Türkiye'de gıda ve kargo taşımacılığının belkemiği olan motokuryeler, bugünlerde dev platformların dayattığı yeni nakit tahsilat kurallarıyla mücadele ediyor. Eskiden haftalık hesaplaşma usulüyle çalışan ve ceplerinde sıcak para tutabilen kuryeler, artık aldıkları her nakit ödemeyi anında banka ATM'lerine yatırmak zorunda kalıyor. Alışverişlerin neredeyse yarısının nakit yapıldığı bir ortamda bu yeni kural, sipariş yetiştirme telaşındaki kuryeleri adeta birer "bankamatik memuruna" çevirdi. Esnaf kurye yeni ödeme sistemi, motokurye ATM zorunluluğu, güncel kurye maaşları ve kurye vergi borcu gibi arama motorlarında en çok sorgulanan başlıkların detaylarına birlikte bakalım.
YENİ KURYE NAKİT SİSTEMİ NEDİR VE NASIL ÇALIŞIYOR?
Geçmiş dönemde bir kurye nakit sipariş teslim ettiğinde parayı kendi cebine koyuyordu. Çalıştığı şirket bu parayı kuryenin haftalık kazancından düşerek mahsuplaşma işlemi yapıyordu. Sadece kuryenin elindeki nakit, alacağı ücretten fazlaysa haftada bir veya belirlenen günlerde ATM üzerinden şirkete ödeme yapılıyordu. Ancak yeni sistem bu rahatlığı ortadan kaldırdı. Artık esnaf kuryeler, tahsil ettikleri nakit ödemeleri anında belirlenen bankaların ATM'lerine yatırmakla yükümlü. Bu durum, günlük ihtiyaçlarını anlık nakit ile çözen kuryelerin sıcak para akışını tamamen bitirdi.
MOTOKURYELER ATM SİSTEMİNE NEDEN İSYAN EDİYOR?
Teslimat süreleriyle yarışan kuryeler, sipariş aralarına bir de bankamatik arama mesaisi eklenmesine büyük tepki gösteriyor. Sahadaki ödemelerin yaklaşık yüzde 50'si nakit parayla dönüyor. Her nakit işleminden sonra ATM'ye gitmek, kuryeler için ekstra kilometre, fazladan yakıt masrafı ve ciddi bir zaman kaybı demek. Üstelik bu fazladan yakıtın maliyeti tamamen kuryenin kendi cebinden çıkıyor. Zaman kaybı yaşadıkları için daha az sipariş atan kuryelerin günlük iş hacimleri de bu sistem yüzünden hızla düşüyor.
KURYE BAHŞİŞLERİ VE PARA ÜSTÜ SORUNU NASIL ÇÖZÜLECEK?
İşin bir de kayıt dışı ekonomi ve müşteri mağduriyeti boyutu var. Örneğin 279 liralık bir sipariş için 300 lira ödeyen bir müşteri para üstü almadığında, kalan tutar kuryeye bahşiş olarak yansıyor. Ancak bu paralar hiçbir şekilde kayıt altına alınamıyor. Yanında yeterli bozuk para taşımayan kuryeler, para üstü veremedikleri için sipariş iptalleriyle karşı karşıya kalıyor. İlgili bakanlıkların, bahşişler ve para üstü iadelerinde yaşanan kayıt dışılığı çözmek için yakın zamanda yeni adımlar atması bekleniyor.
ESNAF KURYE AYLIK KAZANÇLARI NE KADAR OLDU?
Sektördeki ekonomik kriz sadece ATM mesaisiyle sınırlı değil. Geçmişte ek işlerle aylık 200 bin lira cirolara ulaşan kuryeler, bugünlerde büyük bir darboğazdan geçiyor. Sektöre girişlerin kontrolsüzce artması ve aşırı yığılma, kazançları adeta eritti. Günümüzde bir esnaf kuryenin aylık net kazancı 60 bin ile 90 bin lira arasına kadar geriledi.
KURYELERİN VERGİ VE SGK BORCU YAPILANDIRILACAK MI?
Kazançları hızla düşen on binlerce motokurye, biriken Vergi ve SGK borçlarını ödemekte zorlanıyor. Gözler hükümetten gelecek bir müjdeye çevrilmişken, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in vergi affı veya yapılandırması olmayacağına dair net açıklamaları kuryelerin umutlarını yıktı. Hem azalan gelirler hem de yeni ATM zorunluluğu, borç batağındaki kuryeleri sektörden kopma noktasına getirdi.
