişkin bilgi iletilecek. Böylece sosyal ağ sağlayıcıları hesap açılışında yaş kontrolü yapabilecek.
Kullanıcıların işlem sırasında izleyeceği teknik adımların platformların uygulamalarıyla netleşmesi bekleniyor. Belirtecin oluşturulması ve ilgili hesaba tanıtılması aşamalarında resmî e-Devlet Kapısı veya e-Devlet mobil uygulaması kullanılmalı. Sosyal medya üzerinden gönderilen doğrulama bağlantıları, resmî işlem kanalı olarak kabul edilmemeli.
1 Kasım sosyal medya düzenlemesi hangi uygulamaları kapsayacak?
Yönetmelik, Türkiye’den erişilebilen yerli ve yabancı sosyal ağ sağlayıcılarını kapsıyor. Bu nedenle Instagram, Facebook, TikTok, YouTube ve X gibi kullanıcıların içerik paylaşabildiği, başka kullanıcıların içeriklerine ulaşabildiği sosyal ağlar düzenlemenin gündemindeki platformlar arasında bulunuyor. Snapchat, Twitch, Kick ve LinkedIn gibi hizmetlerin kapsamı da sosyal ağ sağlayıcısı tanımına girip girmediğine göre değerlendirilecek.
Burada uygulamaların isimlerinden oluşan kesin ve kapalı bir liste bulunmuyor. Belirleyici olan, hizmetin mevzuatta tanımlanan sosyal ağ sağlayıcısı niteliğini taşıması. Bu nedenle mesajlaşma ağırlıklı WhatsApp ve Telegram gibi uygulamaların durumu, yalnızca isimlerine bakılarak kesin biçimde aynı kapsamda kabul edilmemeli. Hizmetin özellikleri ve mevzuattaki tanım esas alınacak.
15 yaş altı kullanıcıların hesapları ne olacak?
1 Kasım 2026 itibarıyla sosyal ağ sağlayıcıları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Yeni hesap açmak isteyen ve yaş sınırını karşılamadığı belirlenen kişilerin başvuruları kabul edilmeyecek. Daha önce açılmış hesaplar içinse aynı gün toplu kapatma işlemi yapılmayacak.
Mevcut hesapların yaş doğrulama işlemlerinin tamamlanması için 31 Mart 2027’ye kadar geçiş süresi tanındı. Bu kontroller sırasında 15 yaşını doldurmadığı belirlenen kullanıcıların hesapları bilgilendirme yapılarak kapatılacak. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış kullanıcılar ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet kapsamında yer alacak.
15-17 yaş grubuna hangi özel kurallar uygulanacak?
15 yaşını dolduran çocukların sosyal ağlara erişimi tamamen yasaklanmıyor. Ancak bu kullanıcıların hesapları yetişkin hesaplarından farklı güvenlik ve gizlilik koşullarına tabi olacak. Hesaplar varsayılan olarak gizli tutulacak, canlı yayın özelliğine izin verilmeyecek ve kişiselleştirilmiş reklam gösterilmeyecek.
Bu yaş grubundaki kullanıcılar yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj alabilecek. Takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara kapalı olacak. Sosyal ağ sağlayıcılarının ebeveyn kontrol araçları sunması da zorunlu hale getirildi. Ebeveynler bu araçlarla çocuklarının hesap ayarlarını denetleyebilecek, ekran süresini sınırlandırabilecek ve ücretli işlemler üzerinde kontrol sağlayabilecek.
Yaş doğrulama mesajlarına karşı hangi önlemler alınmalı?
Düzenlemenin başlaması, sahte yaş doğrulama mesajlarına karşı dikkatli olunmasını da gerektiriyor. “Hesabınız kapatılacak” veya “Yaş doğrulamasını hemen tamamlayın” ifadeleriyle gönderilen SMS, e-posta ve sosyal medya mesajları üzerinden kullanıcıların kişisel bilgileri ele geçirilmeye çalışılabilir.
Resmî uyarılarda doğrulama için yalnızca turkiye.gov.tr adresinin veya resmî e-Devlet mobil uygulamasının kullanılması gerektiği hatırlatıldı. Kullanıcıların e-Devlet şifrelerini, SMS doğrulama kodlarını, banka veya kredi kartı bilgilerini üçüncü kişilerle paylaşmaması gerekiyor. Yaş doğrulama gerekçesiyle para talep eden bağlantılara da itibar edilmemeli.
Kaynak: Haber Merkezi
