Muğla’nın Talasemi (Akdeniz Anemisi) hastalığı açısından riskli bölgeler arasında yer alması nedeniyle geçmiş yıllarda alınan bazı zorunlu uygulamalar bulunuyordu.
21 Ekim 1996 tarihli ve 25 Ekim 2005 tarihli Umumi Hıfzıssıhha Kurulu kararlarında; evlenmek amacıyla belediyelere veya köy muhtarlıklarına başvuran çiftlerden talasemi taşıyıcılığının belirlenmesi için kan analizi istenmesi ve test sonucu ibraz etmeyen çiftlerin nikâh işlemlerinin yapılmaması kararlaştırılmıştı. Yeni alınan 2026/02 sayılı kurul kararıyla birlikte söz konusu kararların ilgili maddeleri yürürlükten kaldırıldı ve süreç Sağlık Bakanlığı’nın güncel programına uygun hale getirildi.
Evlilik Öncesi Hemoglobinopati Tarama Programı Nasıl Uygulanacak?
Sağlık Bakanlığı’nın 7 Kasım 2022 ve 31 Ekim 2025 tarihli resmi yazıları doğrultusunda Muğla genelinde evlilik öncesi tarama süreci yeniden yapılandırıldı. Yeni sisteme göre evlilik sağlık raporu almak isteyen eş adayları öncelikle aile hekimlerine başvuracak. Başvuru sırasında çiftlere hemoglobinopati hastalıkları hakkında danışmanlık hizmeti verilecek.
Danışmanlık sürecinin ardından tarama amacıyla erkek eş adayından kan örneği alınacak ve bu örnekler Muğla’daki veya ilin anlaşmalı olduğu Halk Sağlığı Laboratuvarlarına gönderilerek gerekli analizler yapılacak.
Taşıyıcılık Tespit Edilirse Kadın Aday da Test Edilecek
Yapılan tarama sonucunda erkek eş adayının hemoglobinopati taşıyıcısı ya da şüpheli vaka olarak değerlendirilmesi durumunda, bu kez kadın eş adayına da aynı tarama testleri uygulanacak. Kadın eş adayının test sonucu görülmeden erkek eş adayına evlilik için sağlık raporu düzenlenmeyecek. Böylece genetik geçişli kan hastalıklarının erken aşamada tespit edilmesi ve riskli evliliklerde bilinçli karar alınması amaçlanıyor.
Riskli Durumlarda Uzman Hekimlere Yönlendirme Yapılacak
Her iki eş adayının da taşıyıcı, şüpheli ya da hasta olduğunun belirlenmesi halinde çiftler öncelikle dahiliye ve hematoloji uzmanlarına yönlendirilecek. Tanının kesinleşmesi sonrası ise tıbbi genetik uzmanları devreye girecek.
Uzman hekimler tarafından çiftlere, ilerleyen süreçte çocuk sahibi olmak istemeleri durumunda sağlıklı bebek sahibi olabilmeleri için gerekli tıbbi danışmanlık ve yönlendirme hizmeti sunulacak.
Tüm Sonuçlar e-Nabız Sistemine Aktarılacak
Yeni karar kapsamında tarama sonuçlarının kayıt altına alınması da zorunlu hale getirildi. Eş adayları veya laboratuvarlar tarafından aile hekimine iletilen test sonuçları, aile hekimleri tarafından Aile Hekimliği Bilgi Sistemi’ne (AHBS) işlenecek ve ardından Sağlık Bakanlığı’nın e-Nabız sistemine gönderilecek.
