Türkiye İstatistik Kurumunun temmuz ayının başında duyuracağı veriler öncesi, yılın ilk yarısına ait enflasyon tablosu büyük ölçüde şekillenmeye başladı. İlk beş aylık süreçte ortaya çıkan rakamlar, milyonlarca yurttaşın gelirinde yaşanacak değişimin sinyallerini veriyor. Enerji piyasalarındaki fiyat gerilemesinin haziran ayı enflasyonuna olumlu yansıyacağı tahmin edilirken, Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun merakla beklenen zam oranlarına dair dikkat çekici öngörülerini paylaştı. Kök aylık tehlikesine karşı uyarılarda bulunan Erdursun, taban maaşlar için masada olan rakamları hesapladı.
ZAM ORANLARINDA BEKLENEN SEVİYELER BELLİ OLDU
İlk beş ayda elde edilen kümülatif verilerin yüzde 16,60 seviyesine ulaştığını anımsatan Erdursun, toplu sözleşme ve enflasyon farkı hesaplamaları üzerinden yeni döneme işaret etti. SSK, Bağ-Kur, memur ve memur emeklileri için oluşacak muhtemel oranları şu sözlerle aktardı:
"Haziran enflasyonunun yüzde 1,20 ile yüzde 1,30 bandında gerçekleşmesi halinde altı aylık enflasyon yaklaşık yüzde 18 seviyesinde oluşacak. Böylece SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin Temmuz ayında alacağı enflasyon oranının yüzde 18 ile yüzde 18,18 arasında gerçekleşeceğini öngörüyoruz."
"Memur ve memur emeklilerinde ise toplu sözleşme farkı ve enflasyon farkı birlikte değerlendirildiğinde Temmuz ayında toplam artışın yaklaşık yüzde 13,7 ile yüzde 14 arasında oluşacağı görülüyor."
"Başka bir ifadeyle, artık gözler 3 Temmuz’a çevrilmiş olsa da enflasyon farkının hangi aralıkta oluşacağı büyük ölçüde belli olmuş durumda."
MİLYONLARI BEKLEYEN KÖK AYLIK TEHLİKESİ
Zam oranlarının netleşmesiyle birlikte tartışmalar yeniden kök maaş düğümü üzerinde yoğunlaştı. Mevcut sistemde herhangi bir yasal adım atılmaması halinde çok sayıda yurttaşın zamlardan faydalanamayacağını vurgulayan uzman isim, sürece şu ifadelerle açıklık getirdi:
"Ancak burada asıl tartışılması gereken konu, yalnızca zam oranlarının ne olacağı değil, bu zamların emeklilerin hayatına ne ölçüde etki edeceğidir. Özellikle en düşük emekli aylığı alan milyonlarca kişi açısından yasal düzenleme kritik önem taşıyor. Eğer herhangi bir yasal düzenleme yapılmazsa, sadece kök aylıklara enflasyon farkı yansıtılacak."
"Bu durumda kök aylığı düşük olan ve yapılan artış sonrasında dahi en düşük emekli aylığının altında kalanlar yine mevcut taban aylık üzerinden ödeme almaya devam edecek. Bu nedenle en düşük emekli aylığı için mutlaka yasal bir düzenleme yapılması bekleniyor. Sadece enflasyon farkı esas alınırsa en düşük emekli aylığının yaklaşık 23 bin 600 lira ile 23 bin 620 lira arasında oluşması mümkün görünüyor. Bunun siyasi bir kararla 24 bin lira ya da 25 bin lira seviyesine tamamlanması da ihtimaller arasında bulunuyor."
'KALICI ÇÖZÜM ŞART'
Ekonomik şartların ağırlaşmasıyla birlikte artan maliyetlerin yurttaşların bütçesinde açtığı yaralara değinilirken, yalnızca oransal artışların yeterli olmayacağı belirtildi. Gıda ve barınma giderlerinin maaş artışlarını kısa sürede eriteceğini ifade eden Erdursun, şunları söyledi:
"Bugün Türkiye’de açıklanan açlık sınırı ile yoksulluk sınırı rakamlarına bakıldığında, milyonlarca emeklinin aldığı aylığın temel yaşam ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığı görülüyor. Kira fiyatları son yıllarda çok hızlı arttı. Gıda harcamaları, ulaşım giderleri, sağlık masrafları ve eğitim harcamaları birçok aile için ciddi bir yük haline geldi."
"Emeklinin bütçesinde en büyük payı oluşturan kira ve gıda giderleri karşısında, yapılan zamların önemli bir bölümü daha maaş hesaba yatmadan eriyecektir. Bu nedenle yalnızca maaşların nominal olarak artırılması, tek başına refah artışı anlamına gelmiyor."
"Burada en önemli unsur, enflasyonun kalıcı olarak düşürülmesidir. Enflasyondaki düşüş sürecine eşlik edecek ilave iyileştirmelere de ihtiyaç bulunuyor. Amaç sadece aylıkları artırmak değil, emeklilerin yeniden insanca yaşayabilecekleri, gelirlerinin temel ihtiyaçlarını karşılayabildiği ve geleceğe daha güvenle bakabildikleri bir ekonomik ortamı oluşturmak olmalıdır."
"Emeklilerin asıl beklentisi, yalnızca birkaç puanlık artış değil, kaybettikleri alım gücünü yeniden kazanabilecekleri kalıcı çözümlerdir."