Sabahları geçmeyen öksürük ve nefes darlığı basit bir soğuk algınlığı değil, KOAH’ın ilk sinyali olabilir. Akciğerlerde hava akımını kısıtlayan bu sinsi hastalık, erken fark edilmediğinde yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürüyor.
KOAH Nedir, Akciğerleri Nasıl Etkiler?
Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), bronşların daralması ve hava keseciklerinin elastikiyetini kaybetmesi sonucu ortaya çıkan kronik ve ilerleyici bir akciğer hastalığıdır. Hastalık; nefes darlığı, kronik öksürük ve balgam üretimiyle kendini gösterir.
KOAH, kronik bronşit ve amfizemi de kapsar. Kronik bronşit, en az iki yıl üst üste ve yılın en az üç ayında süren balgamlı öksürükle tanımlanırken; amfizem, oksijen alışverişini sağlayan hava keseciklerinin yapısının bozulmasıyla gelişir.
Sadece Akciğerleri Değil, Tüm Vücudu Etkiliyor
KOAH yalnızca solunum sistemini değil, tüm vücut sistemlerini olumsuz etkileyebilir. Hastalık akciğer yaşlanmasını hızlandırırken; diyabet, kemik erimesi, kalp-damar hastalıkları ve kaslarda iltihaplanma gibi sorunlarla birlikte görülebilir.
40 yaş üzerindeki bireylerde görülme oranı yüzde 15–20 civarındayken, Türkiye’de her 5 kişiden biri KOAH hastası olmasına rağmen tanı oranı oldukça düşüktür. Her 10 KOAH hastasından yalnızca biri tanı almaktadır.
KOAH İçin 5 Önemli Risk Faktörü
Sigara, KOAH’ın en bilinen nedeni olsa da hiç sigara içmemiş kişilerde de hastalık görülebilir. En yaygın risk faktörleri şunlardır:
· Sigara kullanımı: Sigara içenlerin yüzde 20–25’inde KOAH gelişebilir
· Uzun süreli hava kirliliği ve tahriş edici maddelere maruziyet
· Genetik faktörler (Alfa-1 antitripsin eksikliği)
· Çocukluk çağında geçirilen solunum yolu enfeksiyonları ve astım öyküsü
· Doğuştan yetersiz gelişmiş akciğer yapısı
Ayrıca mesleki maruziyetler, iç ortam kirliliği ve sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlar da KOAH riskini artırıyor.
Erken Belirtileri Hafife Almayın
KOAH, erken dönemde fark edilmesi zor olduğu için sinsi ilerleyen bir hastalıktır. İlk belirtiler hafif olabilir ancak göz ardı edildiğinde hastalık hızla ilerler.
Erken KOAH belirtileri şunlardır:
· Sabahları balgamlı ve geçmeyen öksürük
· Günlük aktivitelerde nefes darlığı
· Hırıltılı solunum
· Sık tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları
· Göğüste baskı ve sıkışma hissi
· Yorgunluk ve halsizlik
Hastalık İlerledikçe Belirtiler Ağırlaşıyor
KOAH ilerlediğinde hastaların günlük yaşamı ciddi şekilde kısıtlanır. İleri evrelerde şu belirtiler görülebilir:
· Şiddetli nefes darlığı
· Ayak ve ayak bileklerinde şişlik
· Dudak ve tırnaklarda morarma
· Sık hastane yatışları
· Kilo kaybı ve iştahsızlık
· Depresyon, anksiyete ve uyku bozuklukları
Tedavide İlk Şart: Sigarayı Bırakmak
KOAH tanısı alan hastalarda tedavinin temelini sigarayı tamamen bırakmak oluşturur. Bunun yanı sıra düzenli ilaç kullanımı, hava kirliliğinden uzak durmak ve hastalığın evresine uygun solunum açıcı tedaviler büyük önem taşır.
İleri evre hastalarda oksijen tedavisi uygulanabilir. Solunum rehabilitasyonu, grip ve zatürre aşıları, fizik tedavi, solunum destek cihazları ve gerekli durumlarda cerrahi müdahaleler de tedavi seçenekleri arasında yer alır.
Solunum Egzersizleri Akciğerleri Destekliyor
KOAH’lı bireylerde solunumu destekleyen kasların güçlendirilmesi büyük önem taşır. Düzenli yapılan solunum egzersizleri nefesi kolaylaştırırken panik hissini de azaltır.
Önerilen egzersizler:
· Dudak ucu solunumu: Nefesin kontrollü verilmesini sağlar
· Diyafram nefesi: Daha derin ve verimli solunum sağlar
· Kontrollü öksürük: Balgamın kolay atılmasına yardımcı olur
