Miras kalan ev, arsa veya banka hesabının vasiyetnameyle başka birine bırakılması, kardeşlerin payını doğrudan etkileyebiliyor. Ancak vasiyetnamenin bulunması her durumda miras hakkının sona erdiği anlamına gelmiyor; belgenin kapsamı, geçerliliği ve ailede kimlerin hayatta olduğu belirleyici oluyor.
Bir kişi bütün malvarlığını vasiyetnameyle başka birine bırakırsa kardeşleri mirastan pay isteyebilir mi? Bu sorunun yanıtı, yasal mirasçılık ile saklı pay arasındaki ayrımda yatıyor. Kardeşler belirli şartlarda yasal mirasçı olabiliyor; ancak kanunen korunmuş bir saklı payları bulunmuyor.
Bu nedenle geçerli bir vasiyetname, kardeşlerin mirastan hiç pay alamaması sonucunu doğurabiliyor. Buna karşılık yalnızca belirli bir malı kapsayan vasiyet, diğer mallar üzerindeki yasal mirasçılığı kendiliğinden ortadan kaldırmıyor.
Kardeş olmak, mirastan mutlaka pay almak demek değil
Saklı pay, kanunun belirli mirasçılar için koruduğu asgari miras payını ifade ediyor. Kardeşlerin saklı pay hakkı, 2007 yılında yapılan kanun değişikliğiyle kaldırıldı.
Ancak bu düzenlemeyle kardeşlerin yasal mirasçılığı sona ermedi. Değişen nokta, kardeşlerin vasiyetname karşısında korunmuş bir pay talep etme güvencesi oldu.
Miras bırakanın altsoyu, anne ve babası veya eşi bulunmuyorsa kişi, malvarlığının tamamını vasiyetnameyle başka bir kişiye bırakabiliyor. Geçerli ve bütün mirası kapsayan böyle bir düzenleme karşısında kardeşler, yalnızca kardeş oldukları gerekçesiyle kendilerine pay ayrılmasını isteyemiyor.
Vasiyet yalnızca bir evi kapsıyorsa kalan mallar ne olur?
Vasiyetnamenin varlığı kadar içinde ne yazdığı da önem taşıyor. Bir evin belirli bir kişiye bırakılması, miras bırakanın bütün malvarlığının o kişiye geçtiği anlamına gelmiyor.
Örneğin vasiyet yalnızca bir konutu kapsıyorsa ve diğer mallar hakkında başka bir düzenleme bulunmuyorsa, vasiyet dışında kalan arsa, banka hesabı veya diğer malvarlığı yasal mirasçılık hükümlerine göre paylaşılıyor. Kardeşler de yasal mirasçı olmaları durumunda bu bölümden pay alabiliyor.
Kardeşler hangi durumda yasal mirasçı oluyor?
Kardeşlerin mirasçılığı, ailede kimlerin hayatta olduğuna göre belirleniyor. Miras bırakanın çocukları veya onların yerine mirasçı olacak torunları gibi altsoyu varsa kardeşlere yasal miras payı düşmüyor.
Altsoy bulunmadığında ise anne ve baba mirasçı oluyor. Miras bırakandan önce vefat eden anne veya babanın yerini kendi altsoyu alıyor; kardeşlerin mirasçılığı da bu yolla doğabiliyor. Sağ kalan eşin bulunması da paylaşılacak miras paylarını etkiliyor.
Saklı pay yok ama iptal davası mümkün
Kardeşlerin saklı payının bulunmaması, hukuken sorunlu bir vasiyetnameye karşı dava açamayacakları anlamına gelmiyor.
Vasiyetin iptal edilmesinde menfaati bulunan kardeş; belgenin tasarruf ehliyeti olmadan düzenlenmesi, aldatma, yanılma, korkutma veya zorlama sonucu hazırlanması gibi nedenlerle iptal davası açabiliyor. Kanunun aradığı şekil şartlarına uyulmaması ve hukuka veya ahlaka aykırılık da iptal nedenleri arasında bulunuyor.
Ancak “Bana mirastan pay bırakılmadı” demek, tek başına vasiyetnamenin iptali için yeterli olmuyor.
Dava açmak için süre sınırsız değil
Vasiyetnamenin iptalinde bir yıllık süre; kişinin vasiyeti, iptal nedenini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrenmesiyle başlıyor. Ayrıca vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyi niyetli davalılara karşı 10, iyi niyetli olmayan davalılara karşı 20 yıllık üst süreler bulunuyor.
Bu nedenle kardeşlerin mirastan pay alıp alamayacağı değerlendirilirken vasiyetin hangi malları kapsadığı, geçerliliği, ailedeki mirasçılar ve dava süreleri birlikte inceleniyor.
Muhabir: Mukaddes Yelin
