Mobil bankacılıkta tek bir rakam hatası, paranın yanlış hesaba gitmesine neden olabiliyor. Peki yanlış IBAN’a gönderilen para geri alınabilir mi, banka işlemi iptal edebilir mi ve parayı alan kişi iade etmezse ne yapılır? Mevzuata göre para hesaba geçtiyse işlem her zaman tek tuşla geri alınamıyor; ancak göndericinin parasını geri isteme hakkı bulunuyor.
İnternet ve mobil bankacılığın yaygınlaşmasıyla birlikte EFT, havale ve FAST işlemleri günlük hayatın bir parçası haline geldi. Ancak yanlış IBAN seçmek, kayıtlı alıcıyı karıştırmak veya aceleyle yapılan bir işlem paranın başka bir hesaba gönderilmesine yol açabiliyor.
Böyle bir durumda en önemli konu, hatanın ne zaman fark edildiği.
Para hesaba geçmeden işlem durdurulabilir mi?
IBAN’ın teknik olarak geçersiz olması halinde transfer reddedilebiliyor veya iade edilebiliyor. TCMB düzenlemelerine göre bankalar para transferinde kullanılan IBAN’ın geçerli formatta olup olmadığını kontrol ediyor. Geçersiz olduğu tespit edilen transfer emirleri reddedilebiliyor veya iade edilebiliyor. TCMB
Ancak girilen IBAN geçerliyse ve başka bir kişiye ait gerçek bir hesaba karşılık geliyorsa durum değişiyor.
Para alıcı hesabına ulaştıktan sonra transferi göndericinin kendi başına iptal etmesi mümkün olmayabiliyor.
FAST ile gönderilen para geri çekilebilir mi?
TCMB, FAST üzerinden yanlışlıkla yapılan bir ödeme için öncelikle işlemin gerçekleştirildiği finansal kuruluşla iletişime geçilmesi gerektiğini açıkça belirtiyor. TCMB'nin bireysel iade işleminde doğrudan rolü bulunmuyor. FAST
TCMB ödeme sistemlerinde hesaba işlenmiş bir ödemenin “geri dönülemezlik” ilkesi gereği sistem üzerinden iptal edilmesi mümkün değil. Hatalı ödemenin iadesi için göndericinin kendi bankasına başvurması gerekiyor. TCMB
Bu nedenle yanlış transfer fark edildiğinde beklemeden bankayla iletişime geçmek önemli.
Banka parayı doğrudan geri çekebilir mi?
Burada sık yapılan bir yanlış anlaşılma var.
Paranın yanlış kişiye gitmiş olması, bankanın her durumda karşı tarafın hesabından parayı otomatik olarak çekip göndericiye verebileceği anlamına gelmiyor.
Banka, hatalı işlemle ilgili iade sürecini başlatabilir ve alıcı bankayla iletişim kurabilir. Ancak hesaba ulaşmış bir ödeme için süreç, işlemin niteliğine ve bankaların uygulamasına göre değişebiliyor.
Bu nedenle “bankayı aradım, para kesin geri gelir” şeklinde bir garanti bulunmuyor.
Parayı alan kişi geri vermek zorunda mı?
Hukuki açıdan en önemli noktalardan biri burada ortaya çıkıyor.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77'nci maddesine göre, haklı bir neden olmadan başka bir kişinin malvarlığından zenginleşen kişi, elde ettiği bu kazancı geri vermekle yükümlü. Hukukta bu durum sebepsiz zenginleşme olarak adlandırılıyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Dolayısıyla hesabına yanlışlıkla gönderilmiş bir para üzerinde, yalnızca para hesaba geçti diye serbestçe tasarruf etme hakkı doğmuyor.
Gönderici, yanlış ödeme olduğunu ortaya koyabiliyorsa paranın iadesini talep edebilir.
Para harcanmışsa ne olur?
Parayı alan kişinin parayı harcamış olması da tek başına iade yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.
Türk Borçlar Kanunu'nun sebepsiz zenginleşmeye ilişkin hükümlerinde, haklı bir neden olmaksızın elde edilen kazancın geri verilmesi esas kabul ediliyor. GMMD
Ancak somut uyuşmazlıklarda paranın nasıl gönderildiği, açıklama kısmında ne yazdığı, taraflar arasında daha önce bir borç ilişkisi bulunup bulunmadığı gibi ayrıntılar önem taşıyabiliyor.
Yanlış para gönderdiyseniz ne yapmalısınız?
Yanlış transfer fark edildiğinde en güvenli yol şu sırayla hareket etmek:
- İşlemi yaptığınız bankayla hemen iletişime geçin ve hatalı transfer kaydı oluşturun.
- İşlem dekontunu, tarihini, saatini ve tutarını saklayın.
- Bankanın iade talebi oluşturup oluşturmadığını takip edin.
- Para gönüllü olarak iade edilmezse hukuki yollara başvurulması gerekebilir.
- Özellikle yüksek tutarlı işlemlerde bir avukattan hukuki destek alınması faydalı olabilir.
TCMB de yanlış FAST ödemelerinde ilk başvuru yerinin işlemin yapıldığı finansal kuruluş olduğunu belirtiyor. FAST
Alıcının adını kontrol etmek önemli
Yanlış para transferlerinin önemli bir bölümü kayıtlı alıcı seçimi veya IBAN girişindeki dikkatsizlikten kaynaklanıyor.
Bu nedenle para gönderilmeden önce yalnızca IBAN'a değil, bankacılık uygulamasında gösterilen alıcı adı veya unvanına ve gönderilecek tutara da bakılması gerekiyor.
TCMB'nin IBAN sisteminin temel amaçlarından biri de para transferlerinde hata ve gecikmeleri azaltmak. TCMB
Kısacası: Yanlış IBAN’a gönderilen para geri alınabilir mi?
Evet, yanlış hesaba gönderilen para için iade talep edilebilir. Ancak para karşı hesaba ulaştıysa işlem her zaman bankacılık uygulamasından tek taraflı olarak iptal edilemez.
İlk yapılması gereken işlem bankaya başvurmak. Alıcı parayı iade etmezse, Türk Borçlar Kanunu'ndaki sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında geri alma talebi gündeme gelebilir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Bu nedenle yanlış transferlerde en önemli unsur zaman kaybetmeden bankayla iletişime geçmek ve işlem kayıtlarını saklamak.
Muhabir: Kadir Tamer
