TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Muğla İl Temsilcisi Coşkun Çatalkaya, 13 Ekim Uluslararası Afet Risklerinin Azaltılması Günü kapsamında oda adına yaptığı açıklamada, Türkiye'deki afet politikalarını ve Muğla'da alınması gereken önlemleri değerlendirdi.

Birleşmiş Milletler tarafından 1989 yılında ilan edilen günün 2026 yılı temasının “Dirençlilik Evde Başlar” olduğunu belirten Çatalkaya, afetlere hazırlığın güvenli konutlardan başlaması gerektiğini vurguladı.

Muğla Büyükşehir Belediyesi'ne afet yapılanması çağrısı

Muğla'da afet yönetiminin yalnızca afet anında ve sonrasında yürütülecek çalışmalarla sınırlandırılmaması gerektiğini ifade eden Çatalkaya, özellikle Muğla Büyükşehir Belediyesi Afet İşleri Daire Başkanlığının yapılanmasına dikkat çekti.

Çatalkaya, “Muğla ilimizde özellikle Muğla Büyükşehir Belediyesinin Afet İşleri Daire Başkanlığının afet öncesi risk azaltmaya yönelik, afet sırası ve sonrasında planlama yapacak şekilde yapılanması gerektiğini tekrar vurguluyoruz” dedi.

Bu yapılanmanın ilçe belediyelerine de örnek olması gerektiğini belirten Çatalkaya, afet risklerinin azaltılmasında kurumlar arası iş birliğinin önemine değindi.

Jeoloji Mühendisleri Odası olarak sürece katkı sağlamaya hazır olduklarını ifade eden Çatalkaya, “Başta tüm kamu kurumları olmak üzere meslek odaları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yapılacak girişimlere odamız adına her türlü bilimsel ve teknik desteği sağlayacağımızın yanında mesleki tecrübemizi de kamunun hizmetine sunacağımızı belirtmek istiyoruz” ifadelerini kullandı.

Muğla'nın 2027-2031 afet planına önemli talep

Çatalkaya'nın açıklamasında öne çıkan bir diğer konu, AFAD tarafından hazırlanmakta olan 2027-2031 Muğla İl Risk Azaltma Planı oldu.

Yapıların güvenliği açısından zemin ve temel etütlerinin önemine dikkat çeken Çatalkaya, mevcut yapı üretim süreçlerinde hazırlanan raporların denetlenmesine ilişkin mevzuat eksikliklerinin giderilmesini istedi.

Çatalkaya, “Mevcut yapı üretim süreçlerinde hazırlanan zemin ve temel etüt raporlarının, yapı denetim uygulama yönetmeliğindeki mevzuat eksikliğinden kaynaklı zemin sondajı ve jeofizik çalışmaların yerinde denetimini esas alacak uygulamaların ilgili meslek odalarının desteğiyle acilen hayata geçirilmesini, acil eylem planı olarak bu planda yerini almasını istiyoruz” açıklamasında bulundu.

“Afetler kader değildir”

Afetlerin yalnızca doğal olayların sonucu olarak değerlendirilmesinin yanlış olduğunu belirten Çatalkaya, can kayıpları ve yıkımların önlenmesinde bilimsel planlama ile denetimin belirleyici olduğunu söyledi.

Deprem, heyelan, kaya düşmesi, tsunami, sel, taşkın, kuraklık ve obruk oluşumu gibi tehlikelerin doğal süreçlerin parçası olduğunu hatırlatan Çatalkaya, bu olayların büyük afetlere dönüşmesinin kaçınılmaz olmadığını ifade etti.

Çatalkaya, “Afetler ne kaderdir ne de toplumların alışmak zorunda olduğu olağan olaylardır” diyerek yanlış yer seçimi, denetimsiz yapılaşma ve bilimsel verilerin dikkate alınmadığı planlama kararlarının afet risklerini artırdığını belirtti.

6 Şubat 2023 depremlerinin risk azaltma politikalarındaki eksiklikleri ortaya koyduğunu ifade eden Çatalkaya, afetlerin ardından yaşanan kayıpların normalleştirilmemesi gerektiğini vurguladı.

Fay Yasası ve Afet Bakanlığı çağrısı

Türkiye'de diri faylar, heyelan ve kaya düşmesi alanları, dere yataklarındaki yapılaşma ve obruk oluşumuna duyarlı bölgeler gibi çok sayıda jeolojik tehlike bulunduğunu belirten Çatalkaya, temel sorunun bilimsel bilgilerin planlama ve denetim süreçlerine yeterince yansıtılmaması olduğunu savundu.

Afet risklerinin azaltılmasına yönelik kapsamlı bir kanun çıkarılması gerektiğini ifade eden Çatalkaya, diri faylar üzerindeki yapılaşmayı düzenleyecek Fay Yasası ile Afet Bakanlığının kurulmasına ilişkin düzenlemelerin hayata geçirilmemesini önemli eksiklikler arasında gösterdi.

Kentsel dönüşümün yapı yoğunluğunu artırmaya değil, güvenli yerleşim alanları oluşturmaya hizmet etmesi gerektiğini de belirten Çatalkaya, güvenli barınma hakkının tüm vatandaşlar için güvence altına alınmasını istedi.

“Afetlere dirençli kentler bilimle inşa edilir”

Afetlere karşı hazırlığın yalnızca afet sonrasında yapılan müdahalelerle sağlanamayacağını vurgulayan Çatalkaya, risk azaltma çalışmalarına daha fazla kaynak ayrılması gerektiğini ifade etti.

Çatalkaya, “Afetlere dirençli kentler, afet sonrasında verilen sözlerle değil, afet öncesinde bilim ve mühendisliğin rehberliğinde alınan kararlar ve idari düzenleme ve denetimlerle inşa edilir” dedi.

Muğla'daki yerel yönetimlere ve ilgili kamu kurumlarına çağrıda bulunan Çatalkaya, afet risklerinin azaltılmasının ertelenebilir bir harcama değil, yaşamsal bir kamu yatırımı olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirterek açıklamasını, “Afetler kader değildir! Güvenli yaşam hakkı kamusal sorumluluktur” sözleriyle tamamladı.

Muhabir: Mukaddes Yelin