Çalışanların arama motorlarında en çok araştırdığı "satış primi kıdem tazminatına dahil edilir mi, değişken primler tazminata yansır mı ve kıdem tazminatı nasıl hesaplanır" soruları bu mahkeme kararıyla birlikte kesin olarak netliğe kavuştu. Peki, işten ayrılan ya da çıkarılan bir işçinin değişken ödemeleri giydirilmiş ücrete nasıl eklenecek, işte konuya dair tüm merak edilen o soruların yanıtları...
Primle çalışan işçilerin yıllardır süren tazminat mağduriyetine Yüksek Mahkeme son noktayı koydu. Özellikle özel sektörde satış hedefine bağlı olarak çalışan ve her ay farklı tutarlarda prim alan kişiler, iş sözleşmeleri sona erdiğinde bu ödemelerin kıdem tazminatına eklenip eklenmeyeceğini sıklıkla sorguluyordu. Bir takım liderinin haklı fesih gerekçesiyle açtığı dava sonucunda ortaya çıkan bu emsal karar, "kıdem tazminatına esas ücret nasıl belirlenir" ve "giydirilmiş ücrete neler dahildir" şeklindeki yoğun aramaların da en güncel cevabı oldu. İşçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıkları temelden çözecek olan kararın ayrıntıları oldukça çarpıcı.
SATIŞ PRİMİ KIDEM TAZMİNATINA DAHİL EDİLİR Mİ?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, satış hedeflerine bağlı olarak ödenen ve miktarı aydan aya değişiklik gösteren primlerin, kıdem tazminatına esas alınan giydirilmiş ücrete mutlaka dahil edilmesi gerektiğine hükmetti. Birçok işveren, işçinin her ay düzenli prim alamamasını ya da bu ödemeye sadece belirli dönemlerde hak kazanmasını bahane ederek primleri tazminat hesabının dışında tutuyordu. Yüksek Mahkeme, bu uygulamanın yasalara aykırı olduğunu ve primlerin sürekli olup olmamasına veya tutarının değişmesine bakılmaksızın hesaba katılması gerektiğini açıkça belirtti.
MAHKEME SÜRECİ NASIL BAŞLADI, İŞÇİ NELER TALEP ETTİ?
Emsal karara konu olan dava, bir iş yerinde takım lideri olarak çalışan bir işçinin haklarının verilmediği gerekçesiyle istifa etmesiyle başladı. İşçi; temel aylığının yanı sıra satış oranına göre prim aldığını, yemek ve yol gibi imkanların yanında özel sağlık sigortasından faydalandığını ancak yasal çalışma sürelerinin aşıldığını belirterek mahkemenin yolunu tuttu. Sayım, eğitim ve toplantı gibi ekstra faaliyetlerle sürekli fazla mesai yaptırıldığını belirten davacı; alacaklarının ödenmemesi, prim hakkının kısıtlanması, satış kotalarının keyfi olarak belirlenmesi ve kendisine mobbing uygulanması sebebiyle tazminat talebinde bulundu. İşveren ise işçinin nedensiz yere işi bıraktığını, tüm haklarının ödendiğini ve satış primlerinin hedefe endeksli olup işçinin bu hedefleri tutturamadığını savundu.
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ PRİMLERİ NEDEN HESAPTAN ÇIKARDI?
Davaya ilk bakan İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarını inceleyerek işçinin 19,5 saatlik ödenmemiş fazla mesaisi bulunduğunu tespit etti ve fesih tarihinde ödenmemiş ücret olduğu için işçiyi haklı buldu. İşverenin itirazı üzerine dosya Bölge Adliye Mahkemesine taşındı. İstinaf mahkemesi, işçinin haklı nedenle işten ayrıldığına kanaat getirdi ancak bordrolarda "ÇPS Bonus" adıyla geçen prim ödemelerinin süreklilik taşımadığını iddia ederek bu tutarları kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücretin içinden çıkardı. Bu karar üzerine dosya temyiz edildi ve Yargıtay'ın önüne geldi.
YARGITAY SON NOKTAYI KOYDU: DEĞİŞKEN PRİMLER İÇİN TAZMİNAT NASIL HESAPLANACAK?
Dosyayı detaylıca inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesine atıfta bulunarak kıdem tazminatına esas ücretin nasıl belirlenmesi gerektiğini hatırlattı. Kararda; asıl ücrete ilave olarak sağlanan para ve para ile ölçülebilen tüm hakların, yani süreklilik arz eden prim, yakacak, kira, servis, yemek, özel sağlık ve hayat sigortası gibi ödemelerin tazminata dahil edilmesi gerektiği vurgulandı. İşçinin hedefleri tutturduğu dönemlerde prim aldığına dikkat çeken Yargıtay, satış verilerine göre tutar değişse bile primlerin "genişletilmiş ücret" kavramı içinde yer aldığını belirtti. Kararda, son bir yıl içinde ödenen primlerin aylık ortalamasının bulunarak giydirilmiş ücrete eklenmesi gerektiği ifade edildi ve Bölge Adliye Mahkemesinin kararı oy birliğiyle bozuldu.
Muhabir: Haber Merkezi
